Η πολιτική διαχωριστική γραμμή στη Λατινική Αμερική έχει ξεπεράσει τους παραδοσιακούς άξονες Δεξιάς και Αριστεράς, σύμφωνα με την ιστορικό και ανθρωπολόγο Ελίζαμπεθ Μπούργκος. Η νέα αυτή τάση αφορά μια βαθύτερη επιλογή που σχετίζεται με την προσπάθεια επανίδρυσης των κρατών, κυρίως μέσω αλλαγών στα Συντάγματά τους.
Η συγκεκριμένη στρατηγική ξεκίνησε από τη Βενεζουέλα, μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, όταν ο Φιντέλ Κάστρο υιοθέτησε μια διαφορετική προσέγγιση. Αντί για τον ένοπλο αγώνα, προτίμησε να αξιοποιήσει τη δημοκρατία ως μέσο εδραίωσης της εξουσίας, ακολουθώντας τη σοβιετική και ρωσική πολιτική παράδοση. Παρά το αίτημα των λαών για δημοκρατία, προωθήθηκαν νέα Συντάγματα που στερούνταν ουσιαστικής δημοκρατικής λειτουργίας. Αυτή η τακτική, που περιγράφεται ως "συνταγματικός ολοκληρωτισμός", συνέβαλε στην οικονομική κατάρρευση και στην όξυνση της φτώχειας.
Η Βενεζουέλα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς, αν και είναι μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρές ελλείψεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Αντίστοιχα, η Βολιβία ακολούθησε παρόμοια πορεία. Όπως επισημαίνει η Μπούργκος, το πρόβλημα δεν είναι ιδεολογικό, αλλά αφορά τη βασική λογική της καθημερινότητας των πολιτών.
Στη Χιλή, ο Χοσέ Αντόνιο Καστ εξελέγη πρόεδρος με ιστορικά υψηλό ποσοστό, μετά από διαδηλώσεις που στόχευαν στην αποσταθεροποίηση της κυβέρνησης Πινιέρα. Ακολούθησε ο Γκαμπριέλ Μπόριτς, που κέρδισε τις εκλογές μέσα από συμμαχία της δημοκρατικής με την άκρα Αριστερά. Η απόρριψη του νέου προοδευτικού Συντάγματος το 2022 οδήγησε στην εκλογική ήττα αυτής της συμμαχίας.
Η υπόσχεση του Καστ για δραστική μείωση των δημόσιων δαπανών δεν ερμηνεύεται ως λαϊκισμός, ενώ οι δημόσιες τοποθετήσεις του αναδεικνύουν τη δημοκρατική παράδοση της χώρας. Ο ίδιος απαγόρευσε στους υποστηρικτές του να αποδοκιμάσουν την αντίπαλό του, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στον δημόσιο διάλογο. Ο Καστ διακρίνεται για τις ρεπουμπλικανικές του αξίες και η πολιτική του συμμαχία παραπέμπει σε ιστορικές συνεργασίες που ενίσχυσαν τη δημοκρατία στη Λατινική Αμερική.
Οι βασικές προτεραιότητες των Χιλιανών επικεντρώνονται στην ενίσχυση της ασφάλειας, τη διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης και τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και παιδείας. Το κοινωνικό κράτος παραμένει αδιαμφισβήτητο, ωστόσο η αύξηση της εγκληματικότητας, που συχνά συνδέεται με το εμπόριο ναρκωτικών και τη μετανάστευση, δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις. Η κατάσταση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική αποδυνάμωσης των θεσμών, με έμφαση στην αστυνομία.
Το προηγούμενο κύμα εκλογικών επιτυχιών της Αριστεράς είχε οδηγήσει σε πολιτική ευθυγράμμιση με την Κούβα. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Μπούργκος, αυτή η περίοδος φαίνεται να έχει παρέλθει. Ο νέος πρόεδρος της Βολιβίας εγκαταλείπει τα παραδοσιακά συνθήματα και επικεντρώνεται στην ενίσχυση του έθνους, της οικογένειας, της παιδείας και της συνταγματικής τάξης.
Πηγή: συνέντευξη
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
