Η ενεργειακή ασφάλεια και η ανθεκτικότητα της Ανατολικής Μεσογείου βρέθηκαν στο επίκεντρο των επαφών που είχε στις ΗΠΑ η ελληνική αποστολή, υπό τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου. Η συνεργασία των χωρών της περιοχής μέσα από το σχήμα 3+1, το East Med Gas Forum και το Παγκόσμιο Ενεργειακό Φόρουμ του Atlantic Council αποκτά νέα δυναμική, με στόχο τη δημιουργία σταθερού πλαισίου συνεργασίας.
Η διπλωματία της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο ξεπερνά πλέον τα όρια των οικονομικών συναλλαγών, αποκτώντας γεωπολιτική διάσταση. Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας και συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις χώρες της περιοχής.
Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου
Στην Ουάσιγκτον πραγματοποιήθηκε η 10η Υπουργική Συνάντηση του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF), υπό την προεδρία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, και τη διοργάνωση των ΗΠΑ και του Υπουργού Ενέργειας, Chris Wright. Στη συνάντηση συμμετείχαν υπουργοί και εκπρόσωποι από Κύπρο, Αίγυπτο, Ιορδανία, Ισραήλ, Ιταλία, Παλαιστίνη, καθώς και εκπρόσωποι της ΕΕ και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Το Φόρουμ αποτελεί μοναδική πλατφόρμα συνεργασίας στην οποία συμμετέχουν κυβερνήσεις χωρών με διαφορετικά συμφέροντα και προσεγγίσεις, όπως η Ιορδανία, το Ισραήλ και η Παλαιστίνη. Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν, τα μέλη συμφώνησαν να ενισχύσουν τα διασυνδεδεμένα ενεργειακά συστήματα της περιοχής και να αναδείξουν την Ανατολική Μεσόγειο ως στρατηγικό ενεργειακό διάδρομο που ενώνει τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη και την Αφρική.
Από την 1η Αυγούστου, την προεδρία του EMGF αναλαμβάνει το Ισραήλ, με απόφαση που εγκρίθηκε ομόφωνα. Ο Σταύρος Παπασταύρου υπογράμμισε ότι «οικοδομούμε ένα πλαίσιο συνεργασίας με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, με αμοιβαία αποδεκτές αρχές και εμπορικούς κανόνες που ενισχύουν τη σταθερότητα και αποθαρρύνουν μονομερείς και αναθεωρητικές συμπεριφορές».
Παγκόσμιο Ενεργειακό Φόρουμ Atlantic Council
Η Ανατολική Μεσόγειος κυριάρχησε και στο Global Energy Forum του Atlantic Council, όπου ο Σταύρος Παπασταύρου παρουσίασε τη νέα ενεργειακή γεωμετρία της περιοχής και τις ελληνικές πρωτοβουλίες για ενεργειακή αυτονομία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου (Vertical Gas Corridor), που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Το σχήμα «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, ΗΠΑ) προωθεί περιφερειακές συνεργασίες και έργα όπως οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις GSI και GREGY. Παράλληλα, ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης (IMEC) αναδεικνύει τη στρατηγική θέση της Ελλάδας ως πύλης ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία.
Σχήμα 3+1 και κυβερνοασφάλεια
Η ελληνική αντιπροσωπεία συμμετείχε στο Χιούστον στη δεύτερη συνεδρίαση του σχήματος 3+1, όπου δόθηκε έμφαση στην κυβερνοασφάλεια και την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών. Αποφασίστηκε η δημιουργία ομάδας εργασίας για τον σκοπό αυτό, ενώ οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η εργαλειοποίηση της ενέργειας δεν είναι αποδεκτή.
Η επόμενη συνάντηση προγραμματίστηκε για τον Δεκέμβριο του 2026 στο Ισραήλ, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση των χωρών για ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Ίδρυση Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου
Στο Πανεπιστήμιο Rice υπογράφηκε η διακήρυξη για την ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου (EMEC) από τους Υπουργούς Ενέργειας των ΗΠΑ, της Ελλάδας και της Κύπρου, καθώς και τον Πρέσβη του Ισραήλ στις ΗΠΑ. Το Κέντρο θα λειτουργεί ως πλατφόρμα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και ανάπτυξης υποδομών στην περιοχή.
Με τη στήριξη του Αμερικανικού Κογκρέσου, το EMEC θα ενισχύσει την οικονομική και ενεργειακή ανθεκτικότητα των εταίρων, διευκολύνοντας επενδύσεις και συνεργασίες μεταξύ κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Στην τελετή συμμετείχαν εκπρόσωποι μεγάλων ενεργειακών ομίλων, όπως η Chevron, η ExxonMobil και η Cheniere.
Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται πλέον ως κρίσιμος παράγοντας σταθερότητας και ευημερίας, ενισχύοντας τη διατλαντική σχέση Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.