Ο πρόεδρος της Πολωνίας άσκησε βέτο σε δύο νομοσχέδια που θα εισήγαγαν το «σύμφωνο συμβίωσης» για ζευγάρια που συμβιώνουν, προκαλώντας πλήγμα στα ομόφυλα ζευγάρια σε μια από τις λίγες χώρες της ΕΕ με περιορισμένα δικαιώματα για τα μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ, που ανέλαβε το αξίωμα το 2023, είχε δεσμευθεί να προωθήσει μεταρρυθμίσεις σχετικά με την άμβλωση και τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+. Ωστόσο, η έντονη πόλωση εντός της φιλοευρωπαϊκής συμμαχίας του και οι εξουσίες βέτο του εθνικιστή προέδρου Κάρολ Ναβρότσι έχουν δυσχεράνει την υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων.
Τα νομοσχέδια για το «καθεστώς του εγγυτέρου προσώπου» και το «σύμφωνο συμβίωσης» θα επέτρεπαν σε δύο ενήλικες να συνάψουν συμφωνία που θα ρύθμιζε ζητήματα όπως τα κοινά ιδιοκτησιακά δικαιώματα, η πρόσβαση σε ιατρικές πληροφορίες και οι διαδικασίες ταφής.
Οι προτάσεις είχαν εξασφαλίσει τη στήριξη όλου του κυβερνητικού συνασπισμού, συμπεριλαμβανομένου του συντηρητικού Πολωνικού Λαϊκού Κόμματος, το οποίο στο παρελθόν είχε απορρίψει αντίστοιχες πρωτοβουλίες, θεωρώντας ότι απειλούν τον θεσμό του γάμου.
Παρά ταύτα, ο Ναβρότσκι, σύμμαχος του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη, απέρριψε τα νομοσχέδια χαρακτηρίζοντάς τα υπερβολικά. «Αυτές οι προτάσεις δημιουργούν έναν νέο, επισημοποιημένο θεσμό του οικογενειακού δικαίου, εφοδιασμένο με έναν ευρύ κατάλογο δικαιωμάτων παρόμοιων με εκείνων του γάμου», ανέφερε ο πρόεδρος σε ηχογραφημένη δήλωσή του.
Υπερασπίζοντας το «ειδικό καθεστώς του γάμου»
«Ως θεματοφύλακας του Συντάγματος, δεν μπορώ να δεχτώ μια λύση που θα οδηγούσε στην απώλεια του ειδικού καθεστώτος του γάμου, που ορίζεται στο Άρθρο 18 του Συντάγματος ως ένωση ενός άνδρα και μιας γυναίκας υπό την προστασία και τη φροντίδα της Δημοκρατίας της Πολωνίας», δήλωσε ο πρόεδρος.
Για την ανατροπή του βέτο απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων, με συμμετοχή τουλάχιστον των μισών βουλευτών στην ψηφοφορία. Ωστόσο, με τα εθνικιστικά κόμματα της αντιπολίτευσης να αντιτίθενται, η επίτευξη αυτής της πλειοψηφίας θεωρείται απίθανη.
Η κυβερνητική αξιωματούχος για θέματα ισότητας, Καταρζίνα Κότουλα, κατηγόρησε τον Ναβρότσκι ότι «γύρισε την πλάτη του σε δύο εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σήμερα σε άτυπες σχέσεις». Επισήμανε ότι, μετά την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της ΕΕ, η Πολωνία αναγνωρίζει πλέον τους γάμους ομοφυλοφίλων που έχουν τελεστεί στο εξωτερικό και δεσμεύτηκε να εργαστεί για την εξασφάλιση ίσων δικαιωμάτων για τα ζευγάρια αυτά.
Η Εκστρατεία κατά της Ομοφοβίας της Πολωνίας (KPH) δήλωσε ότι τα νομοσχέδια που απορρίφθηκαν αποτελούσαν «απλώς ένα απόσπασμα της πρώτης εκδοχής του εγγράφου, το οποίο αφορούσε το σύμφωνο συμβίωσης». Όπως τόνισε, «το σημερινό βέτο επί του νομοσχεδίου δείχνει ότι ακόμη και το απόλυτο ελάχιστο δικαίωμα που προοριζόταν να παρέχει το νομοσχέδιο είναι υπερβολικό για τον πρόεδρο».