Θα οδηγήσει η κλιμάκωση της παραβατικότητας και των προκλήσεων της Άγκυρας σε μια ελληνοτουρκική κρίση; Μέχρι τώρα η αγορά και η επενδυτική κοινότητα δεν ανησυχούν για την τρέχουσα κατάσταση ως δυνάμενη να πυροδοτήσει μια «θερμή» αντιπαράθεση.
Η συνθετότητα των ελληνοτουρκικών σχέσεων δεν προσφέρεται για μανιχαϊστικές απαντήσεις. Όσοι τείνουν να «διαβάζουν» τις διεθνείς σχέσεις υπό το πρίσμα του Φιλελευθερισμού, δεν προκύπτει κάποια ισχυρή, διμερής, οικονομική αλληλεξάρτηση που θα μπορούσε να θεωρηθεί τροχοπέδη.
Ο όγκος του ελληνοτουρκικού εμπορίου ήταν 4,7 δις ευρώ το 2025 (στοιχεία ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών), με το ισοζύγιο να παραμένει ελλειμματικό για την Ελλάδα κατά περίπου 1,9 δις. Ενώ και ο στόχος για εμπορικό όγκο ύψους 10 δις ευρώ μέχρι το 2030 φαντάζει τουλάχιστον φιλόδοξος, κατά τους αρμόδιους.
Ωστόσο η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και οι επιπτώσεις μιας σοβαρής ελληνο-τουρκικής κρίσης θα ήταν πολύ μεγαλύτερες μιας διαταραχής στο εμπόριο. Μέχρι τώρα πάντως η επενδυτική κοινότητα, και το Χρηματιστήριο Αθηνών δεν ανησυχούν. Θεωρούν ότι και αυτή τη φορά η ένταση θα ακολουθήσει τον κύκλο της και τελικά θα δούμε αποκλιμάκωση όπως έχει συμβεί στο παρελθόν.
Ίσως η αιφνίδια αποστροφή του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, την περασμένη Παρασκευή, για «τις εκλογές που πλησιάζουν», να αποτελέσει αφορμή για όσους εν Ελλάδι διαχρονικά συγχέουν την προκλητικότητα της Τουρκίας με τις πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό της.
Άνοιγμα σε όλα τα μέτωπα
Τα δεδομένα, πάντως, είναι σαφή: από τα τέλη Ιουλίου και εντεύθεν η Άγκυρα έχει ξεδιπλώσει εκ νέου όλη την αναθεωρητική της ατζέντα, συνοδευόμενη πλέον και από πράξεις.
Αυτό αποτυπώνεται στην επιστροφή των υπερπτήσεων και των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου σε μεγαλύτερη συχνότητα σε σχέση με τα προηγούμενα τρεισήμισι χρόνια, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα από οπλισμένα μαχητικά, με αποτέλεσμα την επανεμφάνιση εικονικών αερομαχιών.
Σε επίπεδο ρητορικής, πέραν των υψηλών τόνων εκ μέρους των αξιωματούχων της, η Τουρκία επανέφερε τους ισχυρισμούς περί «γκρίζων ζωνών» και «αποστρατιωτικοποιημένων» νησιών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η χωροθέτηση των δύο παράνομων θαλάσσιων πάