Παγώνουν οι φορολογικοί έλεγχοι και η έκδοση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για υποθέσεις φοροδιαφυγής των ετών 2012 έως 2017, ενώ με συγκεκριμένη διαδικασία θα διαγραφούν ή θα επιστραφούν οι φόροι και τα πρόστιμα που έχουν βεβαιωθεί, εφόσον οι έλεγχοι ξεκίνησαν μετά το πέρας της πενταετίας.
Τα ανωτέρω προβλέπει η διευκρινιστική εγκύκλιος της ΑΑΔΕ, που εκδόθηκε σε εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας 1246/2026, η οποία ανέτρεψε το καθεστώς της παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων, καταργώντας τη δεκαετία και την 20ετία και καθορίζοντας το χρονικό περιθώριο ελέγχου των εκκρεμών υποθέσεων από την ΑΑΔΕ, αυστηρά στα πέντε χρόνια.
Η πενταετία επεκτείνεται στα 10 χρόνια, μόνο εάν μετά την πενταετία βρεθούν «συμπληρωματικά στοιχεία», δηλαδή δεδομένα (όπως έκδοση ή λήψη πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων) τα οποία δεν ήταν δυνατόν να ήταν σε γνώση της φορολογικής Αρχής εντός της πενταετίας. Στα «συμπληρωματικά στοιχεία» δεν περιλαμβάνονται οι κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών.
Με την απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε αντισυνταγματική η μεταβατική διάταξη του ν. 4646/2019 σύμφωνα με την οποία, ειδικά για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017, πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για περιπτώσεις φοροδιαφυγής, μπορεί να εκδοθεί εντός δέκα (10) ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής δήλωσης.
Οι ανατροπές
Στο πλαίσιο της απόφασης του ΣτΕ, η ΑΑΔΕ υποχρεώθηκε να προβεί σε προσαρμογές της φορολογικής νομοθεσίας σχετικά με την παραγραφή και στην εγκύκλιο που εξέδωσε ο διοικητής της Αρχής, Γιώργος Πιτσιλής, επισημαίνονται τα ακόλουθα:
- Για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής χρήσεων 2012 και 2013 καθώς και φορολογικού έτους 2014 το δικαίωμα της Φορολογικής Διοίκησης για κοινοποίηση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου κατόπιν ελέγχου ή πράξεων επιβολής προστίμου για παραβάσεις έκδοσης πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων ή λήψης εικονικών φορολογικών στοιχείων ή νόθευσης τέτοιων, καθώς και καταχώρισης στα βιβλία αγορών ή εξόδων που δεν έχουν πραγματοποιηθεί και για τα οποία δεν έχει εκδοθεί φορολογικό στοιχείο, έχει ήδη παραγραφεί.
- Ειδικά για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014, 2015, 2016 και 2017, πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για περιπτώσεις φοροδιαφυγής, μπορεί να εκδοθεί εντός δέκα (10) ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής δήλωσης.
Η πρακτική σημασία της απόφασης του ΣτΕ
Σχετικά με τον χειρισμό του ελέγχου των φορολογικών υποθέσεων, η εγκύκλιος δίδει τις εξής οδηγίες:
- Για περιπτώσεις υποθέσεων ελέγχου φοροδιαφυγής φορολογικών ετών 2015 έως και 2017 δεν εκδίδονται και δεν κοινοποιούνται πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή και επιβολής προστίμου με βάση τη μεταβατική διάταξη του ν. 4646/2019.
- Για τις εν λόγω υποθέσεις ελέγχων, εφόσον, μέχρι τον χρόνο έκδοσης της παρούσας (9/11/2026): είτε έχει κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων και προσωρινός προσδιορισμός φόρου ή ενδεχομένως και προστίμου, είτε όχι, συντάσσεται σχετικό υπηρεσιακό σημείωμα για την περάτωση της υπόθεσης το οποίο τίθεται στον φάκελο της υπόθεσης.
