Η πρόσφατη πυρκαγιά στην Αττικοβοιωτία ανέδειξε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δυνάμεις δασοπυρόσβεσης, καθώς τα πυροσβεστικά αεροσκάφη δεν κατάφεραν να επιχειρήσουν λόγω των ισχυρών ανέμων. Η μάχη με τις φλόγες δόθηκε κυρίως με ελικόπτερα κατάσβεσης και τις μονάδες των Δασοκομάντος, ενώ καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και οι αντιπυρικές παρεμβάσεις που είχαν υλοποιηθεί γύρω από το Πόρτο Γερμενό στο πλαίσιο του προγράμματος καθαρισμών Antinero.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, «η ένταση και η ταχύτητα με την οποία εξαπλώθηκε η megafire στη Βοιωτία και την Αττική ήταν τόσο μεγάλη που οι φλόγες σε πολλά σημεία κατάφεραν να ξεπεράσουν ένα εκτενές πλέγμα αντιπυρικών, σύμφωνα με μία πρώτη αντιπαραβολή των δορυφορικών εικόνων από την πληγείσα περιοχή».
Όπως προκύπτει από τον κατάλογο των συμβάσεων για το Antinero, στις δασικές εκτάσεις που περιβάλλουν το Πόρτο Γερμενό εκτελούνταν συστηματικά, από το 2023 έως το 2025, καθαρισμοί δασών και δασικών δρόμων από εύφλεκτη βιομάζα, εργασίες κλαδέματος, κοπής δέντρων και θάμνων, αραιώσεις βλάστησης και διανοίξεις ή συντήρηση αντιπυρικών ζωνών σε περιοχές που επλήγησαν από τη φωτιά.
Συνολικά πραγματοποιήθηκαν εννέα προσκλήσεις, με το τελικό κόστος να υπερβαίνει τα 19,1 εκατ. ευρώ, καλύπτοντας «όλους τους άξονες προσέγγισης του οικισμού: περιοχές ευθύνης του δασαρχείου Μεγάρων στα νότια, του δασαρχείου Αιγάλεω στα ανατολικά και του δασαρχείου Θήβας στα βόρεια».
Στελέχη επισημαίνουν πως «οι μεγαλύτερες αντιπυρικές παρεμβάσεις, περίπου το ήμισυ της δαπάνης, έγιναν πέρυσι, ενώ από τις δημόσιες συμβάσεις προκύπτει ότι μόνο το 2025 έγιναν τρία έργα καθαρισμού, κλάδευσης, φρυγάνευσης ή υλοτομίας που, συνολικά, αφορούσαν περισσότερα από 2.000 στρέμματα».
Ο ρόλος των ελικοπτέρων Erickson και οι υποδομές ανεφοδιασμού
Πέρα από τις παρεμβάσεις του Antinero, στελέχη του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας ανέφεραν ότι κοντά στην Οινόη και τη Βενίζα έχουν τοποθετηθεί τρεις μεταλλικές δεξαμενές χωρητικότητας 25 έως 100 κυβικών μέτρων. Οι δεξαμενές αυτές επιτρέπουν «τον ταχύ και συνεχή ανεφοδιασμό των ελικοπτέρων Erickson».
Σε αντίθεση με τα πυροσβεστικά αεροπλάνα, «τα Erickson έχουν τη δυνατότητα να επιχειρούν παρά τους ισχυρούς ανέμους που πνέουν αυτές τις μέρες και συγκαταλέγονται στα αποτελεσματικότερα εναέρια μέσα δασοπυρόσβεσης παγκοσμίως».
Οι ίδιες πηγές τόνισαν ότι «χάρη στην εγκατάσταση των δεξαμενών διατηρήθηκε μία βασική δυνατότητα προσβολής της φωτιάς από αέρος, παρά την απουσία των αεροπλάνων», επισημαίνοντας πως η Ελλάδα έχει επενδύσει ιδιαίτερα στην απόκτηση και μίσθωση τέτοιων ελικοπτέρων.
Megafires: Η νέα εποχή των δασικών πυρκαγιών
Οι μέγα πυρκαγιές, ή megafires, όπως η φωτιά στη Βοιωτία, παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές σε σχέση με τα πύρινα μέτωπα του παρελθόντος, σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου. Εξαπλώνονται ταχύτατα, καίγοντας ξερή βλάστηση με χαμηλή υγρασία λόγω υψηλών θερμοκρασιών και έλλειψης βροχοπτώσεων.
Οι megafires μαίνονται με μεγάλη ένταση και υψηλό θερμικό φορτίο, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών μέσων πυρόσβεσης. Μπορούν να υπερβούν άλλοτε αποτελεσματικές αντιπυρικές ζώνες, εκτοξεύοντας καύτρες σε μεγάλες αποστάσεις.
Στις φετινές μεγάλες πυρκαγιές στην Ισπανία και τη Γαλλία, οι πυροσβέστες διαπίστωσαν ότι οι φλόγες συχνά ξεπερνούσαν με ταχύτητα μεικτές ζώνες, όπου υπάρχουν περιποιημένες καλλιέργειες, κενά εδάφη και καθαρισμένα δάση. Τέτοιες ζώνες συνήθως επιβραδύνουν ή σταματούν φωτιές μικρότερης κλίμακας.
Μέχρι τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, οι καμένες εκτάσεις στην ΕΕ από την αρχή του έτους είχαν ξεπεράσει τα 4,6 εκατομμύρια στρέμματα, σύμφωνα με τη βάση δεδομένων της υπηρεσίας Copernicus. Η Ευρώπη αναδεικνύεται ως η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο.