«Μικρό καλάθι» κρατούν πηγές από τα ελληνικά διυλιστήρια για τον στρατηγικό διάλογο που ανοίγει η Κομισιόν με τον κλάδο, παρά το γεγονός ότι η πρωτοβουλία των Βρυξελλών συνιστά μια σαφή μετατόπιση σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.
Πρόσφατα η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έκανε αναφορά στην ανάγκη διαλόγου για τον κλάδο διύλισης, με στόχο τη μείωση του κόστους και τη διασφάλιση των απαραίτητων προμηθειών, ακόμη και για αμυντικές ανάγκες.
Όπως επισημαίνουν στελέχη από τον χώρο των ελληνικών διυλιστηρίων, δεν αρκεί απλώς να αναγνωριστεί η σημασία της διύλισης για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, αλλά να υπάρξουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν τη βιωσιμότητα του κλάδου και θα επιτρέψουν καλύτερη προετοιμασία απέναντι στις επόμενες κρίσεις.
Η πρωτοβουλία της Κομισιόν έρχεται, άλλωστε, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης της διυλιστικής παραγωγής επανέρχεται στην ευρωπαϊκή ατζέντα.
Στις αρχές Οκτωβρίου, οι ηγέτες της G7 συμφώνησαν να ενισχύσουν τον συντονισμό μεταξύ των διυλιστηρίων και να εξετάσουν τρόπους αύξησης της παραγωγής καυσίμων, με ιδιαίτερη έμφαση στο ντίζελ.
Η Κομισιόν ανοίγει την πόρτα στα διυλιστήρια
Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει ξεκινήσει τη συλλογή στοιχείων από τις εταιρείες του κλάδου, μέσω ερωτηματολογίων για την αντιμετώπιση των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα, τη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων και τις εναλλακτικές πηγές προμήθειας αργού μετά την ακύρωση φορτίων από τον Περσικό Κόλπο.
Για τα διυλιστήρια, το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές αρχές επιχειρούν να καταγράψουν συστηματικά τα προβλήματα αποτελεί ένα πρώτο βήμα, αλλά δε συνιστά ακόμη αλλαγή πολιτικής.
«Από το ότι ξεκινάει ένας στρατηγικός διάλογος μέχρι το να αλλάξει έστω και σε μικρό βαθμό η εικόνα της μεγάλης μείωσης της διυλιστικής ικανότητας, απέχουμε πολύ. Κρατάω μικρό καλάθι», αναφέρουν πηγές από τον κλάδο.
Η ανησυχία αφορά το κατά πόσο η συζήτηση θα αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο, σαφή χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα ή θα περιοριστεί σε μια διαδικασία ανταλλαγής απόψεων χωρίς ουσιαστική συνέχεια.
Η πλευρά των ελληνικών διυλιστηρίων προτίθεται, πάντως, να προσέλθει στη συζήτηση μέσω του ευρωπαϊκού συνδέσμου του κλάδου, European Fuel Manufacturers Association, στον οποίο συμμετέχουν οι FuelsEurope και Concawe, επιδιώκοντας να θέσει στο τραπέζι τις επιπτώσεις των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων στην παραγωγή, στο κόστος και στην ενεργειακή ασφάλεια.
20% κάτω η διυλιστική δυναμικότητα της Ευρώπης
Η επιφυλακτικότητα των ελληνικών διυλιστηρίων δεν αφορά μόνο τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις, αλλά συνδέεται άμεσα και με τη δομική αδυναμία της ευρωπαϊκής αγοράς να καλύψει με επάρκεια τις ανάγκες της όταν οι διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται.
Ενδεικτικά η Ευρώπη έχει χάσει περίπου το 20% της διυλιστικής της δυναμικότητας μέσα στις τελευταίες δύο δεκαετίες. Όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, η συρρίκνωση αυτή περιορίζει τα περιθώρια αντίδρασης σε περιόδους κρίσης, καθώς η διαθέσιμη παραγωγική βάση δεν επαρκεί για να απορροφήσει εύκολα τις απώλειες από την απομάκρυνση σημαντικών ποσοτήτων καυσίμων από τη διεθνή αγορά.
Στο πρόβλημα αυτό προστίθενται οι πολεμικές συγκρούσεις στην Ουκρανία και οι αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο, οι ζημιές σε διυλιστήρια και ενεργειακές υποδομές και οι διαταραχές στις διεθνείς ροές καυσίμων, με αποτέλεσμα σοβαρές πιέσεις ιδιαίτερα στο ντίζελ και στα αεροπορικά καύσιμα.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο στρατηγικός διάλογος με την Κομισιόν αποκτά σημασία για τον κλάδο, καθώς δημιουργεί την ευκαιρία να τεθούν επί τάπητος όχι μόνο οι ρυθμιστικές επιβαρύνσεις, αλλά και το ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής ενεργειακής ανθεκτικότητας.
Όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, η σημερινή συγκυρία δε θα οδηγήσει αυτομάτως σε επαναλειτουργία μονάδων που έχουν κλείσει ή σε άμεση ενίσχυση της παραγωγικής βάσης, καθώς οι επενδύσεις στη διύλιση απαιτούν χρόνο, κεφάλαια και τεχνική προετοιμασία.
Στο νέο αυτό περιβάλλον, η συμφωνία Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν για την επαναφορά ρωσικών ποσοτήτων ντίζελ στις διεθνείς αγορές δημιουργεί μια πρόσθετη δυνατότητα ενίσχυσης της προσφοράς.
Η πραγματική της επίδραση, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το αν οι ανακοινωθείσες ποσότητες (αρχική διάθεση άνω των 300.000 τόνων ντίζελ, άλλους 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και επιπλέον ποσότητες στη συνέχεια) θα παραδοθούν, από την παραγωγική δυνατότητα των ρωσικών διυλιστηρίων και από την εξέλιξη των υπόλοιπων διαταραχών στην αγορά.
Ανάσα αλλά όχι λύση τα στρατηγικά αποθέματα
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Η κίνηση των χωρών της G7 μπορεί να ενισχύσει την προσφορά και να λειτουργήσει ως ανάχωμα στις πιέσεις, αλλά η αποτελεσματικότητά της θα εξαρτηθεί από τον τρόπο και τον χρόνο διοχέτευσης των ποσοτήτων στην αγορά.
Η συμφωνία για τις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ αποτελεί μια διαφορετική παρέμβαση, καθώς δεν αφορά την αποδέσμευση ήδη αποθηκευμένων ποσοτήτων, αλλά την επαναφορά πρόσθετων καυσίμων στην αγορά.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς τόσο η αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων όσο και η αύξηση των εξαγωγών μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, χωρίς να αντιμετωπίζουν από μόνες τους τις διαρθρωτικές αδυναμίες της διυλιστικής παραγωγής και τις διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Για να επανέλθει η αγορά σε πιο ομαλή τροχιά, πρέπει να αποκατασταθούν οι διεθνείς ροές, να περιοριστούν οι επιπτώσεις από τις ζημιές στις ενεργειακές υποδομές και να αντιμετωπιστούν, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, οι δομικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.
«Οι τιμές, για να καταρρεύσουν, για να επανέλθουν εκεί που πρέπει να είναι, θα πρέπει πρώτα να αποκατασταθεί η πλήρης ροή», τονίζουν άνθρωποι του κλάδου διύλισης.
Γιατί η Ελλάδα βρίσκεται σε διαφορετική θέση
Σε αντίθεση με την εικόνα που παρουσιάζει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής αγοράς, η Ελλάδα διαθέτει δύο μεγάλους διυλιστικούς ομίλους, τη Helleniq Energy και τη Motor Oil, με συνολική δυναμικότητα που διαμορφώνεται περίπου στα 550.000 βαρέλια ημερησίως.
Η παραγωγική αυτή βάση υπερκαλύπτει την εγχώρια ζήτηση σε σειρά πετρελαϊκών προϊόντων, ενώ σημαντικό μέρος της παραγωγής διοχετεύεται στις διεθνείς αγορές.
Η εγχώρια κατανάλωση υπολογίζεται σε περίπου 5 εκατ. τόνους ετησίως για τα καύσιμα κίνησης, 1,5 εκατ. τόνους για τα αεροπορικά καύσιμα και ακόμη 2-2,5 εκατ. τόνους για τα ναυτιλιακά καύσιμα. Το συνολικό μέγεθος διαμορφώνεται, επομένως, κοντά στους 9 εκατ. τόνους.
Παρότι η εγχώρια διυλιστική δυναμικότητα αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την δική μας περίπτωση, δεν μας απομονώνει από τις διεθνείς διαταραχές ούτε διασφαλίζει από μόνη της ότι δεν θα υπάρξουν πιέσεις στην αγορά.
Η εξέλιξη των τιμών και η ομαλή τροφοδοσία εξακολουθούν να εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα αργού πετρελαίου, τις διεθνείς ροές και τη λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
