Απόφαση του ΣτΕ ανατρέπει τις παραγραφές: Τι αλλάζει για ελέγχους της ΑΑΔΕ

Σε πλήρη ανατροπή του πλαισίου για την παραγραφή των φορολογικών υποθέσεων και μάλιστα αναδρομικά, υποχρεώνεται να προχωρήσει η ΑΑΔΕ, μετά την τελευταία απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που ακύρωσε τον φορολογικό έλεγχο σε υπόθεση για την οποία είχε παρέλθει η πενταετία.

Η φορολογική Αρχή υποχρεούται να προσαρμόσει τη νομοθεσία στην απόφαση του ΣτΕ (1246/2026), καθώς δημιούργησε δεδικασμένο, το οποίο όμως θα επηρεάσει όχι μόνο τους νέους ελέγχους, αλλά και παλαιές, κλεισμένες ελεγκτικά υποθέσεις, όπως και τους εν εξελίξει φορολογικούς ελέγχους.

Η παρέμβαση της ΑΑΔΕ, ώστε να ξεκαθαρίσει το ζήτημα, είναι κρίσιμης σημασίας, δεδομένου ότι η δικαστική απόφαση έχει προκαλέσει τεράστια αναστάτωση σε λογιστές, δικηγόρους, φορολογούμενους που έχουν εκκρεμείς υποθέσεις, σε όσους ελέγχονται αυτή την περίοδο, καθώς και σε όσους έχουν υποβάλει προσφυγές στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και στα διοικητικά δικαστήρια.

Η ΑΑΔΕ καλείται τώρα να ξεκαθαρίσει επίσης τι θα γίνει με τις υποθέσεις οι οποίες ελέγχθηκαν μετά τη λήξη της πενταετίας και έχουν καταλογιστεί φόροι και πρόστιμα, είτε εκκρεμούν προσφυγές των ελεγχόμενων είτε όχι.

Οι υποθέσεις των ετών 2012 – 2017

Το μήνυμα της απόφασης του ΣτΕ είναι πως η περίοδος εντός της οποίας η εφορία έχει τη δυνατότητα να ελέγξει και να κοινοποιήσει φόρους και πρόστιμα είναι η πενταετία, η οποία επεκτείνεται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Δεν υφίσταται, δηλαδή, ούτε η 20ετής περίοδος παραγραφής ούτε και η 10ετία, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, ενώ έχουν παραγραφεί οριστικά οι υποθέσεις των ετών 2012 – 2017.

Αναφορικά με τη δεκαετή παραγραφή, το άρθρο 66 παρ. 27α του ν. 4646/2019 προβλέπει πως, κατ’ εξαίρεση, ισχύει δεκαετής παραγραφή αντί της πενταετούς στο δικαίωμα του Δημοσίου να επιβάλει φόρους και πρόστιμα για υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής των ετών 2012 – 2017.

Πρόκειται για υποθέσεις που αφορούν στα συγκεκριμένα έτη και στις οποίες το ποσό των φόρων εισοδήματος που δεν καταβλήθηκε στο Δημόσιο υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ κάθε έτος ή το ποσό του ΦΠΑ που δεν αποδόθηκε στην ΑΑΔΕ υπερβαίνει το ποσό των 50.000 ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, και αυτή η διάταξη κρίθηκε αντισυνταγματική.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΑΑΔΕ, για να ξετυλίξει το «κουβάρι» των προθεσμιών παραγραφής, καταρτίζει εγκύκλιο, με την οποία θα αποσαφηνίσει το καθεστώς που θα εφαρμοστεί για τις υποθέσεις της συγκεκριμένης εξαετίας (2012-2017) και θα πρέπει να διευκρινίσει πώς θα αντιμετωπιστούν αναδρομικά οι υποθέσεις στις οποίες έχουν επιβληθεί φόροι και πρόστιμα, ενώ, με βάση την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις είχαν παραγραφεί.

Πρόκειται για δύσκολες αποφάσεις, καθώς η εφορία θα αναγκαστεί να ακυρώσει και να επιστρέψει φόρους και πρόστιμα, αλλά, με βάση τη δικαστική απόφαση, οφείλει να το πράξει, ακόμη και σε υποθέσεις στις οποίες εντοπίστηκε αναμφισβήτητη φοροδιαφυγή.

