Το Ιράν ανακοίνωσε ότι δεν δεσμεύεται πλέον από τους περιορισμούς της διεθνούς συμφωνίας για το πυρηνικό του πρόγραμμα, γνωστής ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (ΚΟΣΔ). Η συμφωνία είχε υπογραφεί το 2015 μεταξύ του Ιράν και των Γαλλίας, Βρετανίας, Γερμανίας, ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, με στόχο τον περιορισμό των πυρηνικών δραστηριοτήτων του Ιράν έναντι άρσης των κυρώσεων από τον ΟΗΕ.
Η ημερομηνία λήξης της συμφωνίας είχε οριστεί για τις 18 Οκτωβρίου 2025, δέκα χρόνια μετά την επικύρωσή της από τον ΟΗΕ με την απόφαση 2231. Ωστόσο, το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του υπέρ της διπλωματίας, παρά το γεγονός ότι πλέον θεωρεί όλες τις διατάξεις και τους περιορισμούς της συμφωνίας ως λήξασες.
Παρά τις διαψεύσεις της Τεχεράνης, δυτικές χώρες και το Ισραήλ εκφράζουν ανησυχίες για ενδεχόμενη μυστική ανάπτυξη πυρηνικού όπλου. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επισήμανε ότι «όλες οι διατάξεις (της συμφωνίας), περιλαμβανομένων των περιορισμών που προβλέπονται για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τους σχετικούς μηχανισμούς, θεωρούνται λήξασες».
Σύμφωνα με το ΚΟΣΔ, το Ιράν είχε το δικαίωμα να εμπλουτίζει ουράνιο έως 3,67%, υπό αυστηρό έλεγχο από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ). Μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία το 2018 και την επιβολή εκ νέου κυρώσεων κατά του Ιράν, η Τεχεράνη σταδιακά σταμάτησε να τηρεί ορισμένες δεσμεύσεις της συμφωνίας.
Ο ΔΟΑΕ αναφέρει ότι το Ιράν είναι η μοναδική χώρα χωρίς πυρηνικό οπλοστάσιο που εμπλουτίζει ουράνιο σε ποσοστό 60%, κοντά στο όριο 90% που απαιτείται για την κατασκευή ατομικής βόμβας. Επιπλέον, η Τεχεράνη ανέστειλε κάθε συνεργασία με τον οργανισμό τον Ιούλιο, μετά από στρατιωτική σύγκρουση με το Ισραήλ και αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους.
Διεθνείς Αντιδράσεις και Επόμενα Βήματα
Η κλιμάκωση αυτή οδήγησε σε διακοπή των έμμεσων συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα. Παράλληλα, με πρωτοβουλία της Γαλλίας, Βρετανίας και Γερμανίας, ο ΟΗΕ επανέφερε στα τέλη Σεπτεμβρίου τις κυρώσεις κατά του Ιράν, οι οποίες είχαν αρθεί πριν από δέκα χρόνια.
Σε επιστολή του προς τον ΟΗΕ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, υποστηρίζει ότι η λήξη της πυρηνικής συμφωνίας καθιστά τις κυρώσεις «άκυρες». Οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες κατηγορούν το Ιράν για έλλειψη συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ και ζητούν επανέναρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιρρίπτει ευθύνες στις ευρωπαϊκές χώρες για «ανεύθυνες ενέργειες» που, όπως υποστηρίζει, υπονομεύουν την επανεκκίνηση της συνεργασίας με τον ΔΟΑΕ, αναφερόμενο στη συμφωνία του Σεπτεμβρίου μεταξύ Ιράν και ΔΟΑΕ.
Παρά τις εντάσεις, το Ιράν διατηρεί τη δέσμευσή του στη διπλωματία. Όπως σημειώνει ο Αλί Βαέζ, ανώτερος αναλυτής του International Crisis Group, «το γεγονός ότι η συμφωνία είναι νεκρή είναι καλό. Οι δύο πλευρές μπορούν επιτέλους να περάσουν σε άλλα πράγματα και να προτείνουν νέες ιδέες»
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
