ΣτΕ: Στο «μικροσκόπιο» της εφορίας ακόμη και οι «μικρές» καταθέσεις

Ούτε οι μικρές καταθέσεις γλιτώνουν τον φορολογικό έλεγχο και τον κίνδυνο να χαρακτηριστούν «προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη πηγή», ενώ, όταν γίνεται επίκληση παλαιών «διαθεσίμων» θα πρέπει να αποδεικνύεται η διαδρομή τους, σύμφωνα με νέα απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Η ίδια απόφαση, επαναβεβαιώνει, πως τα ποσά που έχουν κατατεθεί στις τράπεζες προ πενταετίας και τα βρίσκει η εφορία εκ των υστέρων στη διάρκεια διασταυρώσεων ή επειδή τα χρησιμοποίησε ο κάτοχός τους, δεν μπορούν να ελεγχθούν, καθότι έχουν παραγραφεί, όπως επίσης και πως οι καταθέσεις σε κοινό λογαριασμό κρίνονται από την εφορία με βάση το ποσό που συνεισφέρει καθένας εκ των συνδικαιούχων.

Πρόκειται για την απόφαση ΣτΕ 484/2026, η οποία αναμένεται να αξιοποιηθεί τόσο από την ΑΑΔΕ όσο και από φορολογούμενους σε πλήθος εκκρεμών φορολογικών διαφορών που αφορούν ελέγχους τραπεζικών λογαριασμών και αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, με αφορμή την προσφυγή επιχειρηματία, στον οποίο επιβλήθηκαν υψηλοί φόροι και πρόστιμα για τις κινήσεις των τραπεζικών του λογαριασμών, ξεκαθαρίζει με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου της ΑΑΔΕ μπορούν να ενεργοποιηθούν ακόμη και για μικροποσά κάτω των 2.000 ευρώ, εφόσον αυτά κατατίθενται συστηματικά και το άθροισμά τους αγγίζει σημαντικά επίπεδα.

Συγχρόνως, το Συμβούλιο της Επικρατείας - ΣτΕ αυστηροποιεί το πλαίσιο άμυνας των φορολογουμένων, κρίνοντας ότι δεν αρκεί απλώς να αποδείξει ο ελεγχόμενος ότι «είχε τα χρήματα», αλλά πρέπει να τεκμηριώσει ρητά ότι τα ποσά που μπήκαν στον λογαριασμό προέρχονται πράγματι από τη συγκεκριμένη νόμιμη πηγή.

Οι μικρές, αλλά διαδοχικές, καταθέσεις

Αναλυτικότερα, το δεδεκασμένο που δημιουργεί η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για τις «σπαστές» καταθέσεις αναφέρει ότι, τα μικροποσά που κατατίθενται σε τραπεζικούς λογαριασμούς αθροίζονται και αν οι καταθέσεις αυτές έχουν συστηματικό χαρακτήρα και το τελικό τους άθροισμα είναι υπολογίσιμο, ελέγχονται κανονικά ως προσαύξηση περιουσίας.

Μέχρι τώρα, διάχυτη ήταν η εντύπωση ότι μικροποσά κάτω 2.000 ευρώ ξεφεύγουν από τους ελέγχους που διενεργεί η εφορία με τα αυτοματοποιημένα ηλεκτρονικά συστήματα εποπτείας των τραπεζικών λογαριασμών που διαθέτει.

Ωστόσο εάν διαπιστωθεί είτε από διασταυρώσεις είτε από φορολογικό έλεγχο πως υπάρχουν συστηματικές πιστώσεις μικροποσών σε τραπεζικό λογαριασμό από τον κάτοχο του λογαριασμού ή από ένα ή περισσότερα τρίτα πρόσωπα, τότε το ποσό αθροίζεται και ελέγχεται η νομιμότητά του, δηλαδή εάν προέρχεται από δηλωθέντα εισοδήματα και νόμιμες συναλλαγές.

Εφόσον δεν δικαιολογείται η προέλευσή τους, τότε χαρακτηρίζονται ως «προσαύξηση περιουσίας» και φορολογούνται με 33% και στον φόρο που προκύπτει επιβάλλεται και πρόστιμο 50% συν εισφορά αλληλεγγύης, με αποτέλεσμα το τελικό ποσό της επιβάρυνση να ξεπερνά το 50% του αδικαιολόγητου ποσού.

Η κρίση αυτή αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό οδηγό για μελλοντικές υποθέσεις ελέγχου τραπεζικών λογαριασμών, καθώς ενισχύει τη δυνατότητα των φορολογικών αρχών να διερευνούν επαναλαμβανόμενες μικρές κινήσεις χρημάτων που ενδέχεται να αποκρύπτουν αδήλωτα εισοδήματα.

Τα χρήματα από το «στρώμα

Η απόφαση 484/2026 του ΣτΕ δημιουργεί και νομολογία, σχετικά με την επιχειρηματολογία για την προέλευση των ποσών που εμφανίζονται στους τραπεζικού λογαριασμούς.

Φαίνεται πως βάζει τέλος στην αόριστη δικαιολογία του ελεγχόμενου, ότι τα ποσά που κατέθεσε στον τραπεζικό του λογαριασμό προέρχονται από χρήματα που είχε δηλώσει και φορολογηθεί γι΄ αυτά στο παρελθόν, αλλά τα είχε εκτός τραπεζικού συστήματος.

Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο φορολογούμενος φέρει το βάρος της απόλυτης απόδειξης και θα πρέπει να αποδείξει τη διαδρομή του χρήματος, ότι δηλαδή τα συγκεκριμένα μετρητά που μπήκαν στην τράπεζα είναι τα ίδια ακριβώς, με εκείνα που είχαν φορολογηθεί ή απαλλαγεί νόμιμα στο παρελθόν.

Η πενταετία και οι κοινοί λογαριασμοί

Ακόμη το ΣτΕ επαναβεβαιώνει τα ισχύοντα για τις παλαιές (προ πενταετίας) καταθέσεις όπως και για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Ειδικότερα:

1. Ο φορολογούμενος ελέγχεται για κάθε έμβασμα, κατά τον χρόνο που αυτό εισέρχεται στον λογαριασμό του και όχι για τη μετέπειτα χρήση του. Εάν έχει μεσολαβήσει πενταετία από την πίστωση του ποσού στον τραπεζικό λογαριασμό, η ΑΑΔΕ δεν νομιμοποιείται να το ελέγξει και ο κάτοχος του λογαριασμού μπορεί να το χρησιμοποιήσει αργότερα κατά το δοκούν. Το ΣτΕ έχει ξεκαθαρίσει ότι η εφορία όφειλε να ελέγξει τη νομιμότητα προέλευσης του ποσού της κατάθεσης εντός της 5ετίας.
2. Η ανάληψη ή μεταφορά ποσού από κοινό λογαριασμό από συνδικαιούχο που δεν έχει συνεισφέρει αναλόγως θεωρείται δωρεά, εφόσον τα χρήματα χρησιμοποιούνται για προσωπικό του όφελος. Εάν διαπιστωθεί ότι το ποσό που μεταφέρθηκε υπερβαίνει τη συνεισφορά του συγκεκριμένου προσώπου στον κοινό λογαριασμό, τότε ενεργοποιούνται οι διατάξεις περί δωρεών ή γονικών παροχών και επιβάλλεται φόρος αναλόγως του βαθμού συγγένειας. Δηλαδή από κοινό λογαριασμό, κάθε συνδικαιούχος μπορεί να αντλεί χρήματα που ο ίδιος έχει καταθέσει.