Το ναζιστικό στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα στην Πολωνία αποτέλεσε τόπο μαζικής δολοφονίας, με εκτιμώμενο αριθμό θυμάτων από 800.000 έως 974.000 Εβραίους, Ρομά και χριστιανούς Πολωνούς μεταξύ Ιουλίου 1942 και Νοεμβρίου 1943. Σήμερα, το Μουσείο της Τρεμπλίνκα διατηρεί τη μνήμη των θυμάτων μέσα από ένα μνημείο με γρανιτένια μπλοκ και 17.000 πέτρες.
Η Κάνδανος στην Κρήτη καταστράφηκε ολοκληρωτικά από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με 180 κατοίκους να εκτελούνται ως αντίποινα για την αντίσταση στη Μάχη της Κρήτης. Οι Γερμανοί άφησαν επιγραφές στην είσοδο του χωριού, που σήμερα αποτελούν το Μνημείο Κανδάνου.
Στο Νόβι Σαντ της Σερβίας, ένα μπρούτζινο μνημείο ύψους τεσσάρων μέτρων τιμά τα θύματα των μαζικών εκτελέσεων του Ιανουαρίου 1942, όταν οι ουγγρικές κατοχικές δυνάμεις έριξαν πάνω από 1.500 ανθρώπους στα παγωμένα νερά του Δούναβη. Το μνημείο «Οικογένεια» συμπληρώθηκε το 1992 με 78 πλάκες, φωτίζοντας περαιτέρω το ιστορικό πλαίσιο.
Η έκθεση φωτογραφίας «Χώροι Μνήμης, Τόποι Μαρτυρίου» του Νίκου Κοσμίδη, υποψήφιου διδάκτορα στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στη Θεσσαλονίκη. Οι φωτογραφίες αποτελούν προϊόν δεκαετούς επιτόπιας έρευνας σε χώρους σκοτεινής μνήμης της Ευρώπης και εντάσσονται στο πρόγραμμα «Δράσεις Ιστορίας, Μνήμης και Πολιτισμού», με στόχο την ανάδειξη της κοινωνικής και πολιτισμικής μνήμης.
Ο Νίκος Κοσμίδης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με τους τόπους μνήμης το 2005, επισκεπτόμενος το Άουσβιτς στο πλαίσιο ευρωπαϊκού προγράμματος. Σήμερα, εστιάζει στη σχέση χώρου και μνήμης, αναδεικνύοντας τη σημασία της ειρήνης και της οικουμενικής αλληλεγγύης μέσα από τις φωτογραφίες του.
Η διευθύντρια του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα, Αθηνά Παυλίδου, τόνισε ότι η έκθεση καλεί σε αναστοχασμό και ανθρωπιά, αναδεικνύοντας τη μνήμη ως ζωντανό διάλογο με το παρόν και το μέλλον. Η έκθεση εντάσσεται στις δράσεις για τα 80 χρόνια από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τη στήριξη του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης.
Η επιμελήτρια της έκθεσης, Σταυρούλα Μαυρογένη, επισήμανε τον ρόλο της εικόνας στην κατανόηση της ιστορίας και αναφέρθηκε στην ιστορία της αντιστασιακής οργάνωσης «Λευκό Ρόδο». Η Χαρούλα Χριστοδούλου, εκπρόσωπος του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, υπογράμμισε τη σημασία της συνεργασίας για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Αθλητισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Χρήστος Μήττας, σημείωσε τη σημασία της διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης και τον ρόλο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα ως φάρου τεκμηρίωσης.
Εκπρόσωποι συλλόγων από το Άνω Καρυόφυτο Ξάνθης αναφέρθηκαν στις προσπάθειες αναγνώρισης του χωριού ως μαρτυρικού, ενώ η Ελένη Winckel–Μωραΐτου, μέλος της Διεθνούς Επιτροπής του γυναικείου Στρατοπέδου Συγκέντρωσης Ράβενσμπρυκ, τόνισε τη σημασία της μετατροπής της ατομικής μνήμης σε συλλογική.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 31 Ιανουαρίου 2026 και περιλαμβάνει θεματικές ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα για την προσέγγιση της ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από την εκπαιδευτική κοινότητα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
