Μια ξαφνική πλημμύρα με τραγικές συνέπειες έπληξε την περιοχή κοντά στα σύνορα του Νεπάλ με το Θιβέτ, προκαλώντας ανησυχία για τα ακραία καιρικά φαινόμενα και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στα Ιμαλάια. Σύμφωνα με ειδικούς που ανέλυσαν δορυφορικές εικόνες του Planet Labs, η καταστροφή φαίνεται να προήλθε από την αποκόλληση τμήματος παγετώνα, το οποίο κατρακύλησε εκατοντάδες μέτρα χαμηλότερα στην κοιλάδα.
Αν και δεν έχει διευκρινιστεί τι προκάλεσε την κατάρρευση του παγετώνα, αξιωματούχοι στο Νεπάλ αναφέρουν ως πιθανή αιτία μια σεισμική δόνηση που σημειώθηκε λίγα λεπτά νωρίτερα στην περιοχή.
Οι αρχές εκφράζουν φόβους ότι ο τελικός αριθμός των θυμάτων ενδέχεται να ξεπεράσει κατά πολύ τους σχεδόν 100 νεκρούς που έχουν ανασυρθεί μέχρι στιγμής. Η κυβέρνηση του Νεπάλ ανακοίνωσε πως περισσότεροι από 300 ταξιδιώτες αγνοούνται.
Δορυφορικές εικόνες πριν και μετά το συμβάν, τις οποίες εξέτασε το Reuters, αποτυπώνουν τη μεταμόρφωση της περιοχής: η πλούσια σε βλάστηση βουνοπλαγιά έχει πλέον καλυφθεί από συντρίμμια και πέτρες.
Ο Βίκραμ Γκούπτα, ειδικός στην τεχνική γεωλογία και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Sikkim της Ινδίας, δήλωσε πως «επιβεβαιώνεται ότι ένα σημαντικό τμήμα του κατώτερου μετώπου του παγετώνα κατέρρευσε, προκαλώντας το φαινόμενο — πιθανότατα παρασύροντας ή συμπεριλαμβάνοντας σημαντική ποσότητα βράχων και ιζημάτων».
Ο γεωλόγος Νταν Σούγκαρ, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι, ανέφερε ότι οι εικόνες δείχνουν πως ένας μεγάλος όγκος χιονιού έλιωσε το προηγούμενο 24ωρο πριν την καταστροφή.
«Ορισμένοι από τους παγετώνες στην κοιλάδα ήταν καλυμμένοι από χιόνι χθες και σήμερα είναι ως επί το πλείστον γυμνοί πάγοι. Με άλλα λόγια, και χωρίς να έχω δει ακόμη τα δεδομένα από κάποιον μετεωρολογικό σταθμό, πιθανότατα επικρατούσαν υψηλές θερμοκρασίες», επισήμανε.
Τα βουνά του Νεπάλ έχουν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο των πάγων τους μέσα σε 30 χρόνια λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ για το 2023. Ο οργανισμός σημειώνει ότι οι παγετώνες στο Νεπάλ έλιωσαν με 65% ταχύτερο ρυθμό την τελευταία δεκαετία σε σχέση με την προηγούμενη.
Ο Σούγκαρ εξήγησε πως «στις πρωινές δορυφορικές εικόνες από το Planet Labs, το χαμηλότερο τμήμα του παγετώνα αποσπάστηκε σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και έπεσε πάνω στον πυθμένα της κοιλάδας, 1.200 μέτρα πιο κάτω».
Επιπλέον, σημείωσε ότι η κατασκευαστική δραστηριότητα θα μπορούσε να αποτελέσει παράγοντα, ενώ το ενδεχόμενο συμβολής της κλιματικής αλλαγής θα διερευνηθεί περαιτέρω.
Στις περιοχές που επλήγησαν εντοπίζονται αρκετά υδροηλεκτρικά έργα, κυρίως στην ορεινή περιοχή Ράσουα, με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκων.
Η Αρχή Διαχείρισης Καταστροφών του Νεπάλ επιβεβαίωσε ότι η πλημμύρα προκλήθηκε στον ποταμό Λχέντε λόγω κατολίσθησης που σημειώθηκε περίπου 20 χιλιόμετρα βορειοανατολικά των συνόρων Νεπάλ-Κίνας.
Αρχικές πληροφορίες έκαναν λόγο και για σεισμό που ενδέχεται να προκάλεσε χιονοστιβάδα και να οδήγησε στις πλημμύρες. Ωστόσο, ο γεωλόγος Πρακάς Ποκχαρέλ από την Αρχή επισήμανε πως τα αίτια της τραγωδίας παραμένουν αδιευκρίνιστα.
«Οι ξαφνικές πλημμύρες προκλήθηκαν από μια χιονοστιβάδα πάγου και βράχων στην πλευρά του Νεπάλ», δήλωσε ο Ποκχαρέλ, ο οποίος εξέτασε τις εικόνες από το Planet Labs.
Όπως επισημαίνει το International Centre for Integrated Mountain Development, οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις και οι ξηρασίες αυξάνονται διαρκώς σε συχνότητα και σφοδρότητα στα Ιμαλάια, με τις αλλαγές στο νερό, τη γη και την ατμόσφαιρα να αποτελούν σοβαρή απειλή για τους κατοίκους της περιοχής.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, η πλημμύρα δημιούργησε ένα σφοδρό κύμα νερού, ιζημάτων και ογκόλιθων που διέσχισε τα ποτάμια συστήματα Μπότε Κόσι και Τρισούλι, ενώ στη Γκαλτσχί η στάθμη του ποταμού αυξήθηκε έως και κατά εννέα μέτρα μέσα σε μόλις 30 λεπτά.