Η φράση «PeakSat Separation Confirmed» που ακούστηκε από τη ζωντανή μετάδοση της SpaceX σηματοδότησε μια στιγμή δικαίωσης και συγκίνησης στο Αστεροσκοπείο του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Μετά από τρία χρόνια επίμονης δουλειάς, οι σαράντα προπτυχιακοί φοιτητές της ομάδας SpaceDot είδαν το δημιούργημά τους, τον νανοδορυφόρο PeakSat, να αποδεσμεύεται επιτυχώς από τον πύραυλο της SpaceX και να εισέρχεται σε τροχιά περίπου 500 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη.
Ο κόπος και το όνειρο των φοιτητών μετατράπηκαν σε πραγματικότητα. Ο PeakSat περνά δύο φορές την ημέρα πάνω από την Ελλάδα, επικοινωνώντας με την ομάδα μέσω ραδιοκυμάτων, ενώ σε λίγους μήνες αναμένεται να συνδεθεί με τεχνολογία λέιζερ με τον σταθμό βάσης του ΑΠΘ στον Χολομώντα.
«Είναι απερίγραπτο το συναίσθημα και η δικαίωσή μας μετά από τρία χρόνια σκληρής δουλειάς... Όταν ακούσαμε το “PeakSat Separation Confirmed”, ήταν πολύ συγκινητικό», αναφέρει ο Παναγιώτης Βαμβακάς, μεταπτυχιακός φοιτητής και μέλος της ομάδας SpaceDot.
Η πρώτη «φωνή» από το διάστημα
Η εκτόξευση του πυραύλου πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα στις 14:02 και μεταδόθηκε ζωντανά από την πλατφόρμα Χ. Δεκατρείς ώρες αργότερα, ήρθε το πρώτο σήμα από τον PeakSat, επιβεβαιώνοντας ότι ο δορυφόρος λειτουργεί κανονικά στο διάστημα. Κάθε πέρασμα του δορυφόρου διαρκεί μόλις πέντε έως έξι λεπτά, διάστημα στο οποίο η ομάδα συλλέγει και αναλύει δεδομένα.
Η επιτυχία αυτή αποτελεί αποτέλεσμα μιας πορείας που ξεκίνησε το 2018, όταν λίγοι φοιτητές αποφάσισαν να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα «Fly Your Satellite 3» του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Το 2019 η ομάδα εξασφάλισε μία από τις τρεις διαθέσιμες θέσεις στο πρόγραμμα και ξεκίνησε η φάση σχεδίασης και κατασκευής. Το 2022 εντάχθηκε στο πρόγραμμα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ανάπτυξη ελληνικών μικροδορυφόρων, λαμβάνοντας χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη.
Η τεχνολογία πίσω από τον PeakSat
Ο PeakSat είναι ένας δορυφόρος τύπου CubeSat, με διαστάσεις 10x10 εκατοστών, που ενσωματώνει υπολογιστή, πλακέτα τηλεπικοινωνιών και σύστημα λέιζερ επικοινωνίας. Η πλακέτα και ο μικροϋπολογιστής του κατασκευάστηκαν στο εργαστήριο του ΑΠΘ, ύστερα από εκτεταμένες δοκιμές ώστε να αντέχουν στις ακραίες συνθήκες του διαστήματος.
Η επικοινωνία με τον σταθμό βάσης του ΑΠΘ στον Χολομώντα, υπό την εποπτεία του καθηγητή Φυσικής Κλεομένη Τσιγάνη, θα πραγματοποιηθεί μέσω δέσμης φωτός, επιτρέποντας τη μετάδοση δεδομένων με ταχύτητες αντίστοιχες των οπτικών ινών. Μέχρι τότε, η επικοινωνία συνεχίζεται μέσω ραδιοκυμάτων.
Η ESA παρείχε καθοριστική υποστήριξη, τόσο εκπαιδευτικά όσο και τεχνικά, με εβδομαδιαίες συναντήσεις και καθοδήγηση της ομάδας. Η συνεργασία πολλών ακαδημαϊκών τμημάτων του ΑΠΘ, από ηλεκτρολόγους μηχανικούς έως φυσικούς και βιολόγους, αποτέλεσε θεμέλιο για την επιτυχία του έργου.
Το επόμενο βήμα: AcubeSAT
Η ομάδα SpaceDot ήδη εργάζεται στον επόμενο νανοδορυφόρο, τον AcubeSat, ο οποίος θα μεταφέρει βιολογικό πείραμα στο διάστημα. Ο δορυφόρος θα μελετήσει την ανάπτυξη ευκαρυωτικών κυττάρων σε συνθήκες μικροβαρύτητας και ακτινοβολίας, με παράλληλες μετρήσεις στη Γη. Η εκτόξευσή του αναμένεται το 2027.
Ο καθηγητής Αλκιβιάδης Χατζόπουλος υπογραμμίζει ότι απαιτείται συνέχιση των κρατικών προγραμμάτων για να διατηρηθεί η τεχνογνωσία: «Αν δεν υπάρξουν νέες προκηρύξεις σύντομα, τα παιδιά θα φύγουν και η εμπειρία θα χαθεί». Ο ίδιος τονίζει ότι η ομάδα χρειάζεται επιπλέον χρηματοδότηση για να ολοκληρώσει το έργο της.
Η SpaceDot, με περίπου 40 μέλη από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, αποδεικνύει ότι η διεπιστημονική συνεργασία μπορεί να οδηγήσει σε επιτεύγματα διεθνούς επιπέδου. Ο PeakSat, που συνεχίζει να περνά πάνω από την Ελλάδα δύο φορές την ημέρα, είναι η ζωντανή απόδειξη ότι μια ιδέα φοιτητών μπορεί να φτάσει στο διάστημα – και ότι αυτή είναι μόνο η αρχή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news