Η αδυναμία των ΗΠΑ να εξασφαλίσουν πλήρως τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της διεθνούς κρίσης, καθώς Ουάσιγκτον και Τεχεράνη διευρύνουν τις επιθέσεις τους, η εμπορική κίνηση περιορίζεται και οι πιέσεις στις αγορές εντείνονται.
Παρά τα καθημερινά αμερικανικά πλήγματα, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ταχύπλοα σκάφη, πυραύλους, drones και θαλάσσιες νάρκες που μπορούν να απειλήσουν δεξαμενόπλοια στο κρίσιμο πέρασμα.
Η κατάσταση αναδεικνύει τα όρια της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος απέναντι σε έναν αντίπαλο που δεν χρειάζεται να ελέγχει απόλυτα τα Στενά για να προκαλεί αναστάτωση στη ναυσιπλοΐα, να αυξάνει τα ασφάλιστρα και να πιέζει τις τιμές της ενέργειας.
Την ίδια ώρα, το διεθνές επενδυτικό κλίμα επιβαρύνεται από τη νέα μεγάλη διόρθωση στις μετοχές ημιαγωγών, με τους επενδυτές να αμφισβητούν κατά πόσο οι υψηλές αποτιμήσεις που δημιούργησε η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να διατηρηθούν.
Έκτη ημέρα επιθέσεων και αντίποινα σε όλη την περιοχή
Οι ΗΠΑ και το Ιράν συνέχισαν για έκτη διαδοχική ημέρα τις επιθέσεις τους, διευρύνοντας σταδιακά τους στόχους πέρα από τις αμιγώς στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ενισχύοντας τον φόβο επιστροφής σε πολεμική σύγκρουση μεγάλης κλίμακας.
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, οι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν έξι οδικές γέφυρες στο νότιο Ιράν. Αναφέρθηκαν επίσης επιθέσεις στην περιοχή του Μπουσέρ, όπου βρίσκεται ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της χώρας, καθώς και στη δυτική επαρχία Λορεστάν.
Το ιρανικό υπουργείο Ενέργειας κάλεσε τους πολίτες στις νότιες επαρχίες να περιορίσουν τη χρήση κλιματιστικών, επικαλούμενο τον συνδυασμό ακραίων θερμοκρασιών και επιθέσεων σε εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης.
Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων στο Κουβέιτ, στην Ιορδανία και στο Μπαχρέιν, καθώς και στο αρχιπέλαγος Ας Σαλαμάχ του Ομάν, κοντά στα Στενά.
Το Κουβέιτ ανέφερε πλήγμα σε μονάδα αφαλάτωσης και ηλεκτροπαραγωγής, το οποίο προκάλεσε πυρκαγιά και υλικές ζημιές, ενώ το Κατάρ ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε εισερχόμενους πυραύλους.
Κίνα και Πακιστάν εξέφρασαν την ανησυχία τους και κάλεσαν τις δύο πλευρές να σταματήσουν τις εχθροπραξίες και να επιστρέψουν στον διάλογο.
Το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να παραλύει τη ναυσιπλοΐα
Οι αμερικανικές επιθέσεις έχουν καταστρέψει σημαντικό μέρος των ιρανικών ναυτικών δυνατοτήτων. Ωστόσο, ακόμη και ένας περιορισμένος αριθμός μικρών σκαφών, πυραύλων και ναρκών αρκεί για να καταστήσει εξαιρετικά επικίνδυνη τη διέλευση μεγάλων δεξαμενόπλοιων από τη στενή θαλάσσια δίοδο.
Η Ουάσιγκτον είχε εκτιμήσει ήδη πριν από τρεις μήνες ότι είχε καταστρέψει περίπου τα μισά μικρά επιθετικά σκάφη του Ιράν και πάνω από το 95% των θαλάσσιων ναρκών του.
Παραμένει, όμως, άγνωστο πόσο μεγάλο μέρος του αποκαλούμενου «στόλου κουνουπιών» της Τεχεράνης εξακολουθεί να είναι επιχειρησιακό.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν παράλληλα ότι ιρανικές νάρκες παραμένουν στην περιοχή. Η πλήρης εξασφάλιση των Στενών πιθανότατα θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση, με σημαντικό κόστος σε ανθρώπινες απώλειες και ανάγκη μεταφοράς αμερικανικών δυνάμεων από άλλες περιοχές του κόσμου.
Ακόμη και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς παραδέχθηκε ότι η καταστροφή ραντάρ, drones και πυραύλων δεν αρκεί, καθώς η γεωγραφία των Στενών επιτρέπει σχετικά εύκολα πλήγματα εναντίον πλοίων. Υπογράμμισε, ως εκ τούτου, την ανάγκη πολιτικής συνεννόησης.
Κατέρρευσε η εμπορική κίνηση στα Στενά
Η ναυσιπλοΐα έχει περιοριστεί δραματικά τις τελευταίες ημέρες. Η κίνηση αφορά κυρίως πλοία συνδεδεμένα με το Ιράν, τα οποία χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή που εγκρίνει η Τεχεράνη.
Ορισμένα ακόμη φορτία περνούν με απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού, αλλά ο αριθμός τους παραμένει μικρός.
Η επταήμερη μέση ροή αργού πετρελαίου μέσω των Στενών υποχώρησε στα 5,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από περίπου 9,4 εκατ. βαρέλια μία εβδομάδα νωρίτερα, σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg που βασίζονται σε στοιχεία παρακολούθησης πλοίων.
Τουλάχιστον 35 πλοία που μετέφεραν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο έχουν δεχθεί επιθέσεις από τον Μάρτιο, γεγονός που εξηγεί την απροθυμία των ναυτιλιακών εταιρειών να επιχειρήσουν διέλευση ακόμη και με αμερικανική συνοδεία.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προειδοποίησε ότι τα Στενά πρέπει να ανοίξουν πλήρως και χωρίς όρους μέσα σε λίγες εβδομάδες, διαφορετικά οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και ιδιαίτερα για την Ασία και τις αναπτυσσόμενες χώρες, θα γίνουν σοβαρότερες.
Ο αμερικανικός αποκλεισμός πιέζει τα ιρανικά τάνκερ
Οι ΗΠΑ επανέφεραν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών μεταφορών, κίνηση η οποία περιορίζει εκ νέου τις εξαγωγές αργού της Τεχεράνης.
Οι αμερικανικές δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι άλλαξαν την πορεία τριών εμπορικών πλοίων, επιβιβάστηκαν σε ακόμη ένα για έλεγχο και ακινητοποίησαν δεξαμενόπλοιο που δεν συμμορφώθηκε με τις εντολές τους.
Τέσσερα τάνκερ που συνδέονται με το Ιράν άλλαξαν πορεία έξω από τα Στενά. Ορισμένα πραγματοποίησαν αναστροφή, ενώ άλλα ακολούθησαν ασυνήθιστες διαδρομές στον Κόλπο του Ομάν και στην Αραβική Θάλασσα.
Οι ορατές κινήσεις πλοίων έχουν καταρρεύσει, καθώς πολλά πληρώματα απενεργοποιούν τους αναμεταδότες θέσης για λόγους ασφαλείας.
Σε δορυφορικές εικόνες των τελευταίων επτά ημερών έχουν εντοπιστεί 91 δεξαμενόπλοια πετρελαίου, υγραερίου και πετροχημικών που συνδέονται με το Ιράν στην ευρύτερη περιοχή.
Το Brent κοντά στα 86 δολάρια
Η επιδείνωση της κατάστασης οδήγησε το Brent κοντά στα 86 δολάρια το βαρέλι (+1,96%), με εβδομαδιαία άνοδο περίπου 11% —τη μεγαλύτερη από τον Απρίλιο.
Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ πλησιάζουν ξανά τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, δημιουργώντας πρόσθετη πολιτική πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο Λευκός Οίκος επιχειρεί δημοσίως να υποβαθμίσει την άνοδο, χαρακτηρίζοντας την αγορά σχετικά σταθερή. Ωστόσο, όσο η ναυσιπλοΐα παραμένει περιορισμένη και συνεχίζονται οι επιθέσεις σε τάνκερ και ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι αναλυτές αναμένουν διατήρηση των ανοδικών πιέσεων στις τιμές.
Βαθαίνει το ξεπούλημα στους ημιαγωγούς
Στις αγορές, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Nasdaq υποχωρούσαν κατά 1,6% και του S&P 500 κατά 0,9%, ενώ διαπραγματεύσιμο αμοιβαίο κεφάλαιο που παρακολουθεί τις εταιρείες ημιαγωγών έχανε περίπου 3%.
Η Nvidia υποχωρούσε κατά 2,6%, οδηγώντας τις απώλειες στις μετοχές της λεγόμενης «Magnificent Seven».
Πιέσεις καταγράφηκαν επίσης στις εταιρείες εξοπλισμού παραγωγής chips, στις οπτικές τεχνολογίες και στις επιχειρήσεις ενέργειας που συνδέονται με την ανάπτυξη υποδομών AI. Η Netflix σημείωνε πτώση 10% μετά την απογοητευτική πρόβλεψη για τις πωλήσεις της.
Η διόρθωση εξαπλώθηκε στην Ασία, όπου η αγορά της Ταϊβάν εισήλθε σε τεχνική διόρθωση και ο βασικός περιφερειακός δείκτης υποχώρησε σε χαμηλό δύο μηνών. Στην Ευρώπη οι απώλειες ήταν ηπιότερες, λόγω της μικρότερης βαρύτητας του τεχνολογικού κλάδου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα εάν οι εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια που επενδύουν οι μεγάλοι όμιλοι σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης θα αποφέρουν τις αναμενόμενες αποδόσεις και θα διατηρήσουν υψηλή τη ζήτηση για ημιαγωγούς.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
