Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) προβλέπει τη διάθεση κονδυλίων ύψους 20 δισ. ευρώ για τη γεωργία και τις αγροτικές περιοχές της Ελλάδας την επόμενη εξαετία, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, κατά την εναρκτήρια τοποθέτησή του στην 4η συνεδρίαση του Εθνικού Διαλόγου για τη νέα ΚΑΠ στη Θεσσαλονίκη.
Ο υπουργός επισήμανε ότι το ποσό αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ωστόσο τόνισε πως η ουσία βρίσκεται στον τρόπο αξιοποίησης των πόρων και στο αποτύπωμα που θα αφήσουν στην ελληνική γεωργία έως το 2034.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «τα 20 δισ. ευρώ αποκτούν πραγματική αξία όταν δεν μεταφράζονται απλώς σε επιταγές και στήριξη εισοδήματος, αλλά σε παραγωγή, ανταγωνιστικότητα και υπεραξία», θέτοντας ως βασικό στόχο τη μετάβαση από μια πολιτική επιδοτήσεων σε μια πολιτική παραγωγικής αξίας.
Η νέα ΚΑΠ, σύμφωνα με τον κ. Σχοινά, διαμορφώνεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και γεωπολιτικών προκλήσεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ευρωπαϊκή αυτονομία, η επισιτιστική ασφάλεια, η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και η διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα του νερού, με τον υπουργό να επισημαίνει ότι η γεωργία καταναλώνει το 80%-85% του συνόλου των υδάτινων πόρων. Για την Ελλάδα, οι ανάγκες είναι πιο επείγουσες σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθιστώντας τις αρδευτικές υποδομές, την αποθήκευση και την ορθολογική χρήση νερού άμεση εθνική προτεραιότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι στους πρώτους μήνες της θητείας του διατέθηκαν 80 εκατ. ευρώ σε μικρής κλίμακας δημόσια αρδευτικά έργα προς τους δήμους. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια ευρύτερη παρέμβαση στον τομέα αυτό, σημειώνοντας πως «υπάρχει περιθώριο για κάτι μεγάλο, πολύ μεγάλο» στη διαχείριση του νερού μέσω της νέας ΚΑΠ.
Διαρθρωτικά προβλήματα και συνεργασίες
Ο κ. Σχοινάς αναφέρθηκε στα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής γεωργίας, όπως ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος, σημειώνοντας ότι επτά στις δέκα αγροτικές εκμεταλλεύσεις είναι έως 50 στρέμματα. Η ενίσχυση των συνεργατικών σχημάτων μπορεί να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας και να διευκολύνει επενδύσεις και πρόσβαση στις αγορές.
Όπως είπε, «αυτό που μας λείπει σε μέγεθος στη γη μπορούμε να το αποκτήσουμε μέσα από τη συνεργασία», επισημαίνοντας το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής των παραγωγών σε συνεταιρισμούς.
Εκπαίδευση, ανανέωση και ψηφιοποίηση
Η εκπαίδευση και η κατάρτιση των παραγωγών αποτελούν κρίσιμο ζήτημα, καθώς το 94,4% των διαχειριστών βασίζεται στην πρακτική εμπειρία και μόλις το 0,7% διαθέτει σχετική κατάρτιση. Ο κ. Σχοινάς υπογράμμισε ότι η γνώση και η εκπαίδευση θα είναι εξίσου σημαντικές με το νερό και τη γη την επόμενη δεκαετία.
Μεγάλη πρόκληση παραμένει η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, καθώς το ένα τρίτο των αγροτών είναι άνω των 65 ετών. Η προσέλκυση νέων απαιτεί πρόσβαση στη γη, χρηματοδότηση, εκπαίδευση, υποδομές και κοινωνικές υπηρεσίες.
Νέο σύστημα πληρωμών και MyAgro
Έμφαση δόθηκε στην ανάγκη για ένα μόνιμο, αξιόπιστο και διαφανές σύστημα αγροτικών πληρωμών, υπό τον έλεγχο της Ελληνικής Δημοκρατίας. Ο υπουργός αναγνώρισε τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στην πρώτη εφαρμογή του MyAgro, δεσμευόμενος ότι «αυτή θα είναι η τελευταία χρονιά που θα μιλάμε για προβλήματα στο MyAgro».
Παραγωγικό συμβόλαιο έως το 2034
Ο κεντρικός στόχος είναι ένα νέο παραγωγικό συμβόλαιο για την ελληνική γεωργία, που θα περιλαμβάνει ανάπτυξη, ανθεκτικότητα, περιβαλλοντική προστασία, κοινωνική συνοχή και παραγωγικές επενδύσεις. Η επιτυχία της νέας ΚΑΠ θα πρέπει να αποτυπωθεί σε περισσότερους νέους αγρότες, καλύτερη εκπαίδευση, ισχυρότερες συνεργασίες και σύγχρονες υποδομές.
Όπως σημείωσε, «όταν τελειώσει η νέα ΚΑΠ, το 2034, πρέπει να έχει αφήσει πίσω της παραγωγική αξία, υπεραξία».
Διαπραγματεύσεις για τη νέα ΚΑΠ και εθνικές προτεραιότητες
Σαφές μήνυμα για τις ελληνικές προτεραιότητες στις διαπραγματεύσεις για τη νέα ΚΑΠ έστειλε ο γ.γ. Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, Αντώνης Φιλιππής. Η νέα ΚΑΠ 2028-2034 βρίσκεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, με την Ελλάδα να διεκδικεί ισχυρή χρηματοδότηση για τη γεωργία.
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει προϋπολογισμό 294 δισ. ευρώ για την ΚΑΠ, με αυξημένη ευελιξία στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης. Η Αθήνα ζητά η ευελιξία να μην οδηγήσει σε αποδυνάμωση της πολιτικής, ενώ δίνεται έμφαση στις άμεσες ενισχύσεις και στη στήριξη μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων.
Ήδη έχουν επιτευχθεί αλλαγές υπέρ των ελληνικών θέσεων, όπως για τα συλλογικά σχήματα παραγωγών και τη συνέχιση των πληρωμών μετάβασης, ενώ παραμένει ανοικτό το ζήτημα της στήριξης επενδύσεων στη μεταποίηση και εμπορία.
Νέα πρόσκληση για Σχέδια Βελτίωσης και Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας
Η γ.γ. Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του ΥΠΑΑΤ, Αργυρώ Ζέρβα, ανακοίνωσε ότι την επόμενη εβδομάδα θα δημοσιευθεί η νέα πρόσκληση για τα Σχέδια Βελτίωσης, συνολικής δημόσιας δαπάνης 263,5 εκατ. ευρώ. Η δράση αφορά τον εκσυγχρονισμό εκμεταλλεύσεων, τη μείωση κόστους και την εξοικονόμηση νερού και ενέργειας.
Παράλληλα, έχει ξεκινήσει η ενεργοποίηση του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, με 160 εκατ. ευρώ από το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ. Οι λεπτομέρειες θα παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση του ΥΠΑΑΤ στη ΔΕΘ.
Στο επίκεντρο του Εθνικού Διαλόγου βρίσκονται οι έξι βασικοί στόχοι της νέας ΚΑΠ: εισοδηματική στήριξη, ανανέωση γενεών, πράσινη μετάβαση, διαχείριση κρίσεων, ψηφιοποίηση και ανάπτυξη της υπαίθρου.
Η κ. Ζέρβα ανέφερε ότι το ΥΠΑΑΤ αξιολογεί και συνθέτει τις προτάσεις των φορέων, με στόχο η διαμόρφωση των τελικών εθνικών θέσεων να στηρίζεται στη δημόσια διαβούλευση και τη συμμετοχή του αγροτικού κόσμου.
Η εκπαίδευση και η κοινωνική αξία της γεωργίας
Στη σημασία της εκπαίδευσης, της βιωσιμότητας και της υπεύθυνης διαχείρισης της γης αναφέρθηκε ο πρόεδρος της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής, Dr. Jeff Lansdale. Τόνισε πως η σχολή έχει ως αποστολή να εκπαιδεύει ανθρώπους για μια πιο βιώσιμη και παραγωγική γεωργία.
Ο Dr. Lansdale υπογράμμισε την ανάγκη η κοινωνία να ξαναβρεί τη σχέση της με τη γη και τη φύση, σημειώνοντας ότι οι νέοι που εκπαιδεύονται στον αγροτικό τομέα προετοιμάζονται για έναν τρόπο ζωής με ουσιαστική κοινωνική αξία.