ΕΒΕΠ: Στα 3 δισ. ευρώ το κόστος του πολέμου για την Ελλάδα – Στα 145 δισ. ευρώ για την ΕΕ

Σε δήλωσή του με αφορμή οικονομική ανασκόπηση για το εξάμηνο που ακολούθησε τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ), Βασίλης Κορκίδης, τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής και αγροδιατροφικής παραγωγής, με έμφαση στη στήριξη της εγχώριας και ευρωπαϊκής παραγωγής. 

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του ΕΒΕΠ, η ανασκόπηση βασίστηκε σε στοιχεία από ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ, ΔΟΕ, Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ, προκειμένου να αποτιμηθεί το οικονομικό κόστος για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά τη διάρκεια των 6 μηνών, το ΕΒΕΠ κατέγραψε 6 διαφορετικές φάσεις της κρίσης, επισημαίνοντας πως οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν άμεσα τις αγορές ενέργειας, τις θαλάσσιες μεταφορές, τον πληθωρισμό, την κατανάλωση και, τελικά, τον ρυθμό ανάπτυξης. Το διάστημα αυτό χαρακτηρίζεται ως νέα ενεργειακή και εμπορική διαταραχή για την ΕΕ και την Ελλάδα, με επιπτώσεις που ανατρέπουν τις αρχικές οικονομικές προβλέψεις για το 2026.

Η πρώτη και άμεση συνέπεια αφορά την αύξηση του ενεργειακού κόστους, λόγω περιορισμού των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που οδήγησε σε σημαντική άνοδο των τιμών σε πετρέλαιο, καύσιμα και φυσικό αέριο. Τον Ιούλιο, οι διεθνείς τιμές παρέμεναν περίπου 30% υψηλότερες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, παρότι είχαν υποχωρήσει από τα αρχικά υψηλά.

Για την ΕΕ, το πρόσθετο ενεργειακό κόστος του εξαμήνου εκτιμάται στα 85 δισ. ευρώ, ποσό που μεταφέρεται εκτός ευρωπαϊκής οικονομίας για αγορά ενέργειας σε υψηλότερες τιμές. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης έχει διαφοροποιηθεί μετά το 2022, με αυξημένη χρήση LNG, αλλά παραμένει σημαντική η έκθεση στις παγκόσμιες ναυτιλιακές διαδρομές και τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.

Η δεύτερη επίπτωση σχετίζεται με την ανάπτυξη της οικονομίας. Η ΕΕ αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026 στο 1,1%, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πόλεμος μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,5% από το ΑΕΠ της Ευρωζώνης σε δύο χρόνια. Η απώλεια κύκλου εργασιών της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ το εξάμηνο προσεγγίζει τα 30 δισ. ευρώ, λόγω υποχώρησης της κατανάλωσης, αναβολής επενδύσεων, αυξημένου κόστους παραγωγής και μειωμένης ανταγωνιστικότητας. Ο πληθωρισμός παραμένει βασικός κίνδυνος, με την ΕΚΤ να προβλέπει κορύφωση στο 3% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, κυρίως λόγω της μετακύλισης των υψηλότερων τιμών πετρελαίου. Η πληθωριστική επιβάρυνση εκτιμάται στα 25 δισ. ευρώ, μέσω απώλειας αγοραστικής δύναμης και αυξημένου λειτουργικού κόστους. Επιπλέον, τα ακριβότερα ναύλα, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και οι καθυστερήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες προσθέτουν περίπου 15 δισ. ευρώ στο κόστος των μεταφορών, με άλλα 15 δισ. ευρώ να προστίθενται στο δημοσιονομικό κόστος.

Συνολικά, η ακαθάριστη οικονομική επιβάρυνση για την ΕΕ εκτιμάται στα 145 δισ. ευρώ το εξάμηνο, ποσό που περιλαμβάνει πρόσθετες δαπάνες, απώλεια εισοδήματος και μακροοικονομικές επιπτώσεις.

Το κόστος για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, το συνολικό κόστος εκτιμάται στα 3 δισ. ευρώ το εξάμηνο. Από αυτά, περίπου 1,5 δισ. ευρώ αφορούν το ενεργειακό κόστος, 600 εκατ. ευρώ την απώλεια τζίρου, 500 εκατ. ευρώ το κόστος μεταφορών και 400 εκατ. ευρώ τη δημοσιονομική επιβάρυνση. Η πληθωριστική πίεση πλησιάζει το 1 δισ. ευρώ, χωρίς να προστίθεται αυτοτελώς στο συνολικό ποσό, καθώς έχει εν μέρει ενσωματωθεί στο ενεργειακό και επιχειρηματικό κόστος.

Η ελληνική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται, με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 2% το πρώτο εξάμηνο του 2026 και τον πληθωρισμό να αποκλιμακώνεται από 3,9% τον Ιούνιο σε 2,7% τον Ιούλιο. Παρόλα αυτά, η ακρίβεια εξακολουθεί να περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και να αυξάνει τις πιέσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η ναυτιλία αποτελεί ειδική περίπτωση για την Ελλάδα. Ενώ η ακτοπλοΐα επηρεάζεται αρνητικά από τις τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων, η ελληνόκτητη ποντοπόρος ναυτιλία ωφελείται από υψηλότερους ναύλους, παρά την αύξηση των κινδύνων και του κόστους.

Οι 6 φάσεις του πολέμου και οι προκλήσεις για την ΕΕ

Η κρίση πέρασε από 6 φάσεις, με αρχική στρατιωτική κλιμάκωση και άνοδο γεωπολιτικού κινδύνου, σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα, προσωρινή αποκλιμάκωση, διαρκή αβεβαιότητα, νέα κλιμάκωση και, τέλος, διακοπή διπλωματικού διαλόγου. Σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, η επιστροφή στο «σημείο μηδέν» μετά από έξι μήνες απειλεί να δημιουργήσει μόνιμα χαρακτηριστικά στο οικονομικό κόστος για την Ευρώπη.

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ και αντιπρόεδρος της ASCAME, Βασίλης Κορκίδης, «η ανασκόπηση του εξαμήνου επιβεβαιώνει ότι ο πόλεμος εξαρχής έχει μετατραπεί από στρατιωτική σύγκρουση σε οικονομικό παράγοντα. Σε Ευρώπη και Ελλάδα απαιτείται επειγόντως ενεργειακή διαφοροποίηση, επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα και logistics hubs για ταχύτερη μετάβαση σε λιγότερο εισαγωγικό και περισσότερο παραγωγικό μοντέλο... Η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή. Η Ευρώπη και η Ελλάδα χρειάζονται επενδύσεις στην ενέργεια και την αγροδιατροφή, αλλά κυρίως στην ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας και ευρωπαϊκής παραγωγής. Η επόμενη ημέρα της ΕΕ απαιτεί ένα περισσότερο ανθεκτικό, παραγωγικό και ανταγωνιστικό οικονομικό μοντέλο. Η αβεβαιότητα έχει πλέον συγκεκριμένο οικονομικό κόστος και η ανθεκτικότητα μετατρέπεται σε βασικό ζητούμενο. Γιατί σε έναν κόσμο συνεχών γεωπολιτικών ανατροπών, η οικονομική ανθεκτικότητα δεν αποτελεί πλέον απλώς επιλογή πολιτικής. Αποτελεί προϋπόθεση ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας».