Στην τελική ευθεία για την προμήθεια νέων συρμών για το μετρό της Αθήνας, που θα δώσουν ανάσα κυρίως στη γραμμή του αεροδρομίου, βρίσκεται η Ελληνικό Μετρό.
Με στόχο ο διαγωνισμός για 15 συρμούς, συνολικού ύψους περί τα 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 7 διρευματικοί που θα εξυπηρετούν το υπέργειο δίκτυο μετά τη Δουκίσσης Πλακεντίας, να βγει στον αέρα εντός του πρώτου τριμήνου του έτους, προχωρά με ρυθμούς κατεπείγοντος η ανάθεση στον σύμβουλο που θα θεσπίσει τους κανόνες κυκλοφορίας ως το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Παρότι η απόφαση για την προμήθεια νέων συρμών από την Ελληνικό Μετρό έχει ληφθεί ήδη από το 2022, ο καθορισμός των προδιαγραφών για τους 7 συρμούς μοιάζει ως τώρα με το γεφύρι της Άρτας.
Κι αυτό γιατί λόγο έχει όχι μόνο η ΣΤΑ.ΣΥ. που λειτουργεί το μετρό της Αθήνας, αλλά και ο ΟΣΕ αφού στο τμήμα Δουκίσσης Πλακεντίας – Αεροδρόμιο οι συρμοί «πατούν» στο δίκτυο του προαστιακού, που διαθέτει εναέριο δίκτυο ηλεκτροδότησης.
Αυτή η καθυστέρηση έχει οδηγήσει σε συνθήκες ασφυξίας στο μετρό κατά τις ώρες αιχμής, καθώς η επιβατική κίνηση, μετά την καθίζηση στην πανδημία, αυξάνεται πια κάθε χρόνο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2025 έκλεισε πέριξ του +5%, πλέον της αύξησης του 2024 που ήταν +8%.
Εντωμεταξύ, στα χρόνια που μεσολάβησαν, το δίκτυο της Γραμμής 3 μεγάλωσε κατά έξι νέους σταθμούς, χωρίς ενίσχυση του στόλου. Έτσι, οι υφιστάμενοι 7 συρμοί που κάνουν καθημερινά το δρομολόγιο Αεροδρόμιο – Πειραιάς έχουν «γράψει» πια πάνω από 3 εκατ. χιλιόμετρα.
Ο σύμβουλος των 45 ημερών
Η οριστική λύση δεν είναι άλλη από την προμήθεια νέων συρμών, ενώ τα πρώτα ανακαινισμένα τρένα της γραμμής 1 του ηλεκτρικού αναμένονται σταδιακά από τον ερχόμενο Μάρτιο.
Καθώς η Ελληνικό Μετρό προχωρά στη σύνταξη των προδιαγραφών και των τευχών δημοπράτησης, εγκρίθηκε από τον ΟΣΕ η δέσμευση πίστωσης 230.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) για τον εξειδικευμένο σύμβουλο που θα παρέχει ολοκληρωμένη ρυθμιστική και τεχνική υποστήριξη για τη θέσπιση εθνικών κανόνων κυκλοφορίας διρευματικών συρμών.
Όπως επισημαίνεται στο σχετικό πρωτογενές αίτημα της γενικής διεύθυνσης λειτουργίας δικτύου του ΟΣΕ, «χωρίς την τεχνολογία των διρευματικών συρμών, οι επιβάτες θα αντιμετώπιζαν πιθανότατα την ανάγκη μετεπιβίβασης, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας». Το επιμέρους κόστος τους θα κυμανθεί, σύμφωνα με πληροφορίες, στα 150-160 εκατ. ευρώ.
Για να γίνει όμως η προμήθεια των νέων συρμών θα πρέπει η χώρα μας να διαθέτει κανόνες ασφαλείας για την κυκλοφορία του στο σιδηροδρομικό δίκτυο. Αυτοί μάλιστα θα πρέπει να λάβουν και το «πράσινο φως» από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων (ERA), καθώς τίθενται προδιαγραφές διαλειτουργικότητας στον ευρωπαϊκό σιδηρόδρομο.
«Η άμεση έγκριση του αιτήματος είναι κρίσιμης σημασίας καθότι συντρέχει λόγος κατεπείγοντος, σε συνέχεια της από 17/12/2025 επιστολής του Γενικού Γραμματέα Μεταφορών για την άμεση ανάγκη κατάρτισης και θέσπισης Κοινοποιημένων Εθνικών Τεχνικών Κανόνων (NNTRs) για την ασφαλή κυκλοφορία των νέων διρευματικών συρμών (Σειρά V) στο Εθνικό Σιδηροδρομικό Δίκτυο», σημειώνεται στο αίτημα.
Ο σύμβουλος θα αναλάβει, σε διάστημα ενάμιση μήνα, να πραγματοποιήσει ανάλυση θεσμικού πλαισίου και διαδικασιών, καθώς και τεχνική ανάλυση αποκλίσεων, να συντάξει σχέδιο κοινοποιημένων εθνικών κανόνων, να διαμορφώσει το σχέδιο της υπουργικής απόφαση για τον σχετικό οδικό χάρτη και να συντάξει φάκελο ασφαλείας. Επίσης, θα υποστηρίξει τον ΟΣΕ (νυν Σιδηρόδρομοι Ελλάδος) στη διαδικασία γνώμης από ΡΑΣ και έγκρισης από ERA.
Στόχος η μείωση των χρονοαποστάσεων
Από την πλευρά της, η ΣΤΑΣΥ έχει επιδοθεί σε αγώνα δρόμου προκειμένου να ανατάξει, δεδομένων των περιορισμένων πόρων, τους καταπονημένους συρμούς, πολλοί εκ των οποίων βγαίνουν εκτός κυκλοφορίας λόγω βλαβών ή έλλειψης ανταλλακτικών.
Επί του παρόντος, διαθέσιμοι είναι 52 συρμοί από τους συνολικά 66 του μετρό, όταν πριν τέσσερα χρόνια ήταν 40.
Στόχος είναι να μπουν όλοι στο καθημερινό πρόγραμμα, ώστε να μειωθούν οι χρονοαποστάσεις. Μέσω της επίμονης προσπάθειας ανάταξης συρμών της ΣΤΑΣΥ, προγραμματίζεται να μπουν τέσσερις επιπλέον συρμοί στα δρομολόγια της γραμμής 3 από το φθινόπωρο του 2026, ώστε η χρονοαπόσταση να πέσει στα 3,5 λεπτά. Όσο για τη γραμμή 2, ο στόχος είναι σήμερα στα 4 λεπτά, με προοπτική περαιτέρω μείωσης από το 2027.
Πάντως, μία πρώτη ανάσα θα δώσουν οι 14 ανακαινισμένοι συρμοί της Γραμμής 1.
Παρά την καθυστέρηση στο έργο της αναβάθμισης, που επέφερε πρόστιμο προς την ανάδοχο εταιρεία CAF ύψους 3,8 εκατ. ευρώ, η άφιξη των πρώτων ανακαινισμένων τρένων τοποθετείται στην άνοιξη του 2026. Από εκεί και πέρα, όπως προγραμματίζεται, κάθε μήνα θα έρχεται και ένας νέος συρμός, προκειμένου η σύμβαση να έχει ολοκληρωθεί τον Μάιο του 2027.
Με τη σταδιακή είσοδο των ανακαινισμένων τρένων στο δίκτυο, θα επιστραφούν στο μετρό οι τέσσερις συρμοί που έχουν δοθεί ως «δάνειο» για να ενισχύσουν τα δρομολόγια στο τμήμα Πειραιάς – Κηφισιά.
Επενδύσεις 300 εκατ. για το μετρό
Παράλληλα, η ΣΤΑΣΥ υλοποιεί ένα πλάνο επενδύσεων ύψους 300 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει υποδομές, σταθμούς, τροχαίο υλικό και ηλεκτρονικά συστήματα. Εξ αυτών, έργα 100 εκατ. ευρώ έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί και εκτελούνται, με τα 85 εκατ. να αφορούν στον πολύπαθο ηλεκτρικό.
Εντωμεταξύ, το επόμενο διάστημα αναμένεται η ευρωπαϊκή έγκριση της πρότασης χρηματοδότησης για την αναβάθμιση ακόμη 10 συρμών της γραμμής 1, που μπήκαν σε κυκλοφορία το 1993-1994, καθώς και για την αναβάθμιση και εγκατάσταση κλιματισμού σε 12 συρμούς των γραμμών 2 και 3.
Πρόκειται για μια γενιά συνολικά 28 συρμών, εκ των οποίων 4 έχουν αποστρατευθεί λόγω αδυναμίας ανάταξης, και δεν διαθέτουν εκ κατασκευής κλιματισμό. Στόχος είναι οι νέοι διαγωνισμοί ανάταξης να βγουν στον αέρα μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026.