Το νέο ακροδεξιό κόμμα του Ρομπέρτο Βανάτσι, το Futuro Nazionale (Εθνικό Μέλλον), εξελίσσεται σε πολιτικό πονοκέφαλο για την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι.
Μόλις τέσσερις μήνες μετά την αποχώρησή του από τη Λέγκα – το κόμμα που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό μαζί με τα «Αδέλφια της Ιταλίας» και το «Φόρτσα Ιτάλια» – ο πρώην στρατηγός δηλώνει ότι στο νέο του κίνημα έχουν εγγραφεί σχεδόν 100.000 μέλη επί πληρωμή. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις του δίνουν ποσοστό 4% στην πρόθεση ψήφου, με ανοδική τάση.
Αν και το ποσοστό αυτό δεν φαίνεται υψηλό, στις αμφίρροπες εκλογές που αναμένονται το επόμενο έτος θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικό για το αν η Μελόνι θα εξασφαλίσει δεύτερη θητεία. Η πρωθυπουργός βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με δίλημμα: να προσεγγίσει τον Βανάτσι ρισκάροντας να χάσει τους πιο μετριοπαθείς ψηφοφόρους ή να τον αγνοήσει ελπίζοντας ότι η δυναμική του θα εξασθενήσει.
Το αντιευρωπαϊκό και φιλορωσικό κόμμα του Βανάτσι θα παρουσιαστεί επίσημα το Σαββατοκύριακο. Ο ίδιος το περιγράφει ως ασυμβίβαστο, εθνικιστικό κόμμα και κατηγορεί τη Μελόνι και τους συμμάχους της ότι έχουν μαλακώσει τις θέσεις τους.
«Εκπροσωπούμε τη δεξιά που δεν ξεθωριάζει, δεν διστάζει, δεν φοβάται», δήλωσε ο Βανάτσι μετά την αποχώρησή του από τη Λέγκα, της οποίας ηγείται ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι.
Ο Βανάτσι κατηγορεί τη Μελόνι ότι αντιμετώπισε αδύναμα τις Βρυξέλλες, απέτυχε στην καταπολέμηση του εγκλήματος και δεν τήρησε την υπόσχεση για επαναπατρισμό των μεταναστών.
Δεξιό κοινό και πολιτική απήχηση
Ο 57χρονος πρώην αλεξιπτωτιστής έγινε γνωστός πριν από τρία χρόνια με βιβλίο που, όπως είπε, προωθούσε τις ιταλικές αξίες, ενώ στρεφόταν κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, των μεταναστών και των φεμινιστριών. Ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο είχε καταγγείλει ότι το βιβλίο δυσφημεί τον στρατό και ο Βανάτσι τέθηκε σε αναστολή από την ενεργό υπηρεσία.
Ο Σαλβίνι, αναγνωρίζοντας τη δημοφιλία του, τον υποδέχθηκε στη Λέγκα, δίνοντάς του την ευκαιρία να εκλεγεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024. Η θέση αυτή του επέτρεψε να χτίσει ισχυρή βάση υποστηρικτών, προβάλλοντας την εικόνα ενός πειθαρχημένου και συγκρουσιακού πολιτικού. Τον Φεβρουάριο αποφάσισε να αποχωρήσει, κινούμενος ακόμη πιο δεξιά από τον Σαλβίνι και τη Μελόνι.
«Ο Σαλβίνι ήλπιζε να εκμεταλλευθεί τη δημοφιλία του Βανάτσι, αλλά του γύρισε μπούμερανγκ», σημειώνει η Σοφία Βεντούρα, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια. Η ίδια εκτιμά ότι τόσο ο Σαλβίνι όσο και η Μελόνι ενδέχεται να πιεστούν να υιοθετήσουν πιο ακραίες θέσεις.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της SWG, το Futuro Nazionale συγκεντρώνει 4,6%, έναντι 5,8% της Λέγκας, ενώ η κεντροαριστερά εμφανίζεται να έχει οριακό προβάδισμα έναντι του συνασπισμού υπό τη Μελόνι.
Πολιτική «αγνότητα» και προκλήσεις
Κανένα από τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού δεν έχει δείξει πρόθεση συνεργασίας με τον Βανάτσι, ο οποίος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συντάσσεται με πολιτικές ομάδες όπου συμμετέχει και το ακροδεξιό κόμμα AfD της Γερμανίας. Μια πιθανή συμφωνία θα έφερνε σε δύσκολη θέση το Φόρτσα Ιτάλια του Αντόνιο Ταγιάνι, που έχει υιοθετήσει πιο κοινωνικά προοδευτική στάση μετά τον θάνατο του Σίλβιο Μπερλουσκόνι.
«Δεν μιλάω με τον Βανάτσι», ανέφερε ο Ταγιάνι στο Reuters, χωρίς όμως να αποκλείει μελλοντικές επαφές ενόψει των εκλογών.
Ο Βανάτσι δηλώνει ότι το κόμμα του ανήκει στη δεξιά, αλλά δεν προτίθεται να διακινδυνεύσει την «αγνότητα» του κινήματος, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στο στρατόπεδο της Μελόνι. Από τότε που ανέλαβε την πρωθυπουργία, η Μελόνι έχει μετατρέψει τα «Αδέλφια της Ιταλίας» από κόμμα διαμαρτυρίας σε mainstream συντηρητική δύναμη με αξιοπιστία στις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον.
Ανακατατάξεις στον κυβερνητικό συνασπισμό
Η άνοδος του Βανάτσι απειλεί να μετατοπίσει τον κυβερνητικό συνασπισμό προς τα δεξιά. Το κόμμα του έχει ήδη προσελκύσει οκτώ βουλευτές από τα κόμματα της κυβέρνησης, συνδυάζοντας σκληρή αντιευρωπαϊκή ρητορική με σκεπτικισμό απέναντι στη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
«Κατά τη γνώμη μου η άνευ όρων υποστήριξη στο θέμα των όπλων και των χρημάτων για την Ουκρανία δεν είναι καλή για την Ευρώπη», έχει δηλώσει ο ίδιος.
Προς το παρόν, το Futuro Nazionale βασίζεται στη δημοφιλία του ιδρυτή του. Ωστόσο, για να εξελιχθεί σε σταθερή πολιτική δύναμη, θα χρειαστεί οργανωτική δομή, υποψηφίους και έμπειρα στελέχη.
Η πορεία του Βανάτσι θυμίζει εκείνη της Μελόνι, η οποία χρειάστηκε μια δεκαετία για να εδραιώσει τα «Αδέλφια της Ιταλίας» πριν αναλάβει την εξουσία το 2022.
«Έχω δει αυτό το έργο ένα εκατομμύριο φορές. Κάποιος σηκώνεται και λέει: ‘μας προδώσατε, τώρα έρχομαι εγώ, αγνός και σκληροπυρηνικός, ασυμβίβαστος’», σχολίασε ο βουλευτής της Λέγκας Αλμπέρτο Μπανάι, προσθέτοντας ότι αργά ή γρήγορα κάθε τέτοια πολιτική δύναμη καλείται να επιλέξει μεταξύ «αγνότητας» και συμβιβασμού με την κεντροδεξιά.