- Αν έχουν εκδοθεί οι καταλογιστικές πράξεις χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί, η σχετική έκθεση ελέγχου και οι καταλογιστικές πράξεις τίθενται στον φάκελο της υπόθεσης με σχετική επισημείωση επί της έκθεσης περί της μη δυνατότητας κοινοποίησης αυτών λόγω παραγραφής του σχετικού δικαιώματος της Φορολογικής Διοίκησης.
Και στις δύο ως άνω περιπτώσεις, ο ελεγχόμενος ενημερώνεται με μήνυμα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας του αρμόδιου Προϊσταμένου της ελεγκτικής Υπηρεσίας σχετικά με την περάτωση της υπόθεσής του για τη συγκεκριμένη εντολή ελέγχου και τη μη δυνατότητα κοινοποίησης καταλογιστικών πράξεων σε βάρος του, λόγω παραγραφής.
Οι μηνύσεις ισχύουν
Η παραγραφή του δικαιώματος της ΑΑΔΕ να κοινοποιήσει φορολογικούς καταλογισμούς δεν σημαίνει ότι όλες οι υποθέσεις φοροδιαφυγής οδηγούνται αυτομάτως στο αρχείο και από τις εισαγγελικές αρχές.
Η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις για τις οποίες έχουν εκδοθεί ή κοινοποιηθεί οι σχετικές πράξεις φόρου ή προστίμων, οι μηνυτήριες αναφορές για εγκλήματα φοροδιαφυγής υποβάλλονται αμελλητί στον αρμόδιο εισαγγελέα.
Αυτό ισχύει ακόμη και όταν οι πράξεις έχουν εκδοθεί αλλά δεν μπορούν πλέον να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής. Στη μηνυτήρια αναφορά θα πρέπει να αναγράφεται ρητά η αδυναμία κοινοποίησης των πράξεων, λόγω της παραγραφής και θα συνεχίζεται η εκδίκαση του ποινικού σκέλους των υποθέσεων.
Για μαύρο χρήμα
Εφόσον για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής φορολογικών ετών 2015 έως και 2017 έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί μέχρι και τις 8 Νοεμβρίου 2026, οριστικές πράξεις για υποθέσεις φοροδιαφυγής με τη συνολική αξία εικονικών φορολογικών στοιχείων να υπερβαίνει το ποσό των 75.000 ευρώ και ο υπόχρεος δεν έχει καταβάλει τα ποσά ή έχει προσφύγει στα δικαστήρια, η αναφορά του άρθρου 25 του ν. 4557/2018 αποστέλλεται χωρίς καθυστέρηση στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Οι διαγραφές και οι επιστροφές φόρων
Η εγκύκλιος ορίζει και τη διαδικασία διαχείρισης των περιπτώσεων που έχουν καταβληθεί ή βεβαιωθεί φόροι και πρόστιμα σε υποθέσεις που παραγράφονται λόγω της απόφασης του ΣτΕ.
Όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ: «Ποσά που, μέχρι την έκδοση της παρούσας (9/11/2026), έχουν ήδη βεβαιωθεί ή/και καταβληθεί, με βάση πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμου κατόπιν ελέγχου ή κατόπιν άσκησης ενδικοφανούς προσφυγής ή με βάση υποβληθείσες εκπρόθεσμες δηλώσεις στο πλαίσιο των διενεργούμενων ελέγχων, για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως και 2017, δεν διαγράφονται και δεν επιστρέφονται χωρίς ακύρωση ή τροποποίηση των οικείων πράξεων με απόφαση της ΔΕΔ ή των Διοικητικών Δικαστηρίων.
Αυτό σημαίνει, ότι για ακυρωθούν οι φόροι και τα πρόστιμα που έχουν βεβαιωθεί αλλά δεν έχουν καταβληθεί και να επιστραφούν οι φόροι και τα πρόστιμα που έχουν καταβληθεί, οι υπόχρεοι θα πρέπει να προσφύγουν είτε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών είτε στα φορολογικά δικαστήρια.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
