ΗΠΑ: Βουλευτές αντιδρούν για τουρκικά F-16 στα κατεχόμενα Κύπρου

Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στο αμερικανικό Κογκρέσο η ανάπτυξη τουρκικών μαχητικών F-16 στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου, με δύο ακόμη μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων να καταδικάζουν δημόσια την ενέργεια της Τουρκίας.

Οι νέες τοποθετήσεις των βουλευτών κάνουν λόγο για κίνηση που υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και εγείρει σοβαρά ζητήματα συμμόρφωσης με την αμερικανική νομοθεσία περί εξαγωγών όπλων.

Η βουλευτής Ντίνα Τάιτους από τη Νεβάδα καταδίκασε «σθεναρά» την απόφαση της 'Αγκυρας να αναπτύξει τα αεροσκάφη στο νησί, χαρακτηρίζοντάς την «αδικαιολόγητα προκλητική και κίνηση που οδηγεί σε περαιτέρω κλιμάκωση». Όπως σημείωσε, η ενέργεια αυτή αποτελεί «έναν ακόμη λόγο για τον οποίο η Τουρκία είναι αναξιόπιστος σύμμαχος».

Η Τάιτους πρόσθεσε ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν πρέπει να εγκρίνει την πώληση μαχητικών F-35 στην 'Αγκυρα ούτε να άρει τις κυρώσεις που προβλέπονται από τον Νόμο για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής Μέσω Κυρώσεων (CAATSA).

Σε παρόμοιο τόνο, ο βουλευτής Γκας Μπιλιράκης από τη Φλόριντα χαρακτήρισε την ανάπτυξη των αεροσκαφών «σαφή προσβολή της κυριαρχίας της Κύπρου» και «απερίσκεπτο βήμα που θα εντείνει περαιτέρω τις εντάσεις και την αστάθεια στην περιοχή».

Ο ίδιος υποστήριξε ότι πρόκειται για «παραβίαση της αμερικανικής νομοθεσίας» και κάλεσε τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «να αλλάξει αμέσως πορεία και να αποσύρει τα μαχητικά».

Ανάλογη θέση είχε εκφράσει νωρίτερα και ο πρόεδρος της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, Γκρέγκορι Μικς. Όπως είχε δηλώσει, η συγκεκριμένη κίνηση «υπονομεύει την κυριαρχία της Κύπρου και θα εντείνει τις εντάσεις στην περιοχή», καλώντας τον Τούρκο πρόεδρο «να αλλάξει άμεσα πορεία».

Νομικές και πολιτικές διαστάσεις

Τα τουρκικά F-16 είναι αμερικανικής κατασκευής και αποκτήθηκαν μέσω προγραμμάτων πώλησης στρατιωτικού εξοπλισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Σύμφωνα με τον Νόμο περί Ελέγχου Εξαγωγών Όπλων (Arms Export Control Act), ο στρατιωτικός εξοπλισμός που πωλείται σε τρίτες χώρες πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς νόμιμης άμυνας ή άλλες χρήσεις εγκεκριμένες από την αμερικανική κυβέρνηση.

Η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων σε περιοχές που συνδέονται με στρατιωτική κατοχή ή σε έδαφος που δεν αναγνωρίζεται διεθνώς μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση των όρων υπό τους οποίους εγκρίθηκε η μεταφορά τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν ως μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί την Κυπριακή Δημοκρατία.

Το θέμα της χρήσης αμερικανικών όπλων στην Κύπρο έχει απασχολήσει και στο παρελθόν την Ουάσιγκτον. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, το Κογκρέσο είχε επιβάλει προσωρινό εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, κρίνοντας ότι αμερικανικός στρατιωτικός εξοπλισμός είχε χρησιμοποιηθεί κατά τρόπο που παραβίαζε τους όρους των εξαγωγών.