Αισιοδοξία στο 62% των οικογενειακών επιχειρήσεων στην Ελλάδα

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις της Ευρώπης παραμένουν θετικές για το μέλλον σε μια εποχή αυξανόμενων οικονομικών και γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων. Η καινοτομία, η κατάρτιση, η εκπαίδευση και η διαφοροποίηση αποτελούν τις βασικές τους προτεραιότητες καθώς προσαρμόζονται σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο - ενώ ο σχεδιασμός για τη διαδοχή κυριαρχεί στη σκέψη των οικογενειών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις ανησυχούν σε ποσοστό 76% την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την αυξημένη φορολογία (71%) και τη μείωση της κερδοφορίας (64%). Για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι κύριοι προβληματισμοί είναι η αναζήτηση «ταλέντων» σε ποσοστό 63% (σημαντική άνοδος από το 53% το 2018), η μείωση της κερδοφορίας (62%) και οι ρυθμιστικές αλλαγές (60%).

Αυτά είναι μερικά από τα βασικά συμπεράσματα του όγδοου Ευρωπαϊκού Βαρόμετρου Οικογενειακών Επιχειρήσεων (European Family Business Barometer), μια έρευνα για τις ευρωπαϊκές οικογενειακές επιχειρήσεις που δημοσιεύουν η KPMG και το European Family Businesses (EFB).

Το 62% των ερωτηθέντων δηλώνουν αισιόδοξοι ή πολύ αισιόδοξοι σχετικά με τις προοπτικές της επιχείρησής τους για τους επόμενους 12 μήνες. Σε ποσοστό 59% οι ερωτηθέντες αναφέρουν αύξηση του κύκλου εργασιών κατά τους προηγούμενους 12 μήνες, ενώ 28% αναφέρουν ότι παρέμεινε σταθερός. Tο 72% αναφέρει ότι η καινοτομία αποτελεί βασική επιχειρηματική προτεραιότητα για τα επόμενα 2 χρόνια, μαζί με την εκπαίδευση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού (64%) και τη διαφοροποίηση προϊόντων και υπηρεσιών (50%). Στην Ελλάδα στην τρίτη θέση μαζί με τη διαφοροποίηση αναφέρεται και η επέκταση σε νέες αγορές και η αύξηση των εξαγωγών.

Στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι η αύξηση των εξαγωγών και η διείσδυση σε νέες αγορές αναδείχθηκε ως μία εκ των τριών βασικών προτεραιοτήτων, μόνο το 1/3 των επιχειρήσεων δήλωσε ότι αυξήθηκε, το περασμένο έτος, ο κύκλος εργασιών από τις δραστηριότητες στο εξωτερικό, 1/3 δήλωσε ότι παρέμεινε σταθερός ενώ 10% περίπου ότι μειώθηκε. Στο σύνολο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, το 37% των συμμετεχόντων αύξησε τη διεθνή του δραστηριότητα τους τελευταίους 12 μήνες.

Ως προς τις επιχειρηματικές τους ανησυχίες, οι Ελληνικές επιχειρήσεις αναφέρουν σε ποσοστό 76% την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την αυξημένη φορολογία (71%) και τη μείωση της κερδοφορίας (64%). Για τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι κύριοι προβληματισμοί είναι η αναζήτηση «ταλέντων» σε ποσοστό 63% (σημαντική άνοδος από το 53% το 2018), η μείωση της κερδοφορίας (62%) και οι ρυθμιστικές αλλαγές (60%).

Η διαδοχή στο επίκεντρο για το μέλλον των οικογενειακών επιχειρήσεων

Η διαδοχή αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο θέμα για τις οικογενειακές επιχειρήσεις στην Ευρώπη και στον κόσμο για τα επόμενα 5 με 10 χρόνια. Εκτιμάται ότι οικογενειακά περιουσιακά στοιχεία ύψους 15,4 τρισ. δολ. θα μεταβιβαστούν παγκοσμίως στην επόμενη γενιά έως το 2030, εκ των οποίων τα 3,2 τρισ. δολ. θα μεταβιβαστούν στην Ευρώπη. 

Στην Ελλάδα, ποσοστό 41% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι σχεδιάζουν να μεταβιβάσουν την ιδιοκτησία της επιχείρησης στην επόμενη γενιά και 25% προετοιμάζει τη διαδοχή στη διοίκηση. Ποσοστό 32% δηλώνει ότι σκοπεύει να μεταβιβάσει τις ευθύνες εποπτείας, κάτι που ενδεχομένως υποδηλώνει ότι η μεγαλύτερη γενιά επιθυμεί να κρατήσει υπό στενή παρακολούθηση την επιχείρηση για λίγο διάστημα ακόμα.

Στην Ελλάδα η εμπλοκή της οικογένειας στη διακυβέρνηση και τη διοίκηση της επιχείρησης είναι εντονότερη από τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, 93% των οικογενειακών επιχειρήσεων στην Ελλάδα δήλωσε ότι σημερινός Πρόεδρος ή Διευθύνων Σύμβουλος της επιχείρησης είναι μέλος της οικογένειας και το 77% πιστεύει ότι και στο μέλλον ο ρόλος αυτός θα επιτελείται από μέλος της οικογένειας. Τα αντίστοιχα ποσοστά για το σύνολο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων είναι 84% και 62% αντίστοιχα.

Σχετικά με τις δυσκολίες διαχείρισης των προκλήσεων της διαδοχής στη διοίκηση, παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των ελληνικών και των άλλων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, τόσο ως προς τις σημαντικότερες προκλήσεις όσο και ως προς το βαθμό δυσκολίας διαχείρισής τους. Ειδικότερα για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ως κύριες προκλήσεις με σημαντικό βαθμό δυσκολίας διαχείρισης αναδεικνύονται η εκπαίδευση του διαδόχου για την ανάληψη του νέου ρόλου (52%), οι οικογενειακές συγκρούσεις (40%) και η εύρεση του κατάλληλου διαδόχου (38%). Για το σύνολο των ευρωπαϊκών οικογενειακών επιχειρήσεων, ως κύριες προκλήσεις αντιστοίχως επισημαίνονται η εύρεση κατάλληλου διαδόχου (32%), η παρακίνηση του διαδόχου να συμμετέχει στην επιχείρηση (29%) και η εκπαίδευσή του (26%), ενώ οι οικογενειακές συγκρούσεις έπονται με ποσοστό 24%.

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις της Ευρώπης παραμένουν προσηλωμένες στο Ευρωπαϊκό όραμα

Καθώς η νέα Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) και το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ξεκινούν τις εργασίες τους, οι ευρωπαϊκές οικογενειακές επιχειρήσεις αναμένουν να δουν τους πολιτικούς να θέτουν το εμπόριο στην κορυφή της ατζέντας. Ένας στους τρεις ερωτηθέντες πιστεύει ότι η βασική προτεραιότητα της ΕΕ θα έπρεπε να είναι η ολοκλήρωση της ενιαίας Ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ το 20% θεωρεί ότι η βασική προτεραιότητα της ΕΕ θα πρέπει να είναι η ανάληψη ηγετικού ρόλου στην υποστήριξη του ελεύθερου εμπορίου.

Οι οικογενειακές επιχειρήσεις ανέφεραν επίσης ως κρίσιμες προτεραιότητες τις αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ευρώπης για την προετοιμασία των φοιτητών για τα επαγγέλματα του μέλλοντος, την κλιματική αλλαγή και τη ρύθμιση της ψηφιακής οικονομίας.