Υπάρχει μια συζήτηση που επανέρχεται σχεδόν σε κάθε κύκλο της αγοράς: «δεν βρίσκουμε καλούς επαγγελματίες». Είναι μια φράση που ακούγεται τόσο συχνά, που σχεδόν έχει γίνει δεδομένη.
Κι όμως, αν την κοιτάξει κανείς πιο προσεκτικά, κρύβει μια αντίφαση.
Γιατί την ίδια στιγμή που οι εταιρείες λένε ότι δεν βρίσκουν, υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός επαγγελματιών που, είτε έχουν ήδη φύγει, είτε σκέφτονται πολύ σοβαρά να φύγουν. Όχι απαραίτητα από τον κλάδο τους, αλλά από το περιβάλλον στο οποίο βρίσκονται.
Το ερώτημα, λοιπόν, ίσως δεν είναι γιατί δεν βρίσκουμε καλούς επαγγελματίες.
Αλλά γιατί δεν τους κρατάμε.
Η εύκολη απάντηση είναι οι αποδοχές. Και σε πολλές περιπτώσεις, είναι απολύτως σωστή. Όταν η διαφορά είναι σημαντική, η απόφαση γίνεται σχεδόν αυτονόητη.
Αλλά όποιος έχει μιλήσει πραγματικά με επαγγελματίες που έχουν φύγει, ξέρει ότι το θέμα δεν εξαντλείται εκεί.
Αυτό που περιγράφουν συχνά είναι μια αίσθηση στασιμότητας. Όχι απαραίτητα στην καριέρα τους, αλλά στην καθημερινότητα της δουλειάς τους.
Μιλάνε για περιβάλλοντα όπου τα πράγματα δεν προχωρούν. Όπου οι ιδέες συζητιούνται, αλλά δεν υλοποιούνται. Όπου οι αποφάσεις καθυστερούν ή δεν παίρνονται ποτέ.
Και αυτό, με τον καιρό, κουράζει.
Οι καλύτεροι επαγγελματίες, αυτοί που έχουν κίνητρο, περιέργεια και διάθεση να εξελιχθούν, δεν αντέχουν για πολύ την ακινησία. Δεν έχουν πρόβλημα να δουλέψουν σκληρά. Δεν έχουν πρόβλημα να αντιμετωπίσουν δυσκολίες.
Αλλά έχουν πρόβλημα να νιώθουν ότι ό,τι κάνουν δεν οδηγεί πουθενά. Υπάρχει μια διαφορά που συχνά υποτιμάται: άλλο η πίεση, και άλλο η ακινησία. Η πίεση μπορεί να είναι δημιουργική. Σε αναγκάζει να βελτιωθείς, να πάρεις αποφάσεις, να κινηθείς πιο γρήγορα.
Η ακινησία, αντίθετα, σε φθείρει. Σε κάνει να νιώθεις ότι, όσο και να προσπαθήσεις, το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο.
Και σε αυτό το σημείο αρχίζει η αποσύνδεση.
Στην αρχή είναι μικρή. Λιγότερη διάθεση, λιγότερη πρωτοβουλία. Μετά γίνεται πιο εμφανής. Ο επαγγελματίας αρχίζει να κάνει ακριβώς αυτό που του ζητείται, τίποτα παραπάνω.
Και κάπου εκεί, έχει ήδη ξεκινήσει να φεύγει, πολύ πριν το κάνει επίσημα. Ένα άλλο στοιχείο που εμφανίζεται συχνά είναι η έλλειψη ξεκάθαρης κατεύθυνσης. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν στόχοι. Συνήθως υπάρχουν, σε παρουσιάσεις, σε στρατηγικά πλάνα, σε quarterly updates.
Αλλά στην καθημερινότητα, αυτή η κατεύθυνση δεν μεταφράζεται πάντα σε συγκεκριμένες αποφάσεις.
Ποιο project προχωράει; Ποιο σταματάει; Πού επενδύουμε πραγματικά χρόνο και πόρους;
Όταν αυτά τα ερωτήματα μένουν ανοιχτά για πολύ, δημιουργείται σύγχυση. Και η σύγχυση, με τη σειρά της, οδηγεί σε αργή πρόοδο.
Σε τέτοια περιβάλλοντα, οι επαγγελματίες που θέλουν να κινηθούν γρήγορα αρχίζουν να αισθάνονται ότι «τραβάνε» ένα σύστημα που δεν κινείται.
Και κάποια στιγμή, απλώς σταματούν να το τραβάνε.
Υπάρχει και μια πιο λεπτή διάσταση, που δεν συζητιέται τόσο συχνά: η εμπιστοσύνη.
Οι καλύτεροι επαγγελματίες δεν θέλουν απλώς να εκτελούν. Θέλουν να συμμετέχουν. Να έχουν χώρο να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθος, να πάρουν ευθύνη.
Όταν το περιβάλλον είναι υπερβολικά ελεγκτικό, όταν κάθε απόφαση πρέπει να περάσει από πολλαπλά επίπεδα έγκρισης, όταν το λάθος τιμωρείται περισσότερο απ’ όσο αναλύεται, τότε αυτή η διάθεση περιορίζεται.
Και όταν περιορίζεται, χάνεται κάτι πολύ πιο σημαντικό από την παραγωγικότητα: χάνεται η πρωτοβουλία.
Σε αυτό το σημείο, το πρόβλημα δεν είναι ότι οι επαγγελματίες δεν είναι καλοί. Είναι ότι δεν μπορούν να λειτουργήσουν όπως θα μπορούσαν.
Και αυτό, μακροπρόθεσμα, τους οδηγεί αλλού.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι πολλοί από αυτούς τους επαγγελματίες δεν φεύγουν απαραίτητα στο εξωτερικό. Μένουν στην ίδια αγορά, αλλά επιλέγουν διαφορετικά περιβάλλοντα.
Περιβάλλοντα όπου τα πράγματα κινούνται πιο γρήγορα. Όπου οι αποφάσεις παίρνονται, ακόμα κι αν δεν είναι τέλειες.
Όπου υπάρχει χώρος για δοκιμή, όχι μόνο για ανάλυση. Αυτό δείχνει ότι το θέμα δεν είναι γεωγραφικό. Είναι λειτουργικό.
Οι εταιρείες που καταφέρνουν να κρατήσουν καλούς επαγγελματίες δεν είναι απαραίτητα αυτές που προσφέρουν τα περισσότερα. Είναι αυτές που προσφέρουν ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι νιώθουν ότι εξελίσσονται και ότι αυτό που κάνουν έχει αντίκτυπο.
Και αυτό δεν είναι θέμα budget. Είναι θέμα επιλογών. Πώς παίρνονται οι αποφάσεις. Πόσο γρήγορα κινούνται τα πράγματα. Πόση εμπιστοσύνη υπάρχει στην ομάδα.
Στο τέλος της ημέρας, οι επαγγελματίες δεν μένουν ή φεύγουν μόνο για έναν λόγο. Είναι ένας συνδυασμός παραγόντων.
Αλλά αν έπρεπε να συνοψιστεί σε κάτι απλό, θα ήταν αυτό:
Οι καλύτεροι επαγγελματίες δεν φεύγουν επειδή θέλουν απαραίτητα κάτι διαφορετικό. Φεύγουν όταν σταματούν να βλέπουν εξέλιξη εκεί που βρίσκονται.
Και αυτό είναι κάτι που, σε μεγάλο βαθμό, βρίσκεται στον έλεγχο των ίδιων των εταιρειών.
Insights shaped by experience, shared with curiosity.
*Ο κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO, PlusHorizon.