Ένας χάρτης εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης της σκοτεινής ύλης στο Σύμπαν αποκαλύπτει τον καθοριστικό ρόλο της στη διαμόρφωση αστεριών, γαλαξιών και πλανητών τα τελευταία δέκα δισεκατομμύρια χρόνια.
Σύμφωνα με επιστημονική ανακοίνωση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Durham, το NASA's Jet Propulsion Laboratory και την Ομοσπονδιακή Πολυτεχνική Σχολή της Λοζάνης αξιοποίησαν δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. Μελετώντας τα σχήματα περίπου 250.000 γαλαξιών, δημιούργησαν τον πιο λεπτομερή χάρτη μάζας για οποιαδήποτε περιοχή του Σύμπαντος μέχρι σήμερα. Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε μια περιοχή δύο τετραγωνικών μοιρών στον αστερισμό Sextans, γνωστή ως περιοχή COSMOS, που έχει διερευνηθεί εκτενώς με το τηλεσκόπιο Hubble.
Η ομάδα εντόπισε τη σκοτεινή ύλη παρατηρώντας πώς η μάζα της καμπυλώνει τον χώρο, επηρεάζοντας το φως από μακρινούς γαλαξίες. Το φαινόμενο αυτό μοιάζει με το φως που περνά μέσα από παραμορφωμένο τζάμι, προσφέροντας νέες ενδείξεις για τη δομή του Σύμπαντος.
Ο νέος χάρτης, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Astronomy, διαθέτει διπλάσια ανάλυση σε σύγκριση με προηγούμενους χάρτες που βασίζονταν σε δεδομένα από το Hubble και άλλα τηλεσκόπια. Επιπλέον, περιλαμβάνει περίπου δέκα φορές περισσότερους γαλαξίες σε σχέση με χάρτες που προήλθαν από επίγεια παρατηρητήρια, καταγράφοντας παλαιότερες περιόδους της κοσμικής εξέλιξης.
Η σκοτεινή ύλη αντιπροσωπεύει περίπου το 85% της ύλης του Σύμπαντος, αλλά παραμένει αόρατη στα συμβατικά τηλεσκόπια, καθώς δεν εκπέμπει ούτε απορροφά φως. Παρ' όλα αυτά, αλληλεπιδρά βαρυτικά με την υπόλοιπη ύλη, όπως δείχνει ο νέος χάρτης. Η σαφής επικάλυψη μεταξύ των χαρτών σκοτεινής και κανονικής ύλης επιβεβαιώνει ότι αυτή η ευθυγράμμιση οφείλεται στη βαρύτητα της σκοτεινής ύλης, η οποία διαχρονικά έλκει την κανονική ύλη.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Ρίτσαρντ Μάσεϊ από το Ινστιτούτο Υπολογιστικής Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου Durham, "ολόκληρο το στροβιλισμένο νέφος σκοτεινής ύλης γύρω από τον Γαλαξία μας έχει αρκετή βαρύτητα για να κρατάει ολόκληρο τον Γαλαξία ενωμένο. Χωρίς τη σκοτεινή ύλη, ο Γαλαξίας μας θα διαλυόταν".
Ο δρ. Γκάβιν Λερόι από το ίδιο Ινστιτούτο προσθέτει ότι ο χάρτης "αποκαλύπτει τον αόρατο, αλλά ουσιαστικό ρόλο της σκοτεινής ύλης, του πραγματικού αρχιτέκτονα του Σύμπαντος που οργανώνει σταδιακά τις δομές που παρατηρούμε μέσω των τηλεσκοπίων μας".
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να επεκτείνει τη χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης σε ολόκληρο το Σύμπαν.
Πηγή: Nature Astronomy