Την επιστροφή του μέσου κόστους ρεύματος για το ελληνικό νοικοκυριό στα προ κρίσης επίπεδα θέτει ως στόχο το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με ορίζοντα το 2030, με όχημα πόρους άνω τω 5 δισ. ευρώ που ενεργοποιούνται από τρία διαφορετικά ευρωπαϊκά ταμεία.
Το σχέδιο στηρίζεται σε έξι βασικούς άξονες, με τις ΑΠΕ και την αποθήκευση ενέργειας, τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και την εξοικονόμηση να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για την επίτευξη του στόχου για σωρευτική μείωση της τελικής τιμής του ρεύματος κατά 30%.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται τα 2,1 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, τα 2,3 δισ. ευρώ του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων, καθώς και περισσότερα από 600 εκατ. ευρώ μέσω της ρήτρας διαφυγής και άλλων δράσεων που αφορούν αποθήκευση, εξοικονόμηση και ενεργειακές υποδομές.
Από τα 237,8 στα 166,5 ευρώ η μέση τιμή του ρεύματος
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, κατά τη διάρκεια της χθεσινής συνέντευξης τύπου, η βάση αναφοράς πάνω στην οποία υπολογίζεται ο στόχος του 30% είναι τα 237,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή η μέση τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά στο β΄ εξάμηνο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.
Μία μείωση κατά 30% θα οδηγούσε τη μέση τιμή στα 166,46 ευρώ/MWh (16,6 λεπτά/kWh), δηλαδή στα προ κρίσης επίπεδα.
Ωστόσο, στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής περιλαμβάνονται η χονδρική τιμή, η οποία επηρεάζεται από το εθνικό ενεργειακό μείγμα, τις διεθνείς τάσεις και τις κρίσεις, το κόστος ευστάθειας του συστήματος, οι χρεώσεις μεταφοράς και διανομής, οι απώλειες του δικτύου, οι επιδοτήσεις ΑΠΕ, οι ΥΚΩ για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και νησιωτικών περιοχών, το κόστος προμήθειας και οι φόροι.
Άρα, 30% χαμηλότερη τιμή δεν σημαίνει αυτομάτως 30% χαμηλότερος τελικός λογαριασμός για κάθε νοικοκυριό. Επομένως, για να δει ο πολίτης ουσιαστική διαφορά στον λογαριασμό του, θα πρέπει η αποκλιμάκωση να περάσει από ολόκληρη την αλυσίδα, δηλαδή την παραγωγή, την αγορά, τα δίκτυα, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις αλλά και την προμήθεια.
Για τον σκοπό αυτό, όπως εξήγησε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, τα μέτρα αφορούν μια ολιστική προσέγγιση για τη μείωση του κόστους βάσει ενός ολοκληρωμένου σχεδίου μόνιμων αλλαγών, που θα αντιμετωπίσουν το ενεργειακό κόστος βήμα-βήμα και χρόνο με τον χρόνο.
Οι ΑΠΕ στο επίκεντρο της στρατηγικής
Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση αφορά την περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Αυτή τη στιγμή η εγκατεστημένη ισχύς έχει ήδη ξεπεράσει τα 18 GW, ενώ μόνο τον τελευταίο χρόνο προστέθηκαν περίπου 3 GW.
Η αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα έχει συμβάλει, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, στη μείωση του κόστους χονδρικής.
Η Ελλάδα, μάλιστα, το 2024 εμφανίζεται για πρώτη φορά ως καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, με τις εξαγωγές να συνεισφέρουν περίπου 1 δισ. ευρώ στη βελτίωση του ενεργειακού ισοζυγίου.
Από τα 700 MW στα 5 με 7 GW αποθήκευσης
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η αποθήκευση ενέργειας με το ΥΠΕΝ να στοχεύει στον περιορισμό των απογευματινών αιχμών στη ζήτηση και στη μείωση της ανάγκης λειτουργίας των ακριβών μονάδων φυσικού αερίου.
Τα έργα αποθήκευσης που ήδη λειτουργούν αντιστοιχούν σε περίπου 700 MW, ενώ ο στόχος είναι η ισχύς να φτάσει περίπου το 1 GW έως το τέλος του 2026, τα 1,5 GW στα μέσα του 2027, τα 3-4 GW έως το τέλος του 2028 και τελικά τα 5-7 GW έως το 2030.
Νέα χρηματοδότηση 200 εκατ. ευρώ για αποθήκευση
Η επίσπευση θα γίνει με τα 400 εκατ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης αλλά και με επιπλέον 200 εκατ. από τη λεγόμενη «ρήτρα διαφυγής».
Από τη ρήτρα διαφυγής προβλέπονται 50 εκατ. ευρώ για παροχές ΟΤΑ, με επιδότηση 50% στην αποθήκευση, 50 εκατ. ευρώ για αυτοκατανάλωση σε μη οικιακούς καταναλωτές, με επιδότηση 30%-40%, και ακόμη 100 εκατ. ευρώ μέσω διαγωνισμών για μεγάλα έργα αποθήκευσης (50 εκατ. ευρώ για έργα συνδεδεμένα με ΑΠΕ και 50 εκατ. ευρώ για standalone μπαταρίες).
«Κλειδί» και οι ΥΚΩ
Μία από τις πιο άμεσες παρεμβάσεις αφορά τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ). Το κόστος της παραγωγής από θερμικές μονάδες στα νησιά υπολογίζεται σε 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ το επιπλέον κόστος σε σχέση με το διασυνδεδεμένο σύστημα επιβαρύνει τις χρεώσεις ΥΚΩ, οι οποίες τελικά βαρύνουν το σύνολο των καταναλωτών.
Η διασύνδεση των νησιών αποτελεί πολυετές έργο συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ. Η Κρήτη και οι Κυκλάδες έχουν ήδη διασυνδεθεί, ενώ τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.
Παράλληλα, στον προϋπολογισμό προβλέπεται η διάθεση επιπλέον 200 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του λογαριασμού ΥΚΩ.
Στόχος είναι η μείωση κατά 50% των σχετικών χρεώσεων για τους οικιακούς καταναλωτές, με την εφαρμογή της μείωσης να ξεκινά από τις αρχές του 2027.
2,3 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση των νησιών
Στο Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων προβλέπονται έργα συνολικού ύψους 2,3 δισ. ευρώ. Από αυτά, 1,1 δισ. ευρώ αφορούν ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακές υποδομές στα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
Άλλα 970 εκατ. ευρώ κατευθύνονται σε έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης, 200 εκατ. ευρώ σε φράγματα και ταμιευτήρες πολλαπλού σκοπού και 56 εκατ. ευρώ σε υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Στα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, φωτοβολταϊκά με συστήματα μπαταριών, ενώ οι δικαιούχοι μπορούν να είναι κατοικίες, ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, πάροχοι υπηρεσιών ύδρευσης, αγρότες και αεροδρόμια.
Το «αγκάθι» των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων οφειλών
Μία ακόμη παρέμβαση αφορά τις ρευματοκλοπές, για τον περιορισμό των οποίων προωθείται η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών και σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μέχρι το τέλος του 2026 περίπου τα δύο τρίτα της καταναλισκόμενης ενέργειας θα τηλεμετρώνται από το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.
Παρέμβαση προβλέπεται και στο ζήτημα των ληξιπρόθεσμων οφειλών, οι οποίες είναι στα 3 δισ. ευρώ, με το κόστος να μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές.
Το νέο σύστημα που προωθείται από το Υπουργείο προβλέπει επισήμανση του καταναλωτή που χρωστάει και μάλιστα με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή χωρίς προηγουμένως να έχει τακτοποιήσει τις οφειλές του.
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ συνδέει τη μείωση του κόστους με την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη σταδιακή μετατόπιση των καταναλωτών προς σταθερά τιμολόγια.
2,1 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό έχει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, από το οποίο προβλέπονται συνολικά 2,1 δισ. ευρώ.
Από αυτά, 1,7 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων.
Παράλληλα προβλέπεται δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 νοικοκυριά, δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους ετησίως και δημιουργία 13 One Stop Shops για ενημέρωση και συμβουλευτική υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες
Στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής προβλέπονται ακόμη 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους. Ο σχεδιασμός αφορά περίπου 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Η επιδότηση για την αγορά αντλίας θερμότητας ανέρχεται σε 50%, ενώ για ευάλωτα νοικοκυριά προβλέπεται υψηλότερη ενίσχυση. Αντίστοιχη επιδότηση προβλέπεται και για ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Και τα δημόσια κτίρια στο σχέδιο
Για τα δημόσια κτίρια προβλέπονται δράσεις συνολικού ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα «Ηλέκτρα» αφορά 49 έργα με επιδότηση από 50% έως 85%, συνολικού ύψους 117,39 εκατ. ευρώ, ενώ το πρόγραμμα «Φοίβος - Αθηνά» αφορά 246 σχολεία με επιδότηση 100%, εντός των προβλεπόμενων ορίων ανά κατηγορία, και συνολικό ποσό 44,5 εκατ. ευρώ.
Στο επίκεντρο και η αυτοκατανάλωση
Ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της στρατηγικής είναι η ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης. Σύμφωνα με την ηγεσία του ΥΠΕΝ, η παραγωγή για ιδία χρήση έχει ήδη ξεπεράσει το 1,1 GW, κυρίως από εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές.
Το νέο, ενισχυμένο καθεστώς net billing εκτιμάται ότι θα επιταχύνει τις νέες συνδέσεις. Ο σχεδιασμός προβλέπει απλοποίηση του πλαισίου αυτοκατανάλωσης, εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης για κάλυψη ιδίων αναγκών χωρίς έγχυση στο δίκτυο, ενώ για τους ΟΤΑ το όφελος από την αυτοκατανάλωση θα πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση στους λογαριασμούς.
Παράλληλα, προωθείται η συλλογική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών, καθώς και η δυνατότητα εγκατάστασης μικρών φωτοβολταϊκών στα μπαλκόνια, ισχύος έως 800W, υπό ειδικές προδιαγραφές ασφαλείας για το δίκτυο.
Ρεαλιστικές παραδοχές για τη μείωση 30% στο ρεύμα
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τη μεθοδολογία και τους παράγοντες που συνυπολογίστηκαν, ο κ. Τσάφος εξήγησε πως ο κυβερνητικός σχεδιασμός για μείωση του ρεύματος κατά 30% στην τριετία βασίζεται σε ρεαλιστικές παραδοχές, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι δεν έχει υπολογιστεί σε μεγάλο βάθος το ενδεχόμενο τεράστιων γεωπολιτικών αναταράξεων, καθώς αυτές δεν μπορούν να προβλεφθούν.
Όπως ανέφερε, το βασικό σενάριο των υπολογισμών βασίζεται στην εκτίμηση γοα εξομάλυνση της κατάστασης στον Κόλπο.
«Υπάρχει ένα διεθνές περιβάλλον που δεν ελέγχουμε. Επικεντρωνόμαστε σε αυτά που μπορούμε να ελέγξουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
