Περισσότεροι από 6.000 τσιμεντόλιθοι και χιλιάδες σχοινάκια που χρησιμοποιούνται παράνομα από αλιείς γρι-γρι ανασύρθηκαν από τις ελληνικές θάλασσες, στο πλαίσιο προγράμματος της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea. Τα εγκαταλειμμένα αλιευτικά εργαλεία αποτελούν σημαντικό μέρος των απορριμμάτων που ρυπαίνουν τις θάλασσες, με τη μείωσή τους να αποτελεί βασικό στόχο του προγράμματος «Ψαρεύοντας Απορρίμματα» (Fishing For Litter), το οποίο υλοποιείται από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδη σε συνεργασία με την iSea.
Σύμφωνα με την υπεύθυνη επικοινωνίας της iSea, Αναστασία Χαρίτου, από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν ανασυρθεί συνολικά 6.278 τσιμεντόλιθοι και 11.700 σχοινάκια που χρησιμοποιούνται από τους αλιείς γρι-γρι.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στον Ευβοϊκό κόλπο και στη συνέχεια στο Θρακικό πέλαγος και τον Θερμαϊκό κόλπο», αναφέρει η κ. Χαρίτου.
Από το 2019, οι συμμετέχοντες αλιείς έχουν απομακρύνει περισσότερους από 360 τόνους απορριμμάτων από τα μεγάλα βάθη των θαλασσών, με πάνω από το 83% αυτών να είναι πλαστικά. Από τα συνολικά απορρίμματα που έχουν αλιευτεί παθητικά από τους πρεσβευτές του προγράμματος, το 34% αφορά εγκαταλελειμμένο αλιευτικό εξοπλισμό.
«Το πρόγραμμα συνεχίζεται και φέτος σε όλη την Ελλάδα με 67 αλιευτικά σκάφη και περισσότερες περιοχές που προσφέρουν μεγαλύτερη κάλυψη», σημειώνει η κ. Χαρίτου. Στο γρι-γρι νύχτας, μετά τον εντοπισμό των ψαριών, χρησιμοποιούνται φωτιστικές συσκευές συγκέντρωσης ιχθύων, γνωστές ως ρομπότ. Πρόκειται για πλωτές λέμβους με λάμπες, που ποντίζονται πλησίον του σκάφους για να συγκεντρώσουν το κοπάδι.
Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας
Σε σχετική αναφορά της οργάνωσης, με τίτλο «Τα σιωπηλά απόβλητα της αλιείας- Πώς τα συνθετικά σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι ρυπαίνουν τις θάλασσες», περιγράφεται ότι τα ψάρια προσελκύονται από τη φωτεινή πηγή που προσομοιάζει το φως του φεγγαριού. Για να επιτευχθεί απόλυτη ησυχία και ηρεμία, τα ρομπότ αγκυροβολούνται ώστε να μην παρασύρονται. Οι Γενικοί Κανονισμοί Λιμένων ορίζουν πως τα ρομπότ πρέπει να ποντίζονται με ειδικές άγκυρες και να ανελκύονται μετά το πέρας της αλιευτικής δραστηριότητας, με ειδικά μικρά αγκυράκια συνδεδεμένα μέσω αλυσίδων.
Ωστόσο, καθώς η διαδικασία αυτή είναι χρονοβόρα, συχνά παρακάμπτεται και αντικαθίσταται από μια αυτοσχέδια μέθοδο: αντί για αγκυράκια, χρησιμοποιούνται τσιμεντόλιθοι (συνήθως δύο ανά ρομπότ) δεμένοι με σχοινιά πολυπροπυλενίου. Κατά τη συλλογή των ρομπότ, τα σχοινιά κόβονται, έτσι οι συσκευές ανασύρονται άμεσα, αλλά οι τσιμεντόλιθοι και τα σχοινιά παραμένουν στον βυθό. Αυτή η πρακτική, αν και παράνομη, διευκολύνει την αλιευτική δραστηριότητα, προκαλώντας όμως σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα βενθικά οικοσυστήματα.
«Οι τσιμεντόλιθοι ψαρεύονται παθητικά από τους αλιείς, μπλέκονται δηλαδή στα δίχτυα τους και έτσι αφαιρούνται από τα μεγάλα βάθη. Αυτοί που ανασύρονται από αλιείς και καταγράφονται στο πρόγραμμα, είναι 4-5 κιλά ο καθένας», επισημαίνει η κ. Χαρίτου.
Τα σχοινιά και οι τσιμεντόλιθοι που χρησιμοποιούνται για την αγκυροβόληση των φωτιστικών συσκευών βλάπτουν τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, καθώς μένουν ως απόβλητα και συσσωρεύονται στον βυθό.
Για την iSea, η πρακτική αυτή εξοικονομεί χρόνο κατά τη συλλογή των φωτιστικών συσκευών, αλλά συμβάλλει στην υπεραλίευση και την καταστροφή των οικοσυστημάτων. Η χρήση των συγκεκριμένων υλικών προκαλεί βλάβες σε άλλα αλιευτικά σκάφη, καθώς τα σχοινιά λόγω μικρού βάρους αιωρούνται και τυλίγονται στις προπέλες άλλων πλοίων. Οι τσιμεντόλιθοι, όταν αλιευτούν παθητικά, προκαλούν ζημιές στον αλιευτικό εξοπλισμό και καταστρέφουν τα υπόλοιπα αλιεύματα που έχουν πιαστεί στα δίχτυα.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η περιβαλλοντική οργάνωση υπογραμμίζει την ανάγκη για καλύτερη αστυνόμευση και έλεγχο της νομοθεσίας, με τακτικούς επιτόπιους ελέγχους εν πλω. Επιπλέον, απαιτείται επαναπεριγραφή του αλιευτικού εργαλείου γρι-γρι και σαφής περιγραφή του εξοπλισμού αγκυροβόλησης στη νομοθεσία, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή και νόμιμη χρήση τους.