ΑΑΔΕ: Υποχρεωτική ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών με άλλες χώρες

Με διαδικασία υποχρεωτικού χαρακτήρα ή «αυθόρμητη» διαδικασία αντλεί η ΑΑΔΕ στοιχεία από άλλες χώρες ή αποστέλλει η ίδια στοιχεία για φορολογικούς άλλων χωρών που έχουν καταθέσεις ή άλλες χρηματοοικονομικές επενδύσεις στην Ελλάδα.

Στόχος είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής και της διακίνησης μαύρου χρήματος μεταξύ των χωρών που συνεργάζονται φορολογικά, μέσα από την ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήματος ή την αυθόρμητη ανταλλαγή πληροφοριών.

Η ανταλλαγή πληροφοριών είναι υποχρεωτική, καθώς το κράτος που λαμβάνει το αίτημα συνδρομής υποχρεούται να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να απαντήσει στο εν λόγω αίτημα (βάσει της εσωτερικής του νομοθεσίας, των κανονισμών, των αρμοδιοτήτων και των διαθεσίμων πόρων του), ως εάν επρόκειτο να ενεργήσει για δικό του λογαριασμό, παρέχοντας πληροφορίες που είναι διαθέσιμες και διενεργώντας τις δέουσες έρευνες, ακόμη και αν δεν χρειάζεται τις πληροφορίες αυτές για δικούς του φορολογικούς σκοπούς.

Επίσης, οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται μεταξύ των Αρμοδίων Αρχών καλύπτονται από την υποχρέωση τήρησης του υπηρεσιακού απορρήτου και προστατεύονται από το φορολογικό απόρρητο δυνάμει της εσωτερικής φορολογικής νομοθεσίας.

Ποια στοιχεία ανταλλάσσονται

Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται σε ένα αίτημα ανταλλαγής πληροφοριών, προκειμένου το αιτούν κράτος να αποδείξει την εύλογη συνάφεια των αιτούμενων πληροφοριών, είναι οι παρακάτω:

• Κάθε διαθέσιμο στοιχείο ταυτοποίησης του ελεγχόμενου προσώπου στην Ελλάδα (π.χ. ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης, επωνυμία, ΑΦΜ ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο ταυτοποίησης) και διεύθυνση.
• Κάθε διαθέσιμο στοιχείο ταυτοποίησης του αλλοδαπού προσώπου (π.χ. ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης, επωνυμία, ΑΦΜ ή άλλο στοιχείο ταυτοποίησης) και διεύθυνση και στο βαθμό που είναι γνωστό, η φύση της σχέσης του με το ελεγχόμενο πρόσωπο στην Ελλάδα.
• Συγκεκριμένο ιστορικό της υπόθεσης, το οποίο περιλαμβάνει τον φορολογικό σκοπό για τον οποίο ζητούνται οι πληροφορίες, την προέλευση της έρευνας, τους λόγους για την υποβολή του αιτήματος (π.χ. το στάδιο του ελέγχου και τα προβλήματα που εντοπίστηκαν στην Ελλάδα, τους λόγους και τις υποψίες που οδήγησαν στην υποβολή του αιτήματος) και τους λόγους για τους οποίους πιστεύεται ότι οι αιτούμενες πληροφορίες δύνανται να παρασχεθούν από το λαμβάνον Κράτος ή βρίσκονται στην κατοχή ή τον έλεγχο προσώπου (που υπάγεται στη δικαιοδοσία του).
• Το είδος του φόρου και του εισοδήματος που αφορά η υπόθεση, οι ελεγχόμενες φορολογικές περίοδοι, καθώς και οι φορολογικές περίοδοι για τις οποίες ζητούνται οι πληροφορίες, εφόσον διαφέρουν από τις ελεγχόμενες περιόδους.
• Οι πληροφορίες που ζητούνται, ο λόγος για τον οποίο απαιτούνται και εάν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν και για άλλους, μη φορολογικούς σκοπούς. Επίσης, να προσδιορίζονται τα αποδεικτικά έγγραφα που κρίνονται σημαντικά ή απαραίτητα (π.χ. τιμολόγια, συμβόλαια κ.λπ.).
• Εάν οι πληροφορίες που ζητήθηκαν περιλαμβάνουν μία πληρωμή ή μία συναλλαγή μέσω ενός ενδιάμεσου τρίτου μέρους, το όνομα, η διεύθυνση και ο ΑΦΜ (εάν είναι γνωστά) του ενδιάμεσου αυτού μέρους, συμπεριλαμβανομένων, εάν είναι γνωστό, της επωνυμίας του Χρηματοπιστωτικού Ιδρύματος, καθώς και του αριθμού του χρηματοοικονομικού λογαριασμού, όταν ζητούνται σχετικές πληροφορίες.
• Εάν οι πληροφορίες πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε δικαστική διαδικασία και απαιτείται να παρασχεθούν σε συγκεκριμένη μορφή, αυτή θα πρέπει να διευκρινίζεται.
• Οι λόγοι, εάν υπάρχουν, για τη μη ενημέρωση του ελεγχόμενου προσώπου στην αλλοδαπή για το αίτημα ανταλλαγής πληροφοριών.
• Για τα αιτήματα ανταλλαγής πληροφοριών χρηματοοικονομικών λογαριασμών απαιτείται τεκμηρίωση, δεδομένου ότι η ύπαρξη και μόνον χρηματοοικονομικού λογαριασμού δεν αποτελεί ένδειξη φοροδιαφυγής.
• Ο φορολογικός σκοπός για τον οποίο ζητούνται οι πληροφορίες.
• Οι λόγοι για τους οποίους πιστεύεται ότι οι αιτούμενες πληροφορίες δύνανται να παρασχεθούν από το κράτος που λαμβάνει το αίτημα, ή βρίσκονται στην κατοχή ή τον έλεγχο προσώπου που υπάγεται στη δικαιοδοσία του.
• Το όνομα και η διεύθυνση του προσώπου το οποίο πιστεύεται ότι κατέχει τις αιτούμενες πληροφορίες στην αλλοδαπή, εφόσον αυτό είναι δυνατό.

Πώς συνεργάζονται οι Αρχές

Οι μορφές της Διεθνούς Διοικητικής Συνδρομής που έχουν θεσμοθετηθεί και τις χρησιμοποιούν οι φορολογικές υπηρεσίες για τον εντοπισμό αδήλωτου χρήματος, που βρίσκεται στο εξωτερικό είναι οι ακόλουθες:

1. Ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήματος: η ανταλλαγή ευλόγως συναφών πληροφοριών βάσει συγκεκριμένου κάθε φορά αιτήματος, με σκοπό την ορθή εφαρμογή της εσωτερικής φορολογικής νομοθεσίας.
2. Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών: Η συστηματική κοινοποίηση, χωρίς προηγούμενο αίτημα, πληροφοριών σχετικών με μία ή περισσότερες κατηγορίες εισοδημάτων που προκύπτουν σε ένα κράτος από φορολογικό κάτοικο του άλλου κράτους, ανά τακτά και εκ των προτέρων καθορισμένα διαστήματα.
3. Ανατροφοδότηση (feedback): Όταν μια Αρμόδια Αρχή παρέχει πληροφορίες, κατόπιν αιτήματος ή αυθορμήτως, δύναται να ζητεί από την Αρμόδια Αρχή που τις παρέλαβε, να αποστείλει σχετική ανατροφοδότηση, αναφορικά με τη χρησιμότητα των πληροφοριών που ανταλλάχθηκαν (π.χ. εάν προέκυψε φορολογητέα ύλη).
4. Διοικητική κοινοποίηση εγγράφων: Η κοινοποίηση πράξεων και αποφάσεων που προέρχονται από τις διοικητικές Αρχές ενός κράτους και αφορούν την εφαρμογή στο έδαφός του, της φορολογικής νομοθεσίας που καλύπτεται από το εν ισχύ νομικό πλαίσιο.
5. Παρουσία σε διοικητικές Υπηρεσίες και συμμετοχή σε διοικητικές έρευνες: η συλλογή πληροφοριών μέσω της παρουσίας εξουσιοδοτημένων υπαλλήλων ενός κράτους στα γραφεία της ελεγκτικής Αρχής ενός άλλου κράτους.
6. Ταυτόχρονοι έλεγχοι: Δύο ή περισσότερα κράτη μπορούν να συμφωνήσουν για τη διενέργεια ταυτόχρονων ελέγχων, το καθένα από το έδαφός του, σε έναν ή περισσότερους φορολογούμενους, κοινού ή συμπληρωματικού ενδιαφέροντος για τα εν λόγω κράτη, με σκοπό την ανταλλαγή των πληροφοριών που συγκεντρώνονται από τους ελέγχους αυτούς.
7. Αυθόρμητη ανταλλαγή πληροφοριών: η μη συστηματική κοινοποίηση, ανά πάσα στιγμή και χωρίς προηγούμενο αίτημα, πληροφοριών που συλλέγονται στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου, ή που ενδεχομένως θα ενδιαφέρουν ένα άλλο συμβαλλόμενο κράτος. 

Υφίστανται, όμως, και οι ακόλουθες κατηγορίες υποχρεωτικής αυθόρμητης ανταλλαγής πληροφοριών, όταν:

• Η Αρμόδια Αρχή ενός κράτους έχει λόγους να υποθέτει ότι στο άλλο κράτος υφίσταται φοροδιαφυγή.
• Ένας φορολογούμενος επιτυγχάνει σε ένα κράτος μείωση ή απαλλαγή φόρου, η οποία συνεπάγεται γι' αυτόν αύξηση φόρου ή υπαγωγή του σε φόρο στο άλλο κράτος.
• Όταν πραγματοποιούνται επιχειρηματικές δραστηριότητες μεταξύ προσώπων των συμβαλλόμενων κρατών, κατά τέτοιον τρόπο που ενδέχεται να συνεπάγονται μείωση ή εξάλειψη του φόρου είτε στο ένα, είτε στο άλλο, είτε και στα δύο συμβαλλόμενα κράτη.
• Η Αρμόδια Αρχή ενός κράτους έχει λόγους να υποθέτει ότι υφίσταται μείωση ή εξάλειψη φόρου, η οποία προκύπτει από εικονικές/πλασματικές μεταφορές κερδών εντός συνδεδεμένων επιχειρήσεων.
• Από πληροφορίες που διαβίβασε σε ένα κράτος η Αρμόδια Αρχή του άλλου κράτους προκύπτουν πληροφορίες που ενδέχεται να έχουν σημασία για την αξιολόγηση της επιβολής φόρου στο δεύτερο κράτος.
• Για συγκεκριμένες φορολογικές γνωμοδοτήσεις για συγκεκριμένα νομικά πρόσωπα.