Στο επίκεντρο της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας παραμένουν το Διεθνές Δίκαιο, ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και η αποτελεσματική πολυμέρεια, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Εθνικός Κήρυκας». Ο υπουργός επεσήμανε ότι, μέσα σε ένα ασταθές και μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, η χώρα διατηρεί σταθερή προσήλωση στη δύναμη των κανόνων έναντι της λογικής της ισχύος.
Η ανάληψη της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας τον Οκτώβριο, για δεύτερη φορά κατά την τρέχουσα θητεία ως μη μόνιμο μέλος, συμπίπτει με μια κρίσιμη περίοδο. Θα συμπέσει με τη διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, ενώ το Συμβούλιο θα διαχειριστεί σημαντικές περιφερειακές κρίσεις και θα εξετάσει καίριους φακέλους.
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε πως στόχος της ελληνικής Προεδρίας είναι η ενίσχυση της διαβούλευσης και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών, η διεύρυνση των συναινέσεων και η επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων σε ζητήματα που διχάζουν το Συμβούλιο. Η Ελλάδα, όπως σημείωσε, διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και σχέσεις εμπιστοσύνης με κράτη διαφορετικών γεωγραφικών και πολιτικών ομάδων, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης.
Ήδη βρίσκεται σε στενή συνεργασία με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη του Συμβουλίου, επιδιώκοντας ευρύτερες συγκλίσεις. Το κριτήριο επιτυχίας θα είναι η συμβολή στην υιοθέτηση συναινετικών αποφάσεων, στη γεφύρωση διαφορών και στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της διαδικασίας επιλογής νέου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.
Η συζήτηση για την αναμόρφωση του ΟΗΕ, σύμφωνα με τον υπουργό, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση ώστε ο Οργανισμός να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις. Η Ελλάδα στηρίζει το σχέδιο UN80 για τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στα Ηνωμένα Έθνη.
Μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας και ανάγκη αναλογικής εκπροσώπησης
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας είναι επιβεβλημένη, καθώς η σημερινή του σύνθεση δεν αντανακλά τον κόσμο του 21ου αιώνα. Τόνισε την ανάγκη δικαιότερης και πιο αντιπροσωπευτικής αρχιτεκτονικής διεθνούς ασφάλειας, με έμφαση στη βελτίωση της εκπροσώπησης περιοχών όπως η Αφρική, η Ασία, η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική. Ειδικά για την Ινδία, η Ελλάδα στηρίζει τη μόνιμη εκπροσώπησή της στο Συμβούλιο.
Όσον αφορά το δικαίωμα αρνησικυρίας, επισήμανε ότι το βέτο πρέπει να ασκείται με μέτρο και κατ' εξαίρεση, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν την προστασία των ανθρώπων ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ελληνοτουρκικές σχέσεις και διεθνείς πρωτοβουλίες
Αναφερόμενος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο υπουργός έκανε λόγο για ένα μήνυμα συνέπειας, αξιοπιστίας και διεθνούς κύρους από την Ελλάδα. Στο πλαίσιο των επαφών του, το Κυπριακό παραμένει βασική προτεραιότητα, με στόχο τη διατήρηση της κινητικότητας υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα και την επανεκκίνηση των συνομιλιών.
Παράλληλα, θα τεθούν στο τραπέζι οι μεγάλες κρίσεις που απασχολούν τη διεθνή ασφάλεια, από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έως την ευρύτερη περιοχή, με σταθερή επιδίωξη την αποκλιμάκωση και την προστασία των αμάχων.
Για τα ελληνοτουρκικά, ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε πως μοναδική διαφορά που μπορεί να τεθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Τόνισε ότι αξιώσεις που αφορούν ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας είναι αυθαίρετες και ανυπόστατες, ενώ η Ελλάδα παραμένει σταθερή στην υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Παρά τις εντάσεις, εκτίμησε ότι ο διάλογος με την Τουρκία πρέπει να συνεχιστεί, με την Ελλάδα να επιδιώκει σταθερότητα και καλές σχέσεις γειτονίας, πάντα στη βάση της διεθνούς νομιμότητας.
Ενίσχυση δεσμών με τη Διασπορά και νέες πρωτοβουλίες
Αναφερόμενος στην ελληνική διασπορά στον Καναδά, ο υπουργός επισήμανε την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου, με στόχο μια σύγχρονη και αμφίδρομη σχέση με τους νέους της Διασποράς. Η Ελλάδα επιδιώκει να είναι παρούσα στην καθημερινότητα των ομογενών, όχι μόνο ως χώρα καταγωγής αλλά ως διαρκώς προσβάσιμη πατρίδα.
Η άρση των περιορισμών για την ψήφο των Ελλήνων του εξωτερικού αποκατέστησε μια θεσμική εκκρεμότητα πολλών ετών. Παράλληλα, προωθούνται πρωτοβουλίες όπως η επιστολική ψήφος και η ενίσχυση της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του Απόδημου Ελληνισμού.
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε τη σημασία της ουσιαστικής συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού, μέσω σταθερών διαύλων επικοινωνίας με την Πολιτεία. Επισήμανε επίσης το σημαντικό ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτει ο Ελληνισμός της Διασποράς και την ανάγκη διαμόρφωσης θεσμών που θα ενισχύσουν τη σύνδεσή του με την Ελλάδα.
Σε βάθος χρόνου, στόχος είναι ο Απόδημος Ελληνισμός να αποκτήσει πιο σταθερό ρόλο στη διεθνή παρουσία της χώρας, με σεβασμό στην αυτοτέλεια και τη φυσιογνωμία των ομογενειακών κοινοτήτων.