Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24 Οκτωβρίου θα βρίσκεται το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο επιχειρεί να αλλάξει βασικές πτυχές της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, θέτοντας ως βασικό στόχο, την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς αλλά και τη διαμόρφωση συνθηκών μεγαλύτερης διαφάνειας και προβλεψιμότητας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα συμβόλαια σταθερής τιμής, η μείωση των χρεώσεων για Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) κατά 50%, η ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων με πόρους ύψους 2,3 δισ. ευρώ, νέοι κανόνες για τους προμηθευτές αλλά και για την ανάπτυξη ΑΠΕ και data centers.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι το σχέδιο νόμου, που ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711, περιλαμβάνει, παράλληλα, ρυθμίσεις για τη χωροταξία, την πολεοδομία αλλά και την προστασία του περιβάλλοντος.
Σταθερά συμβόλαια και ενισχυμένη προστασία των καταναλωτών
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά την υποχρέωση των προμηθευτών να προσφέρουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου με σταθερή τιμή και ελάχιστη διάρκεια ενός έτους.
Με βάση τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης ο προμηθευτής δεν θα μπορεί να μεταβάλλει μονομερώς τους συμφωνημένους όρους και την τιμή προμήθειας που ο ίδιος καθορίζει.
Παράλληλα, προβλέπεται προστασία από τη διακοπή ηλεκτροδότησης όσο βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επίλυσης διαφοράς.
Επιπλέον, το μέγιστο διάστημα εκπροσώπησης των καταναλωτών από τον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου αυξάνεται από τρεις σε τουλάχιστον έξι μήνες, ενώ δίνεται η δυνατότητα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, σύναψης περισσότερων συμβάσεων προμήθειας ή συμφωνιών κοινής χρήσης ενέργειας στο ίδιο σημείο σύνδεσης μέσω διαφορετικών μετρητών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για την κοινή χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται την ενέργεια που παράγεται από ΑΠΕ, είτε μέσω ιδιωτικών συμφωνιών είτε μέσω κοινού νομικού σχήματος.
Η οργάνωση της διαδικασίας θα μπορεί να ανατεθεί και σε τρίτο πρόσωπο, υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι η κοινή χρήση ενέργειας δεν αποτελεί την κύρια εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων.
Νέοι κανόνες για τους προμηθευτές και μεγαλύτερη εποπτεία
Δεδομένου πως το νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει και τους κινδύνους που δημιουργεί η έντονη μεταβλητότητα της χονδρεμπορικής αγοράς, οι προμηθευτές θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα αντιστάθμισης κινδύνου, γνωστά ως hedging, ενώ προβλέπεται η διενέργεια δοκιμών αντοχής, τα λεγόμενα stress tests, ώστε να αξιολογείται η δυνατότητά τους να ανταποκρίνονται σε δυσμενείς συνθήκες της αγοράς.
Το σχετικό πλαίσιο θα καθορίζεται από ΡΑΑΕΥ, οι αρμοδιότητες της οποίας ενισχύονται και σε ζητήματα προστασίας καταναλωτών, διαχείρισης κινδύνων των προμηθευτών και άρσης εμποδίων στην αυτοκατανάλωση και στις ενεργειακές κοινότητες.
Στο πεδίο των δικτύων τώρα, οι διαχειριστές, δηλαδή ο ΔΕΔΔΗΕ και ο ΑΔΜΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο πληροφορίες για τη δυνατότητα νέων συνδέσεων ανά περιοχή.
Οι αιτήσεις σύνδεσης θα υποβάλλονται αποκλειστικά ψηφιακά, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται για την πορεία τους εντός τριών μηνών από την υποβολή σχετικού αιτήματος και στη συνέχεια ανά τρίμηνο.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η διαφάνεια και να αποκτήσουν οι επενδυτές σαφέστερη εικόνα για τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, ένα από τα βασικά ζητήματα που επηρεάζουν την ανάπτυξη νέων έργων.
Ευέλικτες συνδέσεις για περιοχές με περιορισμένο ηλεκτρικό χώρο
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι η εισαγωγή των Συμβάσεων Σύνδεσης Ευέλικτης Ισχύος. Πρόκειται για ένα εργαλείο που θα επιτρέπει σε εγκαταστάσεις να συνδέονται στο δίκτυο ακόμη και σε περιοχές όπου δεν υπάρχει επαρκής χωρητικότητα για την παροχή εγγυημένης ισχύος.
Στο πλαίσιο αυτό, ο διαχειριστής θα μπορεί να περιορίζει, εντός προκαθορισμένων ορίων, την ενέργεια που μια εγκατάσταση διοχετεύει στο δίκτυο ή αντλεί από αυτό. Όταν οι περιορισμοί παραμένουν εντός των συμφωνημένων ορίων, δεν προβλέπεται αποζημίωση.
Αντίθετα, όταν αυτά ξεπερνιούνται, ο ιδιοκτήτης της εγκατάστασης θα έχει δικαίωμα αποζημίωσης. Παράλληλα, προβλέπονται χρεώσεις για όσους δεν συμμορφώνονται με τους συμφωνημένους περιορισμούς.
Μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων έργων ενίσχυσης του δικτύου, οι ευέλικτες συνδέσεις θα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να μετατραπούν σε συνδέσεις εγγυημένης ισχύος.
Το νομοσχέδιο διευκρινίζει, επίσης, ότι οι συγκεκριμένες συνδέσεις δεν θα πρέπει να αναστέλλουν ή να καθυστερούν τα προγραμματισμένα έργα ανάπτυξης των δικτύων.
Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων με 2,3 δισ. ευρώ
Σημαντικό κεφάλαιο του νέου ν/σ αποτελεί και η ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, μέσω του οποίου προβλέπεται η χρηματοδότηση επενδύσεων συνολικού ύψους 2,3 δισ. ευρώ.
Στόχος είναι να μειωθεί σταδιακά η εξάρτηση των ελληνικών νησιών από την ηλεκτροπαραγωγή με πετρέλαιο, να ενισχυθεί η ενεργειακή τους ασφάλεια και να δημιουργηθούν οι υποδομές για καθαρότερη ενέργεια.
Το Ταμείο θα μπορεί να συγχρηματοδοτεί έως το 60% της συνολικής επενδυτικής δαπάνης κάθε επιλέξιμου τμήματος έργου, ενώ στις επιλέξιμες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται έργα ΑΠΕ και μπαταρίες, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αναβαθμίσεις ηλεκτρικών υποδομών, εγκαταστάσεις φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και φράγματα πολλαπλού σκοπού.
Βασική πηγή χρηματοδότησης θα είναι τα έσοδα από τη δημοπράτηση έως 25 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία μπορεί να διεκδικήσει η Ελλάδα, καθώς και οι τόκοι του σχετικού λογαριασμού.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι εκείνη που θα αναλάβει τη δημοπράτηση των δικαιωμάτων, τη διαχείριση των εσόδων και την απόδοσή τους στην χώρα μας, ενώ την ευθύνη διαχείρισης αναμένεται να αναλάβει η Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του ΥΠΕΝ.
Αξίζει να αναφέρουμε πως προβλέπεται και η δημιουργία συντονιστικής επιτροπής με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ελληνικής κυβέρνησης, της Κομισιόν και της ΕΤΕπ.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τα data centers
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην οργανωμένη ανάπτυξη των data centers, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για το ηλεκτρικό σύστημα.
Με βάση το προτεινόμενο πλαίσιο, οι επενδυτές θα αναλαμβάνουν πλήρως το κόστος σύνδεσης και των αναγκαίων έργων ενίσχυσης που προκαλούνται αποκλειστικά από τη σύνδεση του data center.
Παράλληλα, τα νέα data centers θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσής τους από ΑΠΕ.
Για τον περιορισμό αιτήσεων που δεν συνοδεύονται από επαρκή επενδυτική ωριμότητα, προβλέπεται εγγυητική επιστολή ύψους 200.000 ευρώ ανά μεγαβάτ, καθώς και αυστηρότερα κριτήρια οικονομικής επάρκειας και περιβαλλοντικής και επενδυτικής ωριμότητας.
Επιπλέον, προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Κέντρων Δεδομένων στη ΡΑΑΕΥ, με στόχο την ενιαία παρακολούθηση της ανάπτυξης του κλάδου και την ενίσχυση της διαφάνειας.
Μείωση 50% στις χρεώσεις ΥΚΩ της πρώτης κλίμακας
Στο πεδίο της ελάφρυνσης των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, το νομοσχέδιο προβλέπει μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για τους οικιακούς καταναλωτές στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης.
Η παρέμβαση συνδέεται με τη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό σύστημα, η οποία περιορίζει το κόστος ηλεκτροδότησης και δημιουργεί περιθώρια αναπροσαρμογής των σχετικών χρεώσεων.
Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές ρυθμίσεις για τους επαγγελματίες αγρότες που διαθέτουν έργα ΑΠΕ, καθώς και διευκολύνσεις για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ειδικότερα, οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από συγκεκριμένα τέλη υποβολής αιτήσεων για έργα ΑΠΕ, ενώ το Τέλος Δέσμευσης Φυσικού και Ηλεκτρικού Χώρου μειώνεται κατά 50%. Παράλληλα, δίνεται δυνατότητα παράτασης της διάρκειας ισχύος έργων προκειμένου να ολοκληρωθεί η ωρίμανση και η υλοποίησή τους.
Για τα οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα αυτοκατανάλωσης ισχύος έως 10,8 kW προβλέπεται, επίσης, ότι όταν οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά είναι αρνητικές, θα λογίζονται ως μηδενικές για τον υπολογισμό της αποζημίωσης της πλεονάζουσας παραγόμενης ενέργειας, ώστε να αποφεύγεται η επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Έλεγχοι στα ιδιωτικά δίκτυα έργων ΑΠΕ
Το νέο νομοσχέδιο επιχειρεί να ενισχύσει και την ασφάλεια των ιδιωτικών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας που εξυπηρετούν έργα ανανεώσιμων πηγών.
Για τον σκοπό αυτό, προβλέπονται υποχρεωτικές ετήσιες δηλώσεις και τεχνικές εκθέσεις από τους υπεύθυνους μηχανικούς, καθώς και δειγματοληπτικοί και επιτόπιοι έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ.
Σε περίπτωση μη υποβολής των απαιτούμενων εκθέσεων και στοιχείων προβλέπεται προσωρινή διακοπή λειτουργίας των έργων ΑΠΕ για τουλάχιστον τρεις μήνες.
Παράλληλα, περιορίζεται η δυνατότητα κατασκευής εναέριων δικτύων, η οποία θα επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου είναι τεχνικά αδύνατη η υπόγεια όδευση.
Παρεμβάσεις προβλέπονται και για την ανανέωση παλαιότερων σταθμών ΑΠΕ και Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης, με κίνητρα αντικατάστασης εξοπλισμού πριν από τη λήξη της λειτουργίας τους.
Στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής καθαρής ενέργειας με αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών και δικτύων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
