Σε εκδήλωση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για τον εορτασμό της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου, ο αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, Ιωάννης Καρράς, παρουσίασε το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώθηκε η ελληνική παρουσία στην Οδησσό και αναπτύχθηκαν οι συνθήκες για την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας το 1814.
Ο κ. Καρράς ανέφερε ότι η οργάνωση ιδρύθηκε από τον Εμμανουήλ Ξάνθο, τον Αθανάσιο Τσακάλωφ και τον Νικόλαο Σκουφά, ενώ ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος υποστήριξε αργότερα ότι συμμετείχε και ο ίδιος στους ιδρυτές.
Επρόκειτο, όπως σημείωσε, για πρόσωπα χωρίς ιδιαίτερη κοινωνική προβολή, τα οποία κινήθηκαν μέσα σε ένα περιβάλλον που ευνοούσε τη μυστικότητα και τη συνοχή.
Ειδικότερα, τόνισε ότι η εθνοτική συνοικία των Ελλήνων στην Οδησσό αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την οργάνωση της Φιλικής Εταιρείας.
Οι υποψήφιοι μυούμενοι καλούνταν σε κατοικίες με αφορμή φαινομενικά αθώες συναντήσεις, όπως παιχνίδια τράπουλας, οι οποίες στην πραγματικότητα λειτουργούσαν ως κάλυψη για κατήχηση και μύηση στην Εταιρεία.
Ο αναπληρωτής καθηγητής επισήμανε επίσης ότι ηγετικά στελέχη της ελληνικής διασποράς αξιοποίησαν υπάρχοντα δίκτυα στη Ρωσική Αυτοκρατορία των αρχών του 19ου αιώνα, αναδεικνύοντας ένα ευρύ ιδεολογικό φάσμα και τη ρευστότητα των ταυτοτήτων των Ελλήνων της εποχής.
Αναφορά στη σύγχρονη εποχή
Συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν, ο κ. Καρράς υπογράμμισε ότι «στη σημερινή εποχή πολέμου και άσκοπης αιματοχυσίας τόσο στην Οδησσό, στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή χρειαζόμαστε, όπως και οι πρόγονοί μας, φιλικές εταιρείες».
Επισήμανε την ανάγκη για οργανώσεις που παραμένουν σε εγρήγορση απέναντι σε έναν άδικο κόσμο, ενώ πρόσθεσε ότι εξίσου απαραίτητο είναι το πνεύμα της σάτιρας, το οποίο επιτρέπει την αμφισβήτηση των κυρίαρχων συστημάτων εξουσίας και την επιλογή της ελευθερίας.
Ο ρόλος της Οδησσού και του ελληνισμού της Διασποράς
Ανοίγοντας την εκδήλωση, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, καθηγητής Στυλιανός Δ. Κατρανίδης, σημείωσε ότι «πέρα από όσα συνέβησαν στον ελλαδικό χώρο, η φλόγα ξεκίνησε κυρίως από τον ελληνισμό της Διασποράς».
Τόνισε ότι πολλές περιοχές εξελίχθηκαν σε σημαντικά κέντρα πνευματικών, κοινωνικών και οικονομικών διεργασιών, με την Οδησσό να ξεχωρίζει ως εμπορικό και πνευματικό κόμβο του ελληνισμού στη Ρωσική Αυτοκρατορία.
Ο πρύτανης υπογράμμισε ότι στην Οδησσό δραστηριοποιήθηκε μια δυναμική κοινότητα Ελλήνων εμπόρων και λογίων, σε συνεχή επαφή με τις ιδέες του ευρωπαϊκού διαφωτισμού. Εκεί, όπως είπε, διαμορφώθηκαν οι νέες αντιλήψεις για την ελευθερία, την πολιτική οργάνωση και την έννοια του έθνους.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την τιμητική αναγνώριση των μελών του ειδικού εκπαιδευτικού, εργαστηριακού και διοικητικού προσωπικού του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που συνταξιοδοτήθηκαν το 2025, ενώ ακολούθησε μουσικό πρόγραμμα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
