Στα ζητήματα του συντονισμού των χρηματοδοτικών εργαλείων, τη σημασία του μοντέλου των ΣΔΙΤ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τη στρατηγική για την Περιφερειακή Ανάπτυξη, αναφέρθηκε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, κατά την ομιλία του σε εκδήλωση με θέμα «Μεταρρυθμίσεις και Επενδύσεις: Μείγμα πολιτικής για την Ανάπτυξη - Το μοντέλο των ΣΔΙΤ». Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΠΑ και τη Μονάδα ΣΔΙΤ.
Ο κ. Κοντογεώργης τόνισε ότι για χρόνια η συζήτηση για τις δημόσιες επενδύσεις στην Ελλάδα επικεντρωνόταν στα ποσά που διατίθενται ή απορροφώνται. Σήμερα, το κρίσιμο ερώτημα είναι η επιλογή του κατάλληλου εργαλείου για κάθε έργο, τόπο και χρονική στιγμή, καθώς και οι μεταρρυθμίσεις που «ξεκλειδώνουν» επενδύσεις.
Όπως εξήγησε, επί δεκαετίες τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία – ΕΣΠΑ, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ειδικά προγράμματα της αυτοδιοίκησης, Ταμείο Ανάκαμψης, παραχωρήσεις και ΣΔΙΤ – λειτουργούσαν παράλληλα, αλλά όχι συντονισμένα. Το ίδιο έργο μπορεί να απαιτεί διαφορετική προσέγγιση ανάλογα με το χρηματοδοτικό εργαλείο, με τον συντονισμό να αποτελεί τη διαφορά ανάμεσα στη διάθεση πόρων και στην επίτευξη αποτελέσματος.
Ο συντονισμός των χρηματοδοτικών εργαλείων βρίσκεται στο επίκεντρο της Εθνικής Στρατηγικής για την Περιφερειακή και Τοπική Ανάπτυξη «Περιφέρεια 2030». Μέσα από 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης, που διαμορφώνονται με διαβούλευση με τοπικούς φορείς και κοινωνίες, καταγράφονται ανάγκες, γίνεται ιεράρχηση, ελέγχεται η ωριμότητα και επιλέγεται το κατάλληλο εργαλείο.
Το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, σύμφωνα με τον υφυπουργό, αποτελεί το μέσο εφαρμογής αυτής της λογικής, με πόρους περίπου 23 δισ. ευρώ, πενταετή ορίζοντα και νέο θεσμικό πλαίσιο. Τρία βασικά στοιχεία αφορούν τον συντονισμό: η προβλεψιμότητα των πόρων για τους φορείς, το δίχτυ ασφαλείας για τα ώριμα έργα που δεν εντάσσονται εγκαίρως και τα κριτήρια κατανομής των πόρων, λαμβάνοντας υπόψη την ορεινότητα και τη νησιωτικότητα.
Επιπλέον, η Προεδρία της Κυβέρνησης συμμετέχει πλέον στον μηχανισμό παρακολούθησης του ΕΠΑ, διασφαλίζοντας ενιαία εποπτεία της περιφερειακής διάστασης των δημοσίων επενδύσεων.
Ο κ. Κοντογεώργης σημείωσε το γεωγραφικό εύρος των επενδύσεων: φοιτητικές εστίες, σχολικές μονάδες, αρδευτικά δίκτυα, διαχείριση απορριμμάτων, δικαστικά μέγαρα και μεγάλα έργα υποδομής υλοποιούνται σε όλη τη χώρα. Όπως ανέφερε, τα ΣΔΙΤ έχουν εξελιχθεί σε εργαλείο περιφερειακής ανάπτυξης και όχι μόνο για μεγάλα έργα στο κέντρο.
Δύο είναι, σύμφωνα με τον υφυπουργό, τα βασικά όρια: η ωριμότητα των έργων και η διοικητική ικανότητα των φορέων. Η ομαδοποίηση έργων αποτελεί λύση για μικρούς δήμους που δεν διαθέτουν τεχνική επάρκεια, επιτρέποντάς τους να αποκτήσουν υποδομές που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να δημοπρατήσουν.
Στον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, κάθε κράτος-μέλος θα καταρτίσει ενιαίο Εθνικό και Περιφερειακό Σχέδιο Εταιρικής Σχέσης με σαφή ορόσημα, καθιστώντας τον συντονισμό των εργαλείων υποχρέωση και όχι απλώς καλή πρακτική. Για την Ελλάδα, πυρήνας του σχεδίου θα είναι η «Περιφέρεια 2030», όπου θα καθοριστούν οι εδαφικές προτεραιότητες, θα αναζητηθούν συνέργειες πολιτικών και θα συνδεθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της περιφέρειας με το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Το β΄ εξάμηνο του 2027, η Ελλάδα θα προεδρεύσει του Συμβουλίου, σε μια περίοδο όπου θα κρίνεται η αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού. Όπως επισήμανε ο υφυπουργός, η χώρα θα προσέλθει με χάρτη αναγκών, δεξαμενή ώριμων έργων και ένα εθνικό πρόγραμμα με ξεκάθαρους στόχους χρηματοδότησης, προσθέτοντας ότι αυτό έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στις ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.
Ολοκληρώνοντας, ο κ. Κοντογεώργης υπογράμμισε ότι πλέον όλοι οι πόροι, εθνικοί και ευρωπαϊκοί, δημόσιοι και ιδιωτικοί, λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα και όχι ως πολλά παράλληλα ταμεία.