Φοροδιαφυγή: Πότε η ποινή μπορεί να φτάσει τα 20 χρόνια κάθειρξη

Μέχρι και κάθειρξη 20 ετών μπορεί να φτάσει η ποινή για μεγάλη φοροδιαφυγή ή για ξέπλυμα μαύρου χρήματος ή την ταυτόχρονη συνδρομή και των δύο κατηγοριών, όπως προβλέπει ο συνδυασμός της φορολογικής νομοθεσίας και του νέου ποινικού κώδικα.

Το ποινολόγιο της μεγάλης φοροδιαφυγής και του βρώμικου χρήματος ήρθε στην επικαιρότητα με αφορμή τις μεγάλες υποθέσεις που απασχολούν την επικαιρότητα, της Pizza Fan,  της αλυσίδας φούρνων Χωριάτικο και της Ομοσπονδίας του Μπάσκετ και των διαιτητών.

Ακόμα και στην περίπτωση που αποφεύγεται η φυλάκιση, η νομοθεσία προβλέπει υψηλά πρόστιμα και μεγάλο κόστος εξαγοράς των ποινών κάθειρξης.

Σημειώνεται, πως οι βαριές ποινές δεν αφορούν μόνο τους κύριους υπεύθυνους των παραβάσεων, αλλά και τους συνυπεύθυνους, οι οποίοι λόγω της θέσης τους σε μια επιχείρηση ή λόγω της σχέσης τους με τον βασικό κατηγορούμενο διώκονται και αυτοί είτε επειδή βοήθησαν στη διάπραξη της φοροδιαφυγής είτε επειδή γνώριζαν αλλά δεν την απέτρεψαν.

Σύμμαχος η παραγραφή

«Σύμμαχος» των κατηγορούμενων για τις δύο αυτές βαριές κατηγορίες αποτελεί ο παράγοντας «παραγραφή», καθώς με βάση την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας 1246/2026, ορίζεται με αυστηρότητα η πενταετία ως η περίοδος εντός της οποίας η εφορία μπορεί να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα και μόνο αν βρεθούν συμπληρωματικά στοιχεία, μπορεί το διάστημα αυτό να επεκταθεί στη δεκαετία.

Ποια είναι τα εγκλήματα φοροδιαφυγής

Αναλυτικότερα σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, έγκλημα φοροδιαφυγής διαπράττει όποιος με πρόθεση:

• Προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή φόρου εισοδήματος, Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) ή Ειδικού Φόρου Ακινήτων (Ε.Φ.Α.), αποκρύπτει από τα όργανα της Φορολογικής Διοίκησης φορολογητέα εισοδήματα από οποιαδήποτε πηγή ή περιουσιακά στοιχεία, ιδίως παραλείποντας να υποβάλει δήλωση ή υποβάλλοντας ανακριβή δήλωση ή καταχωρίζοντας στα λογιστικά αρχεία εικονικές (ολικά ή μερικά) δαπάνες ή επικαλούμενος στη φορολογική δήλωση τέτοιες δαπάνες, ώστε να μην εμφανίζεται φορολογητέα ύλη ή να εμφανίζεται αυτή μειωμένη.
• Προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή του Φ.Π.Α., του Φόρου Κύκλου Εργασιών, του φόρου ασφαλίστρων και των παρακρατούμενων και επιρριπτόμενων φόρων, τελών ή εισφορών, δεν αποδίδει ή αποδίδει ανακριβώς ή συμψηφίζει ή εκπίπτει ανακριβώς αυτούς, καθώς και όποιος παραπλανά τη Φορολογική Διοίκηση με την παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών ή με την αθέμιτη παρασιώπηση ή απόκρυψη αληθινών γεγονότων και δεν αποδίδει ή αποδίδει ανακριβώς ή συμψηφίζει ή εκπίπτει ανακριβώς αυτούς ή λαμβάνει επιστροφή, καθώς και όποιος διακρατεί τέτοιους φόρους, τέλη ή εισφορές, γ) προκειμένου να αποφύγει την πληρωμή φόρου πλοίων, δεν αποδίδει ή αποδίδει ανακριβώς στο Δημόσιο τον φόρο αυτόν.

Πώς κλιμακώνεται το ποινολόγιο

Όποιος διαπράττει έγκλημα φοροδιαφυγής, κατά τα αναφερόμενα παραπάνω, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών όταν:

• Ο φόρος που αναλογεί στα φορολογητέα εισοδήματα ή στα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκρυβεί υπερβαίνει ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος τις εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ ανά είδος φόρου, 
• Το προς απόδοση ποσό του κύριου φόρου, τέλους ή εισφοράς που δεν αποδόθηκε ή αποδόθηκε ανακριβώς ή επεστράφη ή συμψηφίστηκε ή εξέπεσε ή διακρατείται υπερβαίνει ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος:

α) Τις πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, εφόσον αφορά Φ.Π.Α. ή

β) Τις εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ ανά είδος φόρου, τέλους ή εισφοράς σε κάθε άλλη περίπτωση.

Πότε επιβάλλεται κάθειρξη

Κάθειρξη επιβάλλεται, αν το ποσό του φόρου, τέλους ή εισφοράς που δεν αποδόθηκε, υπερβαίνει ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος:

• Το ποσό των 100.000 ευρώ, εφόσον αφορά Φ.Π.Α.,
• Τις 150.000 ευρώ σε κάθε άλλη περίπτωση φόρου, τέλους ή εισφοράς.

Πλαστά και εικονικά τιμολόγια

Επίσης, όποιος εκδίδει ή αποδέχεται εικονικά φορολογικά στοιχεία για ανύπαρκτη συναλλαγή στο σύνολό της ή για μέρος αυτής, τιμωρείται:

• Με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους, εφόσον η συνολική αξία των εικονικών φορολογικών στοιχείων υπερβαίνει το ποσό των εβδομήντα πέντε χιλιάδων (75.000) ευρώ και
• Με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη, εφόσον το ως άνω ποσό υπερβαίνει τις διακόσιες χιλιάδες (200.000) ευρώ.

Πώς φτάνουμε στην 20ετή κάθειρξη

Σε συνδυασμό του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας με τον νέο Ποινικό Κώδικα, οι ποινές για τη μεγάλη φοροδιαφυγή, διαμορφώνονται ως εξής:

• Ποινή κάθειρξης από 5 έως και 20 έτη, για έγκλημα φοροδιαφυγής, εφόσον το ποσό του φόρου που δεν καταβλήθηκε υπερβαίνει ανά φορολογικό ή διαχειριστικό έτος το ποσό των 100.000 ευρώ, αν αφορά Φ.Π.Α., ή το ποσό των 150.000 ευρώ αν αφορά φόρο εισοδήματος ή άλλη κατηγορία φόρου, τέλος ή εισφορά.
• Σε περίπτωση που το ποσό μη απόδοσης ΦΠΑ είναι μεταξύ 50.000 και 100.000 ευρώ και μεταξύ 100.000 και 150.000 ευρώ για άλλες κατηγορίες φόρων, θα ισχύει η ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 2 ετών και ο υπεύθυνος θα φυλακίζεται για ένα διάστημα.

Πλαστά και εικονικά τιμολόγια

Για τους εκδότες πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων, καθώς και για όποιον αποδέχεται εικονικά φορολογικά στοιχεία ή νοθεύει τέτοια στοιχεία, ανεξάρτητα από το αν διαφεύγει ή μη την πληρωμή φόρου, ισχύει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών ή χρηματική ποινή. Οι χρηματικές ποινές κυμαίνονται:

• Από 300 ευρώ έως και 40.000 ευρώ αν πρόκειται για πλημμελήματα.
• Από 5.000 ευρώ έως και 120.000 ευρώ αν πρόκειται για κακουργηματικού χαρακτήρα παραβάσεις.

Για όσους εκδίδουν ή αποδέχονται εικονικά φορολογικά στοιχεία για ανύπαρκτη συναλλαγή στο σύνολό της ή για μέρος αυτής ισχύουν οι ποινές:

• Φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή η οποία όμως θα είναι αυξημένη, εφόσον η συνολική αξία των εικονικών φορολογικών στοιχείων υπερβαίνει το ποσό των 75.000 ευρώ και φθάνει μέχρι τις 200.000 ευρώ.
• Φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους ή κάθειρξη έως έξι (6) έτη, εφόσον το ως άνω ποσό υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ.

Και χρηματικές ποινές

Αυξημένο είναι επίσης το κόστος της μετατροπής των ποινών φυλάκισης σε χρήμα -για όσες ποινές επιτρέπεται στις περιπτώσεις φοροδιαφυγής-και συγκεκριμένα:

• Για τα πλημμελήματα οι χρηματικές ποινές που επιβάλλονται σε περιπτώσεις μετατροπής ποινών φυλάκισης κυμαίνονταν από 90 ευρώ έως 36.000 ευρώ και αυξάνονται σε 300 έως 40.000 ευρώ.
• Για τις υποθέσεις που χαρακτηρίζονται κακουργήματα φοροδιαφυγής, οι ποινές μετατροπής των χρηματικών ποινών αυξάνονται σε 5.000 έως 200.000 ευρώ.

Οι συνεργοί

Οι αυστηρές ποινές για τις υποθέσεις φοροδιαφυγής δεν αφορούν μόνο τους «άμεσα υπεύθυνους» των επιχειρήσεων, αλλά και τους «άμεσους συνεργούς».

Στις επιχειρήσεις, ως αυτουργοί χαρακτηρίζονται και διώκονται οι πρόεδροι των διοικητικών συμβουλίων, οι διευθύνοντες, εντεταλμένοι ή συμπράττοντες σύμβουλοι, οι διοικητές, οι γενικοί διευθυντές ή διευθυντές ή κάθε πρόσωπο εντεταλμένο είτε άμεσα από τον νόμο είτε από ιδιωτική βούληση είτε με δικαστική απόφαση στη διοίκηση ή διαχείριση ή εκπροσώπηση αυτών.

Επίσης, ως άμεσοι συνεργοί στα αδικήματα φοροδιαφυγής αντιμετωπίζονται από τον νόμο και έχουν τις ίδιες ποινές, ο εν γνώσει υπογράφων ανακριβή φορολογική δήλωση ως πληρεξούσιος, όπως ο λογιστής, καθώς και όποιος με οποιονδήποτε άλλον τρόπο εν γνώσει του συμπράττει ή προσφέρει άμεση συνδρομή στην τέλεση των εγκλημάτων φοροδιαφυγής.