Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με την έκδοση της NAVTEX, η οποία αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες, να ανοίγει τον δρόμο για την καταβολή των 25 εκατ. ευρώ που εκκρεμούν από την κυπριακή πλευρά για το 2025.
Ωστόσο, σύμφωνα με κυπριακές πηγές, η οικονομική μελέτη, τα πορίσματα της οποίας αναμένονται έως ο τέλος του έτους, είναι αυτή που θα δείξει εάν o GSI είναι βιώσιμο πρότζεκτ, δηλαδή αν μπορεί να προχωρήσει με τους υφιστάμενους πόρους ή εάν θα χρειαστεί πρόσθετη χρηματοδότηση και νέους επενδυτές.
Έτσι, ενώ το γεωπολιτικό σκέλος φαίνεται να οδηγείται προς μια λύση, το οικονομικό παραμένει το μεγάλο ερωτηματικό για την επόμενη ημέρα του GSI.
Η NAVTEX και τα 25 εκατ. ευρώ
Κομβικό σημείο για την επανεκκίνηση του έργου αποτελεί η έκδοση της NAVTEX από την Ελλάδα, η οποία αναμένεται μέσα στις επόμενες εβδομάδες, και η οποία ουσιαστικά θα δώσει το σήμα για την εκκίνηση των ερευνών βυθού.
Όπως επισημαίνουν κυπριακές πηγές με γνώση των διεργασιών, με την έκδοσή της, αναμένεται να ξεκαθαρίσει το γεωπολιτικό σκέλος της υπόθεσης και να ανοίξει ο δρόμος για την καταβολή των περίπου 25 εκατ. ευρώ που εκκρεμούν από την κυπριακή πλευρά.
Θυμίζουμε πως η Κυπριακή Δημοκρατία έχει δεσμευτεί να καταβάλλει 25 εκατ. ευρώ ετησίως για μία πενταετία (συνολικά 125 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2025–2029) προς τον φορέα υλοποίησης του έργου, δηλαδή τον ΑΔΜΗΕ.
Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, πηγές με πολύ καλή γνώση του θέματος, ξεκαθαρίζουν πως η ελληνική πλευρά δεν προτίθεται να ζητήσει άδεια για την πραγματοποίηση των απαιτούμενων ενεργειών.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η απλή ενημέρωση της τουρκικής πλευράς είναι ένα ζήτημα που αναμένεται να εξεταστεί στο πλαίσιο της εξέλιξης του έργου.
Πάντως, δεδομένου πως ο σχεδιασμός προβλέπει την έναρξη των ερευνών βυθού από το γαλλικό ερευνητικό πλοίο περί τα τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου, η έκδοση της NAVTEX θα πρέπει να γίνει άμεσα.
Άλλωστε, οι συγκεκριμένες έρευνες αποτελούν ένα από τα κρίσιμα επόμενα βήματα για την ωρίμανση του έργου, καθώς τα αποτελέσματά τους θα συμβάλουν στην ακριβέστερη αποτύπωση των τεχνικών συνθηκών και, κατ’ επέκταση στην οριστικοποίηση κρίσιμων παραμέτρων του κόστους και της υλοποίησης.
Η NAVTEX, ωστόσο, αναμένεται να αντιμετωπίσει κυρίως το γεωπολιτικό σκέλος του έργου και όχι το οικονομικό.
Η οικονομική μελέτη θα κρίνει τη βιωσιμότητα
Πέρα από το γεωπολιτικό σκέλος, βέβαια, το μεγάλο ζητούμενο για την Κύπρο παραμένει και το οικονομικό. Σύμφωνα με κυπριακές πηγές, η σχετική οικονομική μελέτη θα έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους και αναμένεται να αποτελέσει το βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της οικονομικής βιωσιμότητας του έργου.
Όπως εξηγούν, παρότι η είσοδος της γαλλικής Meridiam αποτελεί μία θετική εξέλιξη, δεν απαντά από μόνη της στο κρίσιμο ερώτημα εάν το πρότζεκτ είναι βιώσιμο για τον Κύπριο καταναλωτή.
Σε ερώτηση τι θα συμβεί αν τελικά το έργο αποδειχθεί μη βιώσιμο ενώ έχουν δοθεί από την κυπριακή πλευρά τα 25 εκατ. ευρώ, απαντούν ότι, από τη στιγμή που η ΡΑΕΚ θα έχει δώσει το συγκεκριμένο ποσό και δεδομένου πως τα χρήματα αφορούν έξοδα που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί για το έργο, η Κύπρος δεν θα ζητήσει να της επιστραφεί το ποσό.
Σε περίπτωση που η μελέτη καταλήξει ότι απαιτούνται πρόσθετα κεφάλαια, αναμένεται να εξεταστούν οι διαθέσιμες επιλογές, μεταξύ των οποίων και η αναζήτηση πρόσθετων επενδυτών αν και αυτό, όπως υπενθυμίζουν, ανήκει στη δικαιοδοσία του ΑΔΜΗΕ.
Πάντως, εφόσον τα πορίσματα της οικονομικής μελέτης είναι θετικά, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο εισόδου και της Κυπριακής Δημοκρατίας στο έργο.
Θυμίζουμε πως στις αρχές Αυγούστου ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam εισήχθη στον GSI ως πλειοψηφικός μέτοχος με ποσοστό 66% με τον ΑΔΜΗΕ να παραμένει στρατηγικός μέτοχος, διατηρώντας δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας, συνεχίζοντας να έχει την τεχνική ευθύνη του έργου.
Δεν αναζητούνται αυτή τη στιγμή άλλοι επενδυτές
Πάντως, η ελληνική πλευρά ξεκαθαρίζει, πως τουλάχιστον στην παρούσα φάση, δεν αναζητούνται επιπλέον επενδυτές.
Μάλιστα, εξηγούν πως η συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας θεωρείται σημαντική ακριβώς επειδή διευρύνει το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο στήριξης του έργου.
Θυμίζουμε πως η Γαλλία εισέρχεται σε περίοδο πολιτικών πιέσεων και εκλογικών διαδικασιών, γεγονός που καθιστά εύλογη την υπόθεση ότι τις επόμενες εβδομάδες θα πρέπει να έχουν κλείσει οι όποιες εκκρεμότητες.
Ο ρόλος της ΕΤΕπ
Θυμίζουμε, πως σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ του Business Daily, εντός Οκτωβρίου αναμένεται η εισήγηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) σχετικά με το αίτημα χρηματοδότησης ύψους 1 δισ. ευρώ για τον Great Sea Interconnector (GSI).
Παρότι, βέβαια, η εισήγηση αναμένεται να είναι θετική, η ΕΤΕπ δεν μπορεί σε αυτή τη φάση να δεσμευτεί για το εάν και σε ποιο ύψος θα χρηματοδοτήσει το έργο, καθώς απαιτείται να έχει ολοκληρωθεί ένα εκτεταμένο due diligence, διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες.
Παράλληλα, η τελική απόφαση θα συνδεθεί με την οριστικοποίηση κρίσιμων παραμέτρων του έργου, μεταξύ των οποίων το συνολικό κόστος, η τεχνική του ωριμότητα και η διευθέτηση των οικονομικών και ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων που παραμένουν ανοιχτές.
Κομβικό στοιχείο για την αξιολόγηση της ΕΤΕπ είναι το τελικό κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Με τα σημερινά δεδομένα, το κόστος τοποθετείται περίπου στα 1,9 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται να μεταβληθεί καθώς προχωρούν οι τεχνικές και οικονομικές μελέτες.
Σημαντικό ορόσημο αποτελούν και οι έρευνες βυθού, καθώς τα αποτελέσματά τους θα προσφέρουν κρίσιμα δεδομένα για την τεχνική υλοποίηση και το κόστος του έργου.
Δηλαδή, η ΕΤΕπ θα πρέπει να έχει πλήρη εικόνα για το έργο πριν λάβει την τελική απόφαση χρηματοδότησης και όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν στο Business Daily πηγές με γνώση της διαδικασίας, η αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αλλαγή στάσης εφόσον κατά τις έρευνες βυθού προκύψουν σημαντικοί τεχνικοί ή οικονομικοί κίνδυνοι.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
