Στην τελική ευθεία για την επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών του φαίνεται να εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου (Great Sea Interconnector), με τα βλέμματα να στρέφονται πλέον στην επιχειρησιακή ετοιμότητα του ερευνητικού πλοίου, στην έκδοση της απαιτούμενης NAVTEX, αλλά και στις παράλληλες ρυθμιστικές και οικονομικές εκκρεμότητες της κυπριακής πλευράς.
Σε πρώτη φάση το βασικό ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε το ερευνητικό πλοίο να επιστρέψει στη θάλασσα ακόμη και σε ένα μήνα από τώρα, ώστε να ολοκληρώσει το περίπου 40% των ερευνών που παραμένει σε εκκρεμότητα από το καλοκαίρι του 2024.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο θα διαχειριστεί η Αθήνα το ενδεχόμενο τουρκικής αντίδρασης, αλλά και στο κατά πόσο η Κύπρος εμφανίζεται πρόθυμη να κλείσει όσες εκκρεμότητες παραμένουν ανοιχτές, διότι αν αυτό δε γίνει το έργο θα «ναυαγήσει».
Σε λίγες εβδομάδες έτοιμο το πλοίο, ακόμη και τον Οκτώβριο οι έρευνες
Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν στο Business Daily πηγές με άριστη γνώση των διεργασιών, Meridiam, ΑΔΜΗΕ και Nexans πραγματοποιούν όλες τις απαραίτητες τεχνικές προετοιμασίες προκειμένου να καταστεί επιχειρησιακά έτοιμο το πλοίο που θα πραγματοποιήσει τις νέες έρευνες βυθού.
Αυτές περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων, τη στελέχωση του πλοίου με το κατάλληλο πλήρωμα, την προετοιμασία του εξοπλισμού που απαιτείται για τις έρευνες, αλλά και την έκδοση της NAVTEX, η οποία αναμένεται να εκδοθεί από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.
Το ακριβές χρονοδιάγραμμα παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό, με τις εκτιμήσεις να θέλουν το πλοίο έτοιμο μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Αν αυτό επιβεβαιωθεί οι έρευνες βυθού θα μπορούσαν να εκκινήσουν ακόμη και τον Οκτώβριο.
Με γαλλική σημαία το πλοίο
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι το πλοίο, του οποίου το ιδιοκτησιακό καθεστώς παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστο, θα φέρει γαλλική σημαία, δίνοντας το σήμα στην Τουρκία ότι η επανεκκίνηση των ερευνών γίνεται πλέον μέσω ενός σχήματος στο οποίο η γαλλική συμμετοχή έχει κεντρικό ρόλο.
Πάντως, πηγές επισημαίνουν ότι η γαλλική πλευρά δεν πρόκειται να προχωρήσει σε ενέργειες χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την ελληνική κυβέρνηση.
Άλλωστε, οι αποφάσεις λαμβάνονται από κοινού από τους συμμετέχοντες στο έργο, με τον ΑΔΜΗΕ και τη Meridiam να βρίσκονται σε στενή συνεννόηση. Η εικόνα που μεταφέρεται είναι αυτή της απόλυτης ευθυγράμμισης μεταξύ των δύο πλευρών.
Απομένει το πιο δύσκολο κομμάτι των ερευνών
Το σημαντικό είναι ότι οι έρευνες δεν ξεκινούν από μηδενική βάση, καθώς έχει ήδη ολοκληρωθεί περίπου το 60% του συνολικού scope των ερευνών.
Ωστόσο, το υπόλοιπο 40%, που θα κληθεί να φέρει εις πέρας το νέο πλοίο, αφορά, σε μεγάλο βαθμό, το πιο ευαίσθητο γεωπολιτικά κομμάτι της διαδρομής, καθώς εκτείνεται σε διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου και δυτικά της Κύπρου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η θαλάσσια περιοχή νότια της Κάσου, όπου επικαλύπτονται οι ελληνικοί και τουρκικοί ισχυρισμοί σχετικά με την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ. Η Άγκυρα θεωρεί την περιοχή «αμφισβητούμενη» και αντιδρά σε ερευνητικές ή κατασκευαστικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται χωρίς τη δική της συγκατάθεση.
Σε αυτήν ακριβώς την περιοχή σημειώθηκε, τον Ιούλιο του 2024, το σοβαρότερο μέχρι σήμερα επεισόδιο που συνδέθηκε με τις έρευνες για το έργο, εξέλιξη που είχε ως αποτέλεσμα την ουσιαστική αναστολή των εργασιών.
Υπενθυμίζεται ότι το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume, το οποίο είχε ναυλωθεί από τη Nexans για λογαριασμό του Great Sea Interconnector, ξεκίνησε στις 17 Ιουλίου 2024 έρευνες βυθού σε διεθνή ύδατα νότια της Κάσου και της Καρπάθου.
Η τουρκική πλευρά αντέδρασε, επικαλούμενη τις πάγιες θέσεις της για την περιοχή, καθώς και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, και ανέπτυξε πολεμικά πλοία στην περιοχή.
Η Ελλάδα απάντησε με την ανάπτυξη δικών της ναυτικών μονάδων, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί μια περίπου 40ωρη ναυτική αντιπαράθεση.
Το επεισόδιο εκτονώθηκε έπειτα από διπλωματικές επαφές, ενώ οι πολεμικές μονάδες αποχώρησαν στις 24 Ιουλίου. Ωστόσο, οι έρευνες στο επίμαχο τμήμα δεν προχώρησαν και στη συνέχεια πάγωσαν.
Το ερώτημα πλέον είναι από ποιο σημείο θα επιχειρήσει να ξεκινήσει το νέο ερευνητικό πλοίο. Δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα συνεχίσει ακριβώς από το σημείο όπου σταμάτησε το Ievoli Relume, χωρίς όμως να αποκλείεται ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το επιχειρησιακό σχέδιο παραμένει ανοιχτό και μπορεί να οριστικοποιηθεί ακόμη και την τελευταία στιγμή, ανάλογα με τις συνθήκες που θα διαμορφωθούν.
Σε κάθε περίπτωση, οι έρευνες αναμένεται να διαρκέσουν αρκετούς μήνες. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποφασιστεί εάν θα πραγματοποιηθούν σε συνεχή βάση ή σε επιμέρους στάδια, καθώς ο τελικός σχεδιασμός αναμένεται να προσαρμοστεί στις τυχόν επιχειρησιακές και γεωπολιτικές δυσκολίες που θα προκύψουν στην πορεία.
Θυμίζουμε πως ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνέντευξή του στη ΔΕΘ είπε πως η Άγκυρα δεν έχει καμία δικαιοδοσία να παρεμποδίσει το έργο, εκτιμώντας, μάλιστα, πως δε θα το πράξει.
Σχετικά με το κόστος των ερευνών, αυτό υπολογίζεται σε μερικά εκατομμύρια ευρώ, με το ακριβές ποσό να παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστο.
Η Κύπρος στο επίκεντρο των αποφάσεων
Ωστόσο, παράλληλα με τις έρευνες βυθού, θα πρέπει να έχουν κλείσει και οι ρυθμιστικές εκκρεμότητες, αλλά και οι οικονομικές υποχρεώσεις της κυπριακής πλευράς. Πρόκειται για ποσό ύψους 50 εκατ. ευρώ, που αφορά το ρυθμιστικό έσοδο που αντιστοιχεί στην Κύπρο για το 2025 και το 2026.
Αυτό θεωρείται κρίσιμο, καθώς ακόμη και αν έχουν ολοκληρωθεί οι έρευνες, χωρίς την τακτοποίηση των συγκεκριμένων εκκρεμοτήτων το έργο δεν μπορεί να περάσει στην επόμενη φάση.
Προς αυτή την κατεύθυνση, σύμφωνα με πληροφορίες, στις άμεσες προτεραιότητες της γαλλικής πλευράς βρίσκεται η επαφή με την Κύπρο, προκειμένου να προχωρήσουν οι σχετικές διαδικασίες.
Σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα οι δηλώσεις του πρώην Αμερικανού πρέσβη στην Ελλάδα, Τζέφρι Πάιατ, ο οποίος, μιλώντας την Παρασκευή στο πλαίσιο του 10ου Ενεργειακού Φόρουμ Νοτιοανατολικής Ευρώπης, εκτίμησε ότι οι ελληνοτουρκικές εντάσεις δεν αποτελούν σήμερα τον βασικό παράγοντα που εμποδίζει την υλοποίηση της διασύνδεσης, χαρακτηρίζοντας τη γεωπολιτική διάσταση διαχειρίσιμη.
Ο ίδιος εντόπισε το μεγαλύτερο πρόβλημα στην εσωτερική πολιτική διάσταση στην Κύπρο.
Πάντως, την Κυριακή, ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, σε δηλώσεις του στην Ξυλοτύμβου, ανέφερε ότι ο GSI προχωρά κανονικά και ότι η διασύνδεση θα περάσει από την Κύπρο, τόσο στο σκέλος Κύπρος–Κρήτη όσο και στο σκέλος Κύπρος–Ισραήλ.
Παράλληλα, όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένεται νέα μελέτη δέουσας επιμέλειας, μέσω της οποίας θα καθοριστούν το ακριβές κόστος του έργου και ο τρόπος με τον οποίο αυτό θα καλυφθεί.
Όπως ανέφερε ο υπουργός, εάν το έργο αποδειχθεί σημαντικά ακριβότερο, θα χρειαστούν επιπλέον επενδυτές και πρόσθετοι πόροι.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη διαθέσει περίπου 658 εκατ. ευρώ για το έργο.
Αναμονή και για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
Παράλληλα, Ελλάδα και Κύπρος αναμένουν την ολοκλήρωση της εξέτασης του αιτήματος χρηματοδότησης ύψους 1 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο του ΑΔΜΗΕ, Μάνο Μανουσάκη, μιλώντας την Παρασκευή σε συνέδριο της «Ημερησίας» στη Θεσσαλονίκη, να προεξοφλεί θετικό αποτέλεσμα.
Το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής, σε συνδυασμό με τα συμπεράσματα της νέας μελέτης δέουσας επιμέλειας, την παρουσία της Meridiam, αλλά και τη στάση της Κύπρου, αναμένεται να διαμορφώσει το νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο του GSI και, κατ’ επέκταση, να κρίνει το μέλλον του έργου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
