ΔΟΑΕ: Επείγουσα συμφωνία με Ιράν για ελέγχους σε πυρηνικές εγκαταστάσεις

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) εντείνει τις προσπάθειές του για την επαναλειτουργία των επιθεωρήσεων σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών που δέχτηκαν επιθέσεις από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. 

Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, επισήμανε με κατηγορηματικό τόνο πως οι διαπραγματεύσεις δεν μπορούν να παραταθούν για μήνες, καλώντας για συμφωνία εντός των προσεχών ημερών.

Από τις 13 Ιουνίου, όταν ξεκίνησαν τα ισραηλινά χτυπήματα, ο ΔΟΑΕ έχει μείνει χωρίς ενημέρωση για την τοποθεσία και την κατάσταση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Το ιρανικό κοινοβούλιο, στο μεταξύ, ενέκρινε νόμο που αναστέλλει τη συνεργασία με το ΔΟΑΕ, απαιτώντας έγκριση από το Ανώτατο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας για κάθε μελλοντική επιθεώρηση. Οι συζητήσεις εστιάζουν τώρα στην επανεκκίνηση αυτού του κρίσιμου ελεγκτικού μηχανισμού.

Ο Γκρόσι δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν είναι κάτι που μπορεί να τραβήξει επί μήνες ... θα ήταν καλό αν το συμφωνήσουμε πριν από την επόμενη εβδομάδα». Εντός των επόμενων ημερών αναμένεται νέα συνάντηση στη Βιέννη για την ολοκλήρωση του πλαισίου επανεκκίνησης των ελέγχων.

Παρά τις πολιτικές εντάσεις, κάποιες τεχνικές επιθεωρήσεις συνεχίζονται, καθώς πρόσφατα η αποστολή του ΔΟΑΕ βρέθηκε στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέχρ, τον μοναδικό σε λειτουργία στο Ιράν, ο οποίος όμως δεν εμπίπτει στις ανησυχίες για πυρηνική διάδοση και συνήθως εξαιρείται από τις βασικές τριμηνιαίες αναφορές του Οργανισμού.

Σύμφωνα με πρόσφατη εμπιστευτική έκθεση του ΔΟΑΕ που διέρρευσε στον διεθνή Τύπο, τα ιρανικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου σε επίπεδα 60%, κοντά στο όριο του 90% για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, παρουσίασαν μικρή αύξηση πριν από τα πρόσφατα γεγονότα. Εκτιμάται ότι στις 13 Ιουνίου έφταναν τα 440,9 κιλά, ποσότητα ικανή για την παραγωγή έως και 10 πυρηνικών βομβών, εφόσον υπάρξει περαιτέρω εμπλουτισμός.

Παρά το γεγονός ότι οι τρεις βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού υπέστησαν σοβαρές ζημιές ή καταστροφή, η τύχη του αποθηκευμένου υλικού παραμένει αδιευκρίνιστη. Όπως σημειώνει ο Γκρόσι: «Πιστεύω ότι υπάρχει γενικά ομοφωνία ότι, σε μεγάλο βαθμό, είναι ακόμη εκεί. Όμως, φυσικά, πρέπει να το επαληθεύσουμε...». Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις σημαντικής μετακίνησης του υλικού.

Το Ιράν διατηρεί τη μυστικότητα αναφορικά με τις τοποθεσίες του εμπλουτισμένου ουρανίου και, όπως υπογραμμίζει ο Γκρόσι, οι υποχρεώσεις του Ιράν απέναντι στον ΔΟΑΕ παραμένουν αμετάβλητες: «η εγχώρια νομοθεσία δημιουργεί υποχρεώσεις για το Ιράν, όχι για τον ΔΟΑΕ».

Στο πεδίο της διπλωματίας, ο ΔΟΑΕ έχει ενημερώσει ήδη από τα τέλη Ιουλίου την Τεχεράνη για την πρόθεσή του να προχωρήσει σε επιθεωρήσεις, με τον Γκρόσι να τονίζει ότι δεν πρέπει να περάσει πάνω από ένας μήνας δίχως να γίνει επαλήθευση των αποθεμάτων ουρανίου σε ποσοστά 20% και άνω. Αν και η κατάσταση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κρίση, μέχρι στιγμής οι διάλογοι συνεχίζονται, δίνοντας «χώρο στη διπλωματία», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γκρόσι.

Στο μεταξύ, οι δύο τριμηνιαίες αναφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχουν ήδη διανεμηθεί στα κράτη-μέλη, εν όψει της επόμενης συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου του ΔΟΑΕ.

Τέλος, ερωτώμενος για τη φημολογούμενη υποψηφιότητά του στη θέση του νέου γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, ο Ραφαέλ Γκρόσι επιβεβαίωσε για πρώτη φορά δημοσίως την πρόθεσή του να διεκδικήσει το αξίωμα το επόμενο έτος.