Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο παρακολούθησης της οικονομικής συμπεριφοράς νοικοκυριών και επιχειρήσεων φέρνει διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τους servicers, η οποία καθιερώνει την υποχρεωτική επικαιροποίηση των στοιχείων που διαβιβάζονται στα αρχεία του Τειρεσία το αργότερο ανά 15 ημέρες.
Με τη νέα διάταξη, περιορίζεται σημαντικά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ μιας μεταβολής στην κατάσταση ενός δανείου και της διαβίβασης της σχετικής πληροφορίας στο σύστημα καταγραφής της οικονομικής συμπεριφοράς.
Στην πράξη, οι τράπεζες και οι λοιποί πιστωτικοί φορείς θα υποχρεούνται να αποστέλλουν συχνότερα στοιχεία για τις πληρωμές των δανειοληπτών, τα ανεξόφλητα υπόλοιπα, τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, τις ρυθμίσεις και τις εξοφλήσεις.
Η αλλαγή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας ιδιωτών και επιχειρήσεων, καθώς περιορίζει τα περιθώρια χρονικής υστέρησης στην πληροφόρηση που έχουν στη διάθεσή τους οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί.
Έτσι, μια νέα καθυστέρηση στην αποπληρωμή δανείου θα μπορεί να αποτυπώνεται ταχύτερα στην οικονομική εικόνα του οφειλέτη. Αντίστοιχα, όμως, θα καταγράφονται συντομότερα και οι θετικές μεταβολές, όπως η καταβολή δόσεων, η μείωση του υπολοίπου ή η πλήρης εξόφληση μιας οφειλής.
Από τη μηνιαία ενημέρωση στο δεκαπενθήμερο
Σήμερα, σύμφωνα με τις δημοσιευμένες διαδικασίες του Τειρεσία, τα στοιχεία του Αρχείου Συγκέντρωσης Χορηγήσεων αποστέλλονται ηλεκτρονικά από τους χρηματοπιστωτικούς φορείς σε μηνιαία βάση.
Στο συγκεκριμένο αρχείο περιλαμβάνονται στοιχεία για ενήμερες και καθυστερούμενες οφειλές από στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες και άλλες μορφές χρηματοδότησης.
Με το άρθρο 300 του νομοσχεδίου, το οποίο προσθέτει νέο άρθρο 35Α στον νόμο 4972/2022, θεσπίζεται ρητή υποχρέωση των πιστωτών να διαβιβάζουν τα δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς και ταυτοποίησης με ακρίβεια και πληρότητα, επικαιροποιώντας τα τακτικά και έκτακτα, όποτε απαιτείται, το αργότερο ανά δεκαπενθήμερο.
Η νέα υποχρέωση δεν αφορά μόνο τις περιπτώσεις δανείων που εμφανίζουν προβλήματα αποπληρωμής. Επεκτείνεται στην παρακολούθηση της εξέλιξης των χορηγήσεων, ανεξαρτήτως εάν αυτές εξυπηρετούνται κανονικά ή βρίσκονται σε καθυστέρηση.
Κάθε πληρωμή και κάθε καθυστέρηση στο αρχείο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρος των στοιχείων που θα πρέπει να διαβιβάζονται.
Σύμφωνα με τη διάταξη, στην υποχρέωση ενημέρωσης περιλαμβάνονται:
- Κάθε μορφής χορήγηση προς φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
- Κάθε οφειλή που προκύπτει από τη χορήγηση.
- Κάθε καταβολή έναντι της οφειλής.
- Το εκάστοτε ανεξόφλητο υπόλοιπο, τόσο το ενήμερο όσο και το ληξιπρόθεσμο.
- Κάθε ρύθμιση αποπληρωμής.
- Η πλήρης εξόφληση, με ή χωρίς προηγούμενη ρύθμιση.
Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα του δανειολήπτη θα επικαιροποιείται με μεγαλύτερη συχνότητα, επιτρέποντας στους πιστωτές που έχουν νόμιμη πρόσβαση στα σχετικά στοιχεία να αξιολογούν με πιο πρόσφατα δεδομένα την οικονομική του συμπεριφορά.
Για παράδειγμα, όταν ένας δανειολήπτης σταματήσει να εξυπηρετεί κανονικά τις υποχρεώσεις του, η μεταβολή θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην προβλεπόμενη επικαιροποίηση. Αντίστοιχα, όταν καταβάλει μέρος μιας ληξιπρόθεσμης οφειλής ή ενταχθεί σε ρύθμιση, η νέα κατάσταση θα διαβιβάζεται χωρίς να αναμένεται ο επόμενος μηνιαίος κύκλος.
Η συχνότερη καταγραφή δεν σημαίνει ότι θεσπίζονται νέες κυρώσεις για τους δανειολήπτες. Δημιουργεί, ωστόσο, ένα πλαίσιο ταχύτερης πληροφόρησης, στο οποίο τόσο οι καθυστερήσεις όσο και η συνεπής εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων θα αποτυπώνονται πιο έγκαιρα.
Τι αλλάζει για τράπεζες, funds και servicers
Η ρύθμιση αφορά επίσης τη διαχείριση δανείων και πιστώσεων που έχουν μεταβιβαστεί ή βρίσκονται υπό τη διαχείριση εξειδικευμένων εταιρειών.
Ειδικότερα, προβλέπεται ότι όταν ένας πιστωτής αναλαμβάνει τη διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια ή πιστώσεις, υποχρεούται να ενημερώνει τον διαχειριστή του αρχείου οικονομικής συμπεριφοράς εντός 15 ημερών από την ανάληψη της διαχείρισης, προσδιορίζοντας τις σχετικές απαιτήσεις.
Η υποχρέωση αυτή αποκτά σημασία για τα χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων, όπου οι μεταβιβάσεις και οι αλλαγές στη διαχείριση των απαιτήσεων μπορούν να δημιουργούν δυσκολίες στην έγκαιρη αποτύπωση των στοιχείων.
Παράλληλα, η νέα συχνότητα ενημέρωσης δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τα πληροφοριακά συστήματα και τις διαδικασίες των πιστωτικών φορέων, οι οποίοι θα πρέπει να εξασφαλίζουν την ακρίβεια και την πληρότητα των διαβιβαζόμενων δεδομένων.
Η νέα υποχρέωση έχει δύο όψεις για τους οφειλέτες.
Από τη μία πλευρά, η συχνότερη ενημέρωση περιορίζει τη χρονική απόσταση μεταξύ μιας καθυστέρησης και της αποτύπωσής της στο αρχείο οικονομικής συμπεριφοράς. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την αξιολόγηση ενός δανειολήπτη που επιδιώκει νέα χρηματοδότηση, καθώς οι τράπεζες θα έχουν τη δυνατότητα να εξετάζουν πιο πρόσφατα δεδομένα.
Από την άλλη, περιορίζεται και το διάστημα κατά το οποίο ένας συνεπής οφειλέτης ενδέχεται να εμφανίζεται με παρωχημένα στοιχεία, παρά το γεγονός ότι έχει εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις υποχρεώσεις του.
Με τον τρόπο αυτόν, το σύστημα οικονομικής συμπεριφοράς περνά σε ένα πιο συχνό μοντέλο ενημέρωσης, στο οποίο η συνέπεια αλλά και οι καθυστερήσεις στην αποπληρωμή των υποχρεώσεων θα αποτυπώνονται ταχύτερα.