Η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει την ιατρική και οδοντιατρική πρακτική

Από τη διάγνωση και την πρόβλεψη της εξέλιξης της τερηδόνας μέχρι τη δημιουργία τρισδιάστατων «ψηφιακών διδύμων» ασθενών, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο για την ιατρική και την οδοντιατρική, μεταβαίνοντας από τη θεωρία στην καθημερινή ερευνητική και κλινική πράξη.

Οι εφαρμογές της ΤΝ στην υγεία, την οδοντιατρική και την ορθοδοντική, καθώς και οι βιοηθικές προεκτάσεις της, αποτέλεσαν αντικείμενο συζήτησης στο Medical Innovation Forum, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Aristotle Innovation Forum στη Θεσσαλονίκη.

Κοινό συμπέρασμα των συμμετεχόντων ήταν ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) και η ΤΝ θα συμβάλουν καθοριστικά στη βελτίωση της ζωής και της επαγγελματικής πρακτικής, λειτουργώντας ως πολύτιμος βοηθός των ιατρών. 

Όπως επισημάνθηκε, η ΤΝ δεν θα αντικαταστήσει τους ιατρούς, αλλά «οι ιατροί που χρησιμοποιούν την ΤΝ θα αντικαταστήσουν τους ιατρούς που δεν την χρησιμοποιούν».

Εφαρμογές της ΤΝ στην υγεία

Η ΤΝ αξιοποιείται ήδη για την πρόβλεψη, τη διάγνωση και την υποστήριξη αποφάσεων σε πλήθος ιατρικών τομέων, με έμφαση στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Ο ερευνητής στο ΕΚΕΤΑ και διευθυντής του Εργαστηρίου Οπτικής Αναλυτικής, Κωνσταντίνος Βότης, ανέφερε ότι η ΤΝ χρησιμοποιείται για την ταχύτερη ανίχνευση παθήσεων, από τον διαβήτη και τα καρδιαγγειακά νοσήματα έως την οδοντιατρική. Παράλληλα, εφαρμόζεται στη διαχείριση χρόνιων νοσημάτων και στην ανάπτυξη «ψηφιακών διδύμων» ασθενών.

Στην οδοντιατρική, αναπτύσσονται μοντέλα ανοικτού κώδικα που εκπαιδεύονται σε ακτινογραφικά δεδομένα, με στόχο την ανίχνευση παθολογιών και την υποστήριξη της κλινικής απόφασης. 

Ο κ. Βότης υπογράμμισε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας για τη δημιουργία αξιόπιστων υποδομών ΤΝ στην υγεία, σημειώνοντας ότι το κρίσιμο στοιχείο είναι η συνεργασία και όχι μόνο η τεχνολογία.

Ερευνητικά δίκτυα στην Ελλάδα και το εξωτερικό εργάζονται για την ανάπτυξη τέτοιων υποδομών, ώστε η ΤΝ να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο κλινικής υποστήριξης. 

Το ζητούμενο, όπως τόνισε, δεν είναι αν η τεχνολογία θα αντικαταστήσει τον ιατρό, αλλά ποιοι ιατροί θα μπορούν να την ενσωματώσουν αποτελεσματικά στην πράξη.

Η οδοντιατρική ως πεδίο εφαρμογής της ΤΝ

Η οδοντιατρική αποτελεί κατεξοχήν πεδίο εφαρμογής της ΤΝ, λόγω του μεγάλου όγκου απεικονιστικών δεδομένων και της ανάγκης αναγνώρισης μορφολογικών προτύπων, σύμφωνα με τον αναπληρωτή καθηγητή στην Οδοντιατρική Σχολή του ΑΠΘ, Αριστείδη Αρχάκη.

Όπως ανέφερε, η ΤΝ εφαρμόζεται ήδη στη διάγνωση τερηδονικών βλαβών, περιοδοντικής νόσου, οστικής απώλειας και άλλων παθολογιών, αλλά και στον προεγχειρητικό σχεδιασμό στην εμφυτευματολογία. Τα LLMs χρησιμοποιούνται επίσης ως εργαλεία υποστήριξης γνώσης και κλινικής απόφασης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην παιδοδοντιατρική, όπου η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη αναγνώριση τερηδόνας πρώιμης παιδικής ηλικίας, πριν εμφανιστούν κλινικά συμπτώματα. 

Παράλληλα, συστήματα ανάλυσης εικόνας εντοπίζουν μικροβιακή πλάκα σε ενδοστοματικές φωτογραφίες, υποστηρίζοντας τον ιατρό και την εκπαίδευση των γονέων σε προληπτικές πρακτικές.

Ο κ. Αρχάκης σημείωσε ότι ο στόχος δεν είναι απλώς η διάγνωση, αλλά η πρόληψη σε πρώιμο στάδιο και η στοχευμένη παρέμβαση σε παιδιά υψηλού κινδύνου.

Από τη διάγνωση στην πρόβλεψη της ορθοδοντικής θεραπείας

Στις εφαρμογές της ΤΝ στην ορθοδοντική πράξη, από τη διάγνωση έως την πρόβλεψη θεραπευτικών αποτελεσμάτων, αναφέρθηκε ο αναπληρωτής καθηγητής Ορθοδοντικής στο ΑΠΘ, Ελευθέριος Κακλαμάνος.

Η ΤΝ χρησιμοποιείται σε ακτινογραφίες και φωτογραφίες για τον εντοπισμό και την τμηματοποίηση δοντιών και γνάθων σε 2D και 3D απεικονίσεις. Παράλληλα, αναπτύσσονται μοντέλα που εκτιμούν τη σκελετική ανάπτυξη, υποστηρίζουν τον σχεδιασμό θεραπείας και προβλέπουν το τελικό αποτέλεσμα.

Ο κ. Κακλαμάνος επισήμανε ότι τα εμπορικά εργαλεία παρουσιάζουν αστοχίες σε σύνθετα περιστατικά, γεγονός που έχει οδηγήσει σε νέες ερευνητικές συνεργασίες με τη συμμετοχή του ΕΚΕΤΑ, για την ανάπτυξη πιο αξιόπιστων συστημάτων.

Η βιοηθική διάσταση της ΤΝ στην ιατρική

Τη βιοηθική διάσταση της ΤΝ ανέδειξε ο καθηγητής Κλινικής Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ, Γιώργος Παπαζήσης. Όπως τόνισε, η ΤΝ εφαρμόζεται σε ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από την κλινική παρακολούθηση και την ανάπτυξη φαρμάκων έως την επιδημιολογική επιτήρηση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πανδημία COVID-19.

Τα κύρια ηθικά ζητήματα αφορούν την προστασία προσωπικών δεδομένων σύμφωνα με τον GDPR, τις πιθανές μεροληψίες των αλγορίθμων λόγω μη αντιπροσωπευτικών δεδομένων εκπαίδευσης και την ανάγκη για ισότιμη πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες.