ΗΠΑ και Ιράν κοντά σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου

Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν ανακοίνωσαν ότι βρίσκονται κοντά στην οριστικοποίηση συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου, με πρόοδο να σημειώνεται στις διμερείς συνομιλίες. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η διαπραγμάτευση έχει «ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και πως το τελικό κείμενο θα εξασφαλίσει «το άνοιγμα» του στενού του Ορμούζ.

Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η συμφωνία θα επιτρέψει την επανέναρξη της διέλευσης εμπορικών πλοίων από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια αρτηρία, κρίσιμη για τη διεθνή οικονομία, ενώ θα χαλαρώσουν οι κυρώσεις που πλήττουν την ιρανική οικονομία. Ωστόσο, το ζήτημα του προγράμματος πυρηνικής ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας αναμένεται να εξεταστεί σε επόμενο στάδιο.

Σύμφωνα με το CBS News, η τελευταία αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει αποδέσμευση ιρανικών πόρων που έχουν παγώσει σε ξένες τράπεζες και συνέχιση των διαπραγματεύσεων για ακόμη 30 ημέρες. Την ίδια πληροφορία μετέδωσε και η Wall Street Journal.

Η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν καθορίζει ακόμη τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν θα διαχειριστεί τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλού βαθμού. Το θέμα αυτό θα συζητηθεί «τις επόμενες εβδομάδες ή τους επόμενους μήνες», σύμφωνα με πηγή της κυβέρνησης Τραμπ που επικαλείται η New York Times.

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται στη «φάση της οριστικοποίησης» πρωτοκόλλου συμφωνίας με τις ΗΠΑ, διευκρινίζοντας ωστόσο πως «αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι εμείς κι οι ΗΠΑ θα καταλήξουμε σε συμφωνία για τα σημαντικά ζητήματα».

Σύμφωνα με τον Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, το θέμα του πυρηνικού προγράμματος δεν έχει συμπεριληφθεί «ως αυτό το στάδιο» στο προσχέδιο συμφωνίας. Παράλληλα, προβλέπεται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και η αποκατάσταση της λειτουργίας του στενού του Ορμούζ, το οποίο παραμένει αποκλεισμένο από τον ιρανικό στρατό μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου.

Μεσολαβητικός ρόλος του Πακιστάν

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, που έχει αναλάβει ρόλο μεσολαβητή, εξέφρασε αισιοδοξία για τη σύναψη συμφωνίας, δηλώνοντας ότι «ελπίζουμε να φιλοξενήσουμε πολύ σύντομα τον επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων».

Ο πρώτος γύρος συνομιλιών πραγματοποιήθηκε στην Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, με τη συμμετοχή του αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και κορυφαίων ιρανών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Τηλεφωνικές επαφές και διπλωματικές κινήσεις

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι το σχέδιο συμφωνίας έχει ολοκληρωθεί «κατά μεγάλο μέρος» και περιλαμβάνει το «άνοιγμα» του Ορμούζ. Οι δηλώσεις έγιναν μετά από τηλεδιάσκεψη με ηγέτες του Κόλπου, της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και του Πακιστάν.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνομίλησε επίσης τηλεφωνικά με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, συνομιλία που «πήγε πολύ καλά», όπως ανέφερε μέσω Truth Social. Παράλληλα, αμερικανικά μέσα καταγράφουν αποκλίσεις στις στρατηγικές των δύο ηγετών, με τον Τραμπ να επιδιώκει διπλωματική λύση και τον Νετανιάχου να προκρίνει στρατιωτική δράση.

Η προσέγγιση αυτή έρχεται έπειτα από εβδομάδες αδιεξόδου και απειλών. Ο Τραμπ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι οι πιθανότητες «καλής συμφωνίας» ή επανέναρξης των επιχειρήσεων είναι «50-50», σύμφωνα με το Axios.

Ανησυχία για νέα ένταση

Ο ιρανός διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη θα απαντήσει «συντριπτικά» σε περίπτωση επανέναρξης του πολέμου από τις ΗΠΑ. Ο Γαλιμπάφ συναντήθηκε με τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων του Πακιστάν, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, στο πλαίσιο των μεσολαβητικών προσπαθειών.

Προσπάθειες για ειρήνη και οικονομικές επιπτώσεις

Έπειτα από πάνω από έναν μήνα εχθροπραξιών και χιλιάδες νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, κηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου. Διπλωματικές πρωτοβουλίες συνεχίζονται για την αποφυγή νέας ανάφλεξης.

Κατά τη διάρκεια της συνδιάλεξης με τον Τραμπ, ο εμίρης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, κάλεσε τον αμερικανό πρόεδρο να «δώσει προτεραιότητα στις ειρηνικές λύσεις». Το Κατάρ, όπως και άλλες πετρελαιοπαραγωγικές μοναρχίες του Κόλπου, υπέστη ιρανικά πλήγματα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ο πόλεμος, αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω του αποκλεισμού του στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής.

Πολλοί Ιρανοί εκφράζουν κόπωση από τη διαρκή κρίση. «Η κατάσταση ‘ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη’ είναι πολύ χειρότερη κι από τον ίδιο τον πόλεμο», δήλωσε η 39χρονη Σαρζάντ στο AFP.

Η κατάσταση στον Λίβανο

Στον Λίβανο, παρά την κατάπαυση του πυρός από τις 17 Απριλίου, ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει βομβαρδισμούς και εκκενώσεις περιοχών στον νότο. Η λιβανική πολιτική προστασία ανακοίνωσε την καταστροφή περιφερειακού κέντρου της στη Ναμπάτια, χωρίς θύματα.