Πριν από μερικά χρόνια, κάθε συζήτηση ξεκινούσε με το cloud. Λίγο αργότερα όλοι ήθελαν ψηφιακό μετασχηματισμό. Σήμερα η πρώτη ερώτηση είναι σχεδόν πάντα η ίδια. «Πώς μπορούμε να βάλουμε AI στην εταιρεία μας;»
Είναι μια λογική ερώτηση.
Ίσως όμως δεν είναι η σωστή. Η σωστή ερώτηση θα έπρεπε να είναι πολύ πιο απλή. Ποιο πρόβλημα προσπαθούμε να λύσουμε; Έχω παρακολουθήσει πολλές συζητήσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη τους τελευταίους μήνες. Παρουσιάσεις. Συνέδρια. Συναντήσεις με στελέχη επιχειρήσεων.
Και παρατηρώ ένα κοινό μοτίβο. Η συζήτηση ξεκινά από το εργαλείο. Σχεδόν ποτέ δεν ξεκινά από την ανάγκη. Κάποιος άκουσε για ένα νέο chatbot. Κάποιος είδε μια εντυπωσιακή παρουσίαση. Κάποιος διάβασε ότι ο ανταγωνισμός επενδύει στην τεχνητή νοημοσύνη. Και αμέσως γεννιέται η ανάγκη να αποκτήσουμε κι εμείς "κάτι με AI". Χωρίς όμως να γνωρίζουμε τι ακριβώς πρέπει να κάνει.
Φανταστείτε να αγοράζαμε ένα φορτηγό χωρίς να γνωρίζουμε τι προϊόντα θα μεταφέρει. Ή να χτίζαμε μια αποθήκη πριν αποφασίσουμε τι θα αποθηκεύσουμε. Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα σε αρκετές επιχειρήσεις. Η τεχνητή νοημοσύνη αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός. Όχι ως εργαλείο.
Το παράδοξο είναι ότι οι πιο επιτυχημένες εφαρμογές AI είναι συχνά οι λιγότερο εντυπωσιακές. Δεν είναι απαραίτητα τα ρομπότ που μιλούν. Ούτε οι εικόνες που δημιουργούνται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Είναι μικρές παρεμβάσεις που λύνουν καθημερινά προβλήματα. Ένα σύστημα που ταξινομεί αυτόματα αιτήματα πελατών. Μια εφαρμογή που εντοπίζει λάθη σε χιλιάδες τιμολόγια. Ένας μηχανισμός που προβλέπει πότε ένας εξοπλισμός χρειάζεται συντήρηση.
Ένα εργαλείο που βοηθά έναν υπάλληλο να βρει μια πληροφορία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα αντί για δέκα λεπτά. Δεν γίνονται πρωτοσέλιδα. Παράγουν όμως πραγματική αξία.
Αντίθετα, έχω δει εταιρείες να ξεκινούν μεγάλα έργα τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να έχουν ορίσει ούτε έναν δείκτη επιτυχίας. Πώς θα μετρήσουν αν πέτυχε; Δεν γνωρίζουν. Πόσο χρόνο θα εξοικονομήσουν; Δεν γνωρίζουν. Πόσο κόστος θα μειωθεί; Δεν γνωρίζουν. Ποια διαδικασία θα αλλάξει; Ούτε αυτό είναι ξεκάθαρο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το AI γίνεται περισσότερο έργο δημοσίων σχέσεων παρά επιχειρηματικής αξίας. Και το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία. Είναι η προσέγγιση. Η ιστορία της τεχνολογίας μάς έχει διδάξει κάτι πολύ απλό. Οι επιχειρήσεις που κερδίζουν δεν είναι εκείνες που υιοθετούν πρώτες κάθε νέα τεχνολογία. Είναι εκείνες που ξέρουν πότε και γιατί πρέπει να τη χρησιμοποιήσουν.
Το ίδιο συνέβη με το Internet. Το ίδιο συνέβη με το cloud. Το ίδιο θα συμβεί και με την τεχνητή νοημοσύνη.
Δεν θα επικρατήσουν όσοι αγοράσουν τα περισσότερα εργαλεία. Θα επικρατήσουν όσοι κατανοήσουν καλύτερα τις διαδικασίες τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εξαιρετική στο να επιταχύνει μια σωστά σχεδιασμένη διαδικασία. Είναι όμως εξίσου ικανή να επιταχύνει και μια κακή διαδικασία.
Αν χρειάζεσαι πέντε εγκρίσεις για μια απλή απόφαση, το AI δεν θα λύσει το πρόβλημα. Απλώς θα σε βοηθήσει να περάσεις γρηγορότερα από πέντε περιττές εγκρίσεις. Αν οι πληροφορίες στην εταιρεία σου είναι διάσπαρτες, αντικρουόμενες ή ξεπερασμένες, ένα chatbot δεν θα δημιουργήσει ξαφνικά τάξη. Θα βασιστεί στα ίδια προβληματικά δεδομένα.
Η ποιότητα της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να ξεπεράσει την ποιότητα της οργάνωσης μιας επιχείρησης. Και ίσως αυτή να είναι η πιο υποτιμημένη αλήθεια γύρω από το AI. Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν χρειάζονται περισσότερη τεχνητή νοημοσύνη.
Χρειάζονται καλύτερες διαδικασίες. Χρειάζονται καθαρά δεδομένα. Χρειάζονται ανθρώπους που κατανοούν πώς λειτουργεί η εταιρεία τους.
Το AI δεν είναι στρατηγική. Είναι εργαλείο. Η στρατηγική προηγείται. Αν δεν ξέρεις πού θέλεις να πας, κανένα εργαλείο δεν μπορεί να σε οδηγήσει εκεί. Τα επόμενα χρόνια θα δούμε πολλές επιχειρήσεις να ανακοινώνουν εντυπωσιακές πρωτοβουλίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.
Κάποιες θα πετύχουν. Πολλές θα αποτύχουν. Όχι επειδή το AI δεν ήταν αρκετά καλό. Αλλά επειδή προσπάθησαν να απαντήσουν στη λάθος ερώτηση. Δεν είναι «πώς θα βάλουμε AI στην εταιρεία μας;».
Είναι «ποιο είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που έχουμε σήμερα και αξίζει πραγματικά να λυθεί;».
Αν μια επιχείρηση απαντήσει σωστά σε αυτή την ερώτηση, τότε πιθανότατα θα βρει και τον σωστό τρόπο να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη.
Αν όχι, το AI κινδυνεύει να γίνει απλώς η πιο ακριβή μόδα της δεκαετίας.
*Ο κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO, PlusHorizon.