Σημαντικά οφέλη στην οργάνωση της τάξης, τη μείωση των περισπασμών και την ενίσχυση της δια ζώσης επικοινωνίας μεταξύ μαθητών καταγράφει η απαγόρευση της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε από το ΚΜΟΠ – Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας, σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου (SaferInternet4Kids) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ). Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 340 εκπαιδευτικούς από όλη την Ελλάδα, αναδεικνύει ότι οι περιορισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν για την αποτελεσματική διαχείριση της τεχνολογίας στο σχολικό περιβάλλον.
Οι εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν και την επικείμενη απαγόρευση χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά, που υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το «EU Kids Act». Παράλληλα, εντοπίζουν δυσκολίες στην εφαρμογή του μέτρου, επισημαίνοντας την ανάγκη για συμπληρωματικές δράσεις πρόληψης και εκπαίδευσης.
Η μελέτη εξετάζει την εφαρμογή και τον αντίκτυπο της απαγόρευσης κινητών τηλεφώνων τα τελευταία δύο χρόνια στα ελληνικά σχολεία, καθώς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η εκπαιδευτική κοινότητα. Οι 342 συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί, κυρίως γυναίκες ηλικίας 46-55 ετών, εργάζονται σε δημόσια δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια σε όλη τη χώρα.
Περισσότεροι από δύο στους τρεις εκπαιδευτικούς αναφέρουν ότι το μέτρο εφαρμόζεται σε μεγάλο ή πολύ μεγάλο βαθμό στα σχολεία τους, ενώ το 73,1% παρατηρεί λιγότερους περισπασμούς στη διάρκεια του μαθήματος. Το 60,2% διαπιστώνει βελτίωση στην πειθαρχία και την οργάνωση, το 55,9% αύξηση της δια ζώσης επικοινωνίας μεταξύ μαθητών, και το 49,7% ενίσχυση της προσοχής ή της συμμετοχής στο μάθημα.
Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Πάνω από οκτώ στους δέκα εκπαιδευτικούς σημειώνουν ότι οι αντιδράσεις των μαθητών διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, ενώ το 75,7% θεωρεί ότι πολλά παιδιά δυσκολεύονται να αποχωριστούν το κινητό κατά τη σχολική ημέρα. Η εξάρτηση από τα κινητά αναδεικνύεται ως βασικό εμπόδιο, σύμφωνα με το 87,1% των ερωτηθέντων, με το 59,9% να παρατηρεί ενδείξεις ψυχολογικής επιβάρυνσης, όπως άγχος και δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση.
Ανάγκη για συμπληρωματικές δράσεις
Η πλειονότητα των εκπαιδευτικών (93,6%) θεωρεί απαραίτητη την υλοποίηση παράλληλων μέτρων όπως η εκπαίδευση για υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών, η ενίσχυση εναλλακτικών δραστηριοτήτων και η στενή συνεργασία με τους γονείς. Επίσης, το 89,2% τονίζει ότι η εκπαίδευση για την ασφαλή χρήση κινητών πρέπει να συνοδεύει κάθε περιοριστικό μέτρο.
Στήριξη στην απαγόρευση των social media
Η έρευνα καταγράφει ευρεία στήριξη στην επικείμενη απαγόρευση χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά, όπως προβλέπει το «EU Kids Act». Η νομοθεσία αυτή απαγορεύει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 13 ετών, περιορίζει την πρόσβαση στις ηλικίες 13-15 ετών και επιτρέπει τη δημιουργία λογαριασμού από τα 15 έτη και άνω. Το 84,2% των εκπαιδευτικών θεωρεί ότι το μέτρο θα συμβάλει θετικά στην προστασία των παιδιών.
Παράλληλα, εννιά στους δέκα ζητούν περισσότερη ενημέρωση και εκπαίδευση για παιδιά και γονείς σχετικά με τους κινδύνους του διαδικτύου, ενώ το 78,1% υποστηρίζει την ενίσχυση των εργαλείων γονικού ελέγχου και την εφαρμογή αυστηρών μηχανισμών επιβεβαίωσης ηλικίας. Το 60,8% προτείνει να λαμβάνεται υπόψη η ανατροφοδότηση των εφήβων για την αποτελεσματικότητα των μέτρων.
Ευρωπαϊκή προτεραιότητα η προστασία των παιδιών
Σύμφωνα με τη δρ Αντωνία Τορρένς, γενική διευθύντρια του ΚΜΟΠ και πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Οικογενειακών Οργανώσεων της Ευρώπης (COFACE Families Europe), η προστασία των παιδιών αποτελεί σαφή ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Όπως αναφέρει, οι κίνδυνοι για τα παιδιά στο διαδίκτυο είναι πλέον πολυδιάστατοι, από τον κυβερνοεκφοβισμό έως την παραπληροφόρηση και την εκμετάλλευση προσωπικών δεδομένων.
Η δρ Τορρένς επισημαίνει ότι η απαγόρευση από μόνη της δεν αρκεί, απαιτούνται συνδυαστικές παρεμβάσεις, ουσιαστική ψηφιακή αγωγή, εκπαίδευση γονέων και εκπαιδευτικών και καλό παράδειγμα από τους ενήλικες. Τονίζει επίσης τη σημασία δημιουργικών εναλλακτικών δραστηριοτήτων, κοινωνικής επαφής και ενδυνάμωσης της αυτορρύθμισης και της κριτικής σκέψης των παιδιών.
Η δρ Παρασκευή Φραγκοπούλου, συντονίστρια του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Ινστιτούτου Πληροφορικής του ΙΤΕ, υπογραμμίζει ότι οι εκπαιδευτικοί στηρίζουν τα μέτρα, αλλά ζητούν σταθερές και συστηματικές παρεμβάσεις για την ασφαλή χρήση της τεχνολογίας και μια συνεκτική πολιτική ψηφιακής αγωγής.
Συστάσεις για αποτελεσματικά μέτρα
Η έρευνα διατυπώνει συστάσεις πολιτικής για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων μέτρων και την προώθηση της υπεύθυνης χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών από παιδιά και εφήβους.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η ενίσχυση του ψηφιακού αλφαβητισμού μέσω εκπαιδευτικών δράσεων, η ενημέρωση και υποστήριξη γονέων, η διαφοροποίηση των μέτρων ανά ηλικιακή ομάδα, η ανάπτυξη δημιουργικών εναλλακτικών δραστηριοτήτων στο σχολείο και η ενσωμάτωση της ψυχολογικής υποστήριξης ως θεσμικό στοιχείο.