HPV στην Ελλάδα: Πρόοδος στον εμβολιασμό, αλλά μεγάλες ανισότητες

Σημαντικά ευρήματα για την εμβολιαστική κάλυψη κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) στην Ελλάδα παρουσιάζει η πρώτη εθνική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό «Vaccine». 

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του ΕΚΠΑ, της ΗΔΙΚΑ και του υπουργείου Υγείας, βασίστηκε σε ψηφιακά δεδομένα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και αναδεικνύει ότι η χώρα υπολείπεται των στόχων που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ).

Η μελέτη καλύπτει την περίοδο 2022-2024 και αφορά παιδιά ηλικίας 9-15 ετών. Στόχος ήταν να αξιολογηθεί η πρόοδος προς τον στόχο του ΠΟΥ για 90% πλήρη κάλυψη στα κορίτσια έως τα 15 έτη μέχρι το 2030.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η έναρξη του εμβολιασμού (τουλάχιστον μία δόση) αυξάνεται σταθερά: από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024 στα κορίτσια και από 10,8% σε 31,4% στα αγόρια, μετά και την ένταξη των αγοριών στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Ωστόσο, παρατηρείται καθυστέρηση στην ηλικία έναρξης του εμβολιασμού σε σύγκριση με τις εθνικές συστάσεις. Στην ηλικιακή ομάδα 9-11 ετών, που είναι και η συνιστώμενη, μόλις το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών είχαν λάβει τουλάχιστον μία δόση το 2024. 

Στα κορίτσια που συμπληρώνουν το 15ο έτος, περίπου 6 στα 10 έχουν ξεκινήσει τον εμβολιασμό, ενώ στα αγόρια το ποσοστό αγγίζει το 40% το 2024.

Η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη (δύο δόσεις μέχρι τα 15 έτη) στα κορίτσια αυξήθηκε από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024. Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 1 στα 2 κορίτσια δεν έχει ολοκληρώσει το σχήμα. 

Στα αγόρια, η πρόοδος είναι ταχύτερη – από 1,0% σε 27,7% την ίδια περίοδο – αλλά μόλις 1 στα 4 είναι πλήρως εμβολιασμένο στα 15 του.

Γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες στην εμβολιαστική κάλυψη

Η ανάλυση ανά διοικητική περιφέρεια αποκαλύπτει σημαντικές διαφορές στην έναρξη και ολοκλήρωση του εμβολιασμού. Η Κρήτη εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά, ενώ οι περιφέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου τα χαμηλότερα, ειδικά στα παιδιά που συμπληρώνουν τα 15 χρόνια. 

Αυτές οι διακυμάνσεις αντανακλούν τις γνωστές ανισότητες πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Παράλληλα, καταγράφονται κοινωνικές ανισότητες. Τα παιδιά και οι έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας παρουσιάζουν σταθερά χαμηλότερα ποσοστά έναρξης και ολοκλήρωσης του HPV εμβολιασμού σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που έχουν γεννηθεί στη χώρα. 

Για παράδειγμα, στα κορίτσια 9-15 ετών, η έναρξη εμβολιασμού είναι περίπου τριπλάσια για όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σχέση με όσες έχουν γεννηθεί αλλού.

Η σημασία των ψηφιακών δεδομένων και οι προτάσεις πολιτικής

Η μελέτη υπογραμμίζει τη στρατηγική αξία των ψηφιακών δεδομένων υγείας για τη δημόσια υγεία. Η αξιοποίηση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης επιτρέπει τη διαχρονική και ακριβή παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης, τον εντοπισμό κενών ανά ηλικία, φύλο, περιοχή και κοινωνική ομάδα, καθώς και τη διαμόρφωση στοχευμένων παρεμβάσεων.

Οι ερευνητές επισημαίνουν την ανάγκη ενίσχυσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, της ενημέρωσης γονέων και εφήβων και της υλοποίησης στοχευμένων δράσεων σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες, ώστε να μειωθούν οι γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες και να επιτευχθεί η έγκαιρη έναρξη του εμβολιασμού.