Την αισιοδοξία της για τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών το 2026 εκφράζει η Scope Ratings εκτιμώντας ότι θα συνεχιστεί η ενίσχυση της κερδοφορίας τους χάρη στην αύξηση των δανείων, την άνοδο των προμηθειών και τη βελτίωση της ποιότητας ενεργητικού.
Η Scope διατηρεί σταθερές προοπτικές αξιολόγησης για την Εθνική Τράπεζα (BBB+/Stable) και την Alpha Bank (BBB/Stable), γεγονός που υποδηλώνει ότι οι συνολικοί κίνδυνοι για τον κλάδο είναι ισορροπημένοι.
Στην έκθεση της, η Scope επισημαίνει ότι μετά από περισσότερο από μια δεκαετία αναδιάρθρωσης και εξυγίανσης των ισολογισμών, οι ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται πλέον μεταξύ των πιο κερδοφόρων τραπεζικών συστημάτων στην Ευρώπη.
Ωστόσο, η πορεία τους εξακολουθεί να επηρεάζεται από εξωτερικούς κινδύνους, όπως οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι μεταβολές στις χρηματοπιστωτικές αγορές και οι οικονομικές επιδόσεις των βασικών εμπορικών εταίρων της χώρας.
Τονίζει πως οι πρόσφατες εξαγορές ελληνικών τραπεζών στην Κύπρο αλλά και στους τομείς bancassurance και εξειδικευμένης χρηματοδότησης δείχνουν μια νέα στρατηγική κατεύθυνση. Την ενίσχυση της διαφοροποίησης των δραστηριοτήτων και της ανθεκτικότητας των τραπεζών σε διαφορετικές φάσεις του οικονομικού κύκλου.
Παράλληλα, τα οικονομικά θεμελιώδη συνεχίζουν να βελτιώνονται. Με τα ποσοστά αθέτησης πληρωμών να εξομαλύνονται, οι κίνδυνοι για την ποιότητα ενεργητικού παραμένουν περιορισμένοι, αν και η αυξανόμενη έκθεση σε μεγάλα εταιρικά δάνεια χρειάζεται παρακολούθηση, όπως επισημαίνει ο οίκος.
Επιπλέον, υπογραμμίζει ότι η ισχυρή κερδοφορία στηρίζει την κεφαλαιακή επάρκεια και επιτρέπει στις τράπεζες να εξετάζουν στρατηγικές κινήσεις εξαγορών. Επιπλέον, η επιτάχυνση της απόσβεσης των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων βελτιώνει την ποιότητα των κεφαλαίων.
Η Scope τονίζει ότι η μεγάλη βάση καταθέσεων αποτελεί βασικό στήριγμα της χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών, ενώ η πρόσβαση στις αγορές ομολόγων έχει βελτιωθεί σημαντικά, επιτρέποντας την έκδοση τίτλων για την κάλυψη των απαιτήσεων MREL.
Οι 6 πυλώνες αισιοδοξίας για τις ελληνικές τράπεζες
1. Σταθερή λειτουργική επίδοση το 2026
Η Scope εκτιμά ότι οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες –Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα και Τράπεζα Πειραιώς– θα διατηρήσουν σταθερή λειτουργική επίδοση το 2026, με μικρή βελτίωση της κερδοφορίας τους. Συγκεκριμένα, η μέση απόδοση επί των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού (RoRWA) αναμένεται να αυξηθεί στο 3% από 2,9% το 2025.
Η αύξηση αυτή θα προέλθει κυρίως από την ενίσχυση των εσόδων και τη μείωση των πιστωτικών ζημιών, αν και θα αντισταθμιστεί εν μέρει από την αύξηση των δανειακών χαρτοφυλακίων και των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού.
Το βασικό σενάριο της Scope προβλέπει ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κατά 2% και σταθερό επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ στο 2%. Η ζήτηση για δάνεια αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, οδηγώντας σε αύξηση των δανείων κατά περίπου 6%, γεγονός που θα στηρίξει τα καθαρά έσοδα από τόκους. Παράλληλα, τα έσοδα από προμήθειες θα συνεχίσουν να αυξάνονται χάρη στην ανάπτυξη των υπηρεσιών bancassurance, διαχείρισης πλούτου και νέων τραπεζικών δραστηριοτήτων
Ωστόσο, η κερδοφορία ενδέχεται να επηρεαστεί από πιέσεις στο μισθολογικό κόστος και από αυξημένες επενδύσεις στον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το κόστος κινδύνου εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στις 50 μονάδες βάσης. Παρότι η αυξανόμενη έκθεση σε μεγάλα εταιρικά δάνεια απαιτεί προσοχή, οι βασικοί κίνδυνοι προέρχονται κυρίως από εξωτερικούς παράγοντες, όπως γεωπολιτικές εξελίξεις, διόρθωση στις αγορές ή επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ακόμη και σε δυσμενές σενάριο, οι τράπεζες εκτιμάται ότι θα παραμείνουν κερδοφόρες.
2. Βασικοί πυλώνες κερδοφορίας το 2026
Μετά από μια δεκαετία ζημιών και εκτεταμένης αναδιάρθρωσης, οι ελληνικές τράπεζες συγκαταλέγονται σήμερα μεταξύ των πιο κερδοφόρων στην Ευρώπη, σύμφωνα με την Scope, χάρη σε έναν συνδυασμό διαρθρωτικών και κυκλικών παραγόντων, με τον οίκο να εκτιμά ότι αυτή η ευνοϊκή θέση θα διατηρηθεί και το 2026.
Ένας βασικός παράγοντας είναι τα υψηλά περιθώρια στα επιχειρηματικά δάνεια, καθώς τα επιτόκια δανεισμού παραμένουν υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Παράλληλα, το χαμηλό επίπεδο ανταγωνισμού για καταθέσεις επιτρέπει στις τράπεζες να διατηρούν σχετικά χαμηλό κόστος χρηματοδότησης. Η αύξηση των δανείων, η οποία υπήρξε από τις υψηλότερες στην Ευρώπη τα τελευταία δύο χρόνια, αναμένεται να συνεχιστεί, υποστηριζόμενη από επενδύσεις που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ και τη δυναμική οικονομική δραστηριότητα.
Επιπλέον, τα έσοδα από προμήθειες θα συνεχίσουν να ενισχύουν τα συνολικά έσοδα των τραπεζών, κυρίως λόγω της αύξησης των τραπεζικών συναλλαγών, της ανάπτυξης των υπηρεσιών bancassurance και της διαχείρισης περιουσίας. Παράλληλα, η σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων έχει περιορίσει τις ανάγκες για προβλέψεις, με το κόστος κινδύνου να αναμένεται κοντά στις 50 μονάδες βάσης το 2026.
Ωστόσο, οι τράπεζες θα αντιμετωπίσουν αυξημένα λειτουργικά κόστη λόγω επενδύσεων στον ψηφιακό μετασχηματισμό και πιέσεων στους μισθούς. Συνολικά, η Scope θεωρεί ότι οι ισχυρές πιστωτικές συνθήκες και η διαφοροποίηση των πηγών εσόδων θα συνεχίσουν να στηρίζουν την κερδοφορία του κλάδου.
3. Ενίσχυση επιχειρηματικών μοντέλων
Η Scope επισημαίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν αρχίσει να αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές τους με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη διαφοροποίηση των επιχειρηματικών τους μοντέλων, αξιοποιώντας τη βελτίωση των χρηματοοικονομικών τους μεγεθών. Καθώς οι δυνατότητες μεγάλων συγχωνεύσεων στην Ελλάδα είναι περιορισμένες, οι τράπεζες στρέφονται κυρίως σε εξαγορές και συνεργασίες στο εξωτερικό, με την Κύπρο να αποτελεί βασική αγορά επέκτασης λόγω της στενής οικονομικής της σχέσης με την Ελλάδα.
Η συγχώνευση της Eurobank με τη Hellenic Bank το 2025 δημιούργησε τον μεγαλύτερο τραπεζικό όμιλο στην Κύπρο, ενώ η Alpha Bank ενίσχυσε την παρουσία της μέσω εξαγοράς περιουσιακών στοιχείων της AstroBank. Παράλληλα, οι ελληνικές τράπεζες επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε τομείς όπως bancassurance, διαχείριση πλούτου, επενδυτική τραπεζική και εξειδικευμένη χρηματοδότηση, επιδιώκοντας να αυξήσουν τα έσοδα από προμήθειες.
Σημαντικές κινήσεις περιλαμβάνουν τη συνεργασία της Alpha Bank με τη UniCredit για τη διάθεση επενδυτικών και ασφαλιστικών προϊόντων, καθώς και την εξαγορά της Εθνικής Ασφαλιστικής από την Τράπεζα Πειραιώς. Η Eurobank ενίσχυσε επίσης τη θέση της στον ασφαλιστικό τομέα μέσω της εξαγοράς της Eurolife Life.
Παράλληλα, οι τράπεζες επιδιώκουν να αυξήσουν τις επενδύσεις πελατών σε αμοιβαία κεφάλαια και ασφαλιστικά προϊόντα. Ωστόσο, η διείσδυση αυτών των υπηρεσιών στην Ελλάδα παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης.
4. Καθαροί ισολογισμοί και χαμηλά ποσοστά αθέτησης στηρίζουν την ποιότητα ενεργητικού
Όπως τονίζει η Scope, οι ελληνικές τράπεζες εισήλθαν στο 2026 με τους ισχυρότερους ισολογισμούς από την περίοδο της κρίσης χρέους της ευρωζώνης, γεγονός που αποτελεί βασικό παράγοντα για τη βελτίωση της ποιότητας ενεργητικού τους. Η σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων αποτελεί το σημαντικότερο επίτευγμα του τραπεζικού συστήματος τα τελευταία χρόνια.
Ο μέσος δείκτης NPL στις τέσσερις συστημικές τράπεζες έχει υποχωρήσει από επίπεδα άνω του 45% το 2017 σε μόλις 2,6%, χάρη στις πωλήσεις προβληματικών χαρτοφυλακίων και στη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών.
Η δημιουργία ενός πιο οργανωμένου οικοσυστήματος διαχείρισης κόκκινων δανείων, με καλύτερη συνεργασία μεταξύ τραπεζών, εταιρειών διαχείρισης και επενδυτών, συνέβαλε στην επιτάχυνση της εξυγίανσης των ισολογισμών. Ταυτόχρονα, η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας βοήθησε στη μείωση των δανείων που βρίσκονται σε στάδιο αυξημένου κινδύνου (Stage 2), τα οποία πλέον βρίσκονται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Παρότι οι βασικοί δείκτες ποιότητας ενεργητικού έχουν βελτιωθεί σημαντικά, η Scope επισημαίνει ότι η αυξανόμενη έκθεση των τραπεζών σε μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση. Η ισχυρή ζήτηση για χρηματοδότηση στους τομείς της ναυτιλίας, της ενέργειας και των υποδομών ενισχύει τη συγκέντρωση κινδύνου σε μεγάλους εταιρικούς δανειολήπτες.
Παράλληλα, η πρόσφατη δικαστική απόφαση για τον νόμο Κατσέλη δημιουργεί κάποια αβεβαιότητα ως προς τη λογιστική αντιμετώπιση παλαιών αναδιαρθρωμένων δανείων. Ωστόσο, η Scope εκτιμά ότι ο συνολικός κίνδυνος για την ποιότητα ενεργητικού παραμένει περιορισμένος και το κόστος κινδύνου θα παραμείνει σταθερό.
5. Ισχυρές κεφαλαιακές θέσεις και βελτίωση της ποιότητας κεφαλαίων
Η κεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια, χάρη στη ισχυρή δημιουργία κερδών. Στο τέλος του 2025, ο μέσος δείκτης κεφαλαίων κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET1) διαμορφώθηκε στο 15,6%, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις για τις τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας.
Η Εθνική Τράπεζα εμφανίζει το υψηλότερο κεφαλαιακό απόθεμα ασφαλείας, εν μέρει επειδή δεν έχει προχωρήσει σε σημαντικές εξαγορές τα τελευταία χρόνια. Αντίθετα, ο δείκτης CET1 της Τράπεζας Πειραιώς είναι περίπου 600 μονάδες βάσης χαμηλότερος, γεγονός που οφείλεται εν μέρει στην πρόσφατη δραστηριότητά της σε συγχωνεύσεις και εξαγορές, αλλά και σε χαμηλότερη αρχική βάση.
Αφού έλαβαν έγκριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τη διανομή μερισμάτων τον Ιούνιο του 2024, οι ελληνικές τράπεζες αυξάνουν πλέον τις αποδόσεις προς τους μετόχους: 60% για την Εθνική Τράπεζα και 50% για την Alpha Bank, την Eurobank και την Τράπεζα Πειραιώς.
Σε αυτό το πλαίσιο, αξιολογούμε θετικά τη δέσμευση των τραπεζών να επιταχύνουν την απόσβεση των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων (Deferred Tax Credits – DTCs), οι οποίες αποτελούν κληρονομιά της κρίσης κρατικού χρέους. Η εξέλιξη αυτή θα μειώσει σημαντικά τον κανονιστικό κίνδυνο και, έμμεσα, θα περιορίσει τη στενή πιστωτική διασύνδεση των τραπεζών με το ελληνικό Δημόσιο.
Έχουμε προσομοιώσει τη διαδικασία απόσβεσης των DTCs ξεκινώντας από τα επίπεδα του τέλους του 2025, λαμβάνοντας υπόψη τον συντελεστή 29% των ετήσιων διανομών και τις ακόλουθες υποθέσεις:
- μέσο συμψηφισμό φόρου 20%,
- ετήσια αύξηση κερδών κατά 4% μετά το 2026,
- σταθερές διανομές προς τους μετόχους, βάσει των σημερινών επιπέδων.
Με βάση αυτό το σενάριο, τα DTCs θα υποχωρήσουν κάτω από το 20% του συνολικού κεφαλαίου CET1 έως το 2027 για την Eurobank, έως το 2029 για την Alpha Bank και την Εθνική Τράπεζα και έως το 2030 για την Τράπεζα Πειραιώς.
Η Scope εκτιμά ότι η επίδραση της επιτάχυνσης της απόσβεσης των DTCs στη δημιουργία κεφαλαίου θα ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 50 μονάδες βάσης ετησίως, επίπεδο το οποίο θεωρείται διαχειρίσιμο.
6. Οι καταθέσεις κυριαρχούν στη χρηματοδότηση, στηρίζοντας τα θεμελιώδη μεγέθη
Ο ελληνικός τραπεζικός τομέας χρηματοδοτείται κυρίως μέσω καταθέσεων, όπως τονίζει η Scope. Οι καταθέσεις πελατών αντιστοιχούσαν σε περισσότερο από το 90% της άμεσης χρηματοδότησης τον Ιούνιο του 2025, ποσοστό που συγκαταλέγεται στα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Ο οίκος επισημαίνει ότι η ανθεκτικότητα της καταθετικής βάσης μετά την πανδημία υπήρξε αξιοσημείωτη. Παρά την άνοδο των επιτοκίων, η οποία κατέστησε εναλλακτικά αποταμιευτικά προϊόντα πιο ελκυστικά, οι καταθέσεις συνέχισαν να αυξάνονται, ενισχυόμενες κατά περίπου 30 δισ. ευρώ από τον Ιούλιο του 2022, σημειώνοντας σωρευτική αύξηση περίπου 16%.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σταδιακή ανάκαμψη των εισοδημάτων των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, καθώς και την αυξημένη χρήση προθεσμιακών καταθέσεων από τις τράπεζες προκειμένου να διατηρήσουν πελάτες που είναι πιο ευαίσθητοι στις μεταβολές των επιτοκίων.
Η πρόσβαση στις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης έχει βελτιωθεί σημαντικά από το 2023, υποστηριζόμενη από την ενίσχυση των θεμελιωδών μεγεθών των τραπεζών και από ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για το ελληνικό δημόσιο χρέος. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν επιστρέψει με μεγαλύτερη συχνότητα στην πρωτογενή αγορά, εκδίδοντας ομόλογα τόσο κατηγορίας senior preferred όσο και κεφαλαιακού χαρακτήρα (Tier 2/AT1).
Η πλειονότητα των εκδόσεων ομολόγων σχετίζεται με την κάλυψη των κανονιστικών απαιτήσεων MREL, ενώ η συμβολή τους στη συνολική χρηματοδότηση παραμένει περιορισμένη, περίπου στο 7%.
Η εκδοτική δραστηριότητα στις αρχές του 2026 καταδεικνύει ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό, με χαμηλότερα περιθώρια (spreads) και υψηλή ζήτηση για τα τραπεζικά ομόλογα.
Σήμερα, και οι τέσσερις συστημικές ελληνικές τράπεζες πληρούν τις απαιτήσεις MREL, διαθέτοντας κατά μέσο όρο ένα περιθώριο ασφαλείας 220 μονάδων βάσης πάνω από τα συνολικά σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο ανοίγματα.
Δεδομένης της περιορισμένης χρήσης χονδρικής χρηματοδότησης και της καλής κατανομής των λήξεων στο μεσοπρόθεσμο διάστημα, εκτιμούμε ότι ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης για τις ελληνικές τράπεζες παραμένει πολύ χαμηλός.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