Τι παραγράφηκε με βάση την απόφαση του ΣτΕ

Για τις φορολογικές υποθέσεις των επίμαχων ετών και με βάση την απόφαση του ΣτΕ ισχύουν τα ακόλουθα:

• 2012: Παραγράφηκαν το 2018 λόγω πενταετίας ή το 2023 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2018 ή το 2023 (δεκαετία), αν στο μεταξύ είχαν βρεθεί συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2013: Παραγράφηκαν το 2019 λόγω πενταετίας ή το 2024 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2019 (πενταετία) ή το 2024, αν είχαν βρεθεί συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2014: Παραγράφηκαν το 2020 λόγω πενταετίας ή το 2025 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2020 (πενταετία) ή το 2025, αν είχαν βρεθεί συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2015: Παραγράφηκαν το 2021 λόγω πενταετίας ή παραγράφονται τον Δεκέμβριο του 2026 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2021 (πενταετία) ή τον προσεχή Δεκέμβριο, μόνο αν έχουν βρεθεί συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2016: Παραγράφηκαν το 2022 λόγω πενταετίας ή παραγράφονται το 2027 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2022 (πενταετία), ενώ μένουν ανοιχτές έως το 2027, αν στο μεταξύ η εφορία βρει συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2017: Παραγράφηκαν το 2023 λόγω πενταετίας ή παραγράφονται το 2028 λόγω δεκαετίας, αν επρόκειτο για μεγάλη φοροδιαφυγή. Με την απόφαση του ΣτΕ, οι υποθέσεις παραγράφηκαν το 2023 (πενταετία), ενώ παραγράφονται έως το 2028, αν στο μεταξύ η εφορία βρει συμπληρωματικά στοιχεία.
• 2018 και μετά: Οι υποθέσεις από το φορολογικό έτος 2018 και μετά παραγράφονται στην πενταετία (το 2024 παραγράφηκε το 2018, το 2025 το 2019, φέτος παραγράφεται το 2020 κ.ο.κ.). Ο χρόνος που έχει η εφορία στη διάθεσή της να τις ελέγξει μπορεί να παραταθεί στα 10 έτη, αν βρεθούν «συμπληρωματικά στοιχεία», τα οποία η εφορία δεν θα μπορούσε να εντοπίσει εντός της πενταετίας. Στα συμπληρωματικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονται οι κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών.

Έξτρα παρατάσεις της παραγραφής

Εκτός των «συμπληρωματικών στοιχείων» που επεκτείνουν την πενταετία σε δεκαετία, όπως έχει γράψει το BD, ο χρόνος παραγραφής αυξάνεται και στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Εάν εντός του πέμπτου έτους της προθεσμίας παραγραφής υποβάλλεται αρχική ή τροποποιητική δήλωση ή περιέρχονται σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης νέα στοιχεία σε υπόθεση που έχει διενεργηθεί πλήρης έλεγχος ή, σε κάθε άλλη περίπτωση, περιέρχονται σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης πληροφορίες από οποιαδήποτε πηγή εκτός της Φορολογικής Διοίκησης, από τις οποίες προκύπτει φορολογική οφειλή και μόνο για το ζήτημα στο οποίο αφορούν, για περίοδο ενός (1) έτους από τη λήξη της πενταετίας.
• Εάν ζητηθούν πληροφορίες από χώρα της αλλοδαπής, μέχρι την παραλαβή τους και για ένα (1) έτος από αυτήν και μόνο για το ζήτημα στο οποίο αφορά το αίτημα παροχής πληροφοριών.
• Εάν ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή, ένδικο βοήθημα ή μέσο, για περίοδο ενός (1) έτους μετά την έκδοση απόφασης επί της ενδικοφανούς προσφυγής ή την κοινοποίηση στη Φορολογική Διοίκηση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης και μόνο για το ζήτημα το οποίο αφορά.
• Για όσο διάστημα διαρκεί η προθεσμία υποβολής αιτήματος Διαδικασίας Αμοιβαίου Διακανονισμού (Δ.Α.Δ.), καθώς επίσης και, εφόσον υποβληθεί τέτοιο αίτημα, για όσο χρόνο διαρκεί η Δ.Α.Δ. Σε περίπτωση έκδοσης απόφασης Αμοιβαίου Διακανονισμού, παρατείνεται για ένα (1) έτος μετά την έκδοση της απόφασης η περίοδος παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να προβεί σε κοινοποίηση πράξης διοικητικού ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου με έρεισμα την απόφαση αυτή και αποκλειστικά με σκοπό τη συμμόρφωση με αυτήν.
• Για όσο διάστημα απαιτηθεί για την εξέταση καταγγελίας ή αναφοράς που αφορά σε φορολογική υπόθεση, προσαυξημένο κατά ένα (1) έτος από την περιέλευση στην αρμόδια ελεγκτική υπηρεσία της σχετικής πορισματικής έκθεσης και μόνο για το ζήτημα στο οποίο αφορά, εφόσον διαπιστωθεί ότι η μη ενάσκηση του δικαιώματος για διενέργεια ελέγχου ή για έκδοση καταλογιστικής πράξης, έστω και κατά ένα μέρος, οφείλεται σε σύμπραξη του φορολογουμένου με υπάλληλο της ελεγκτικής αρχής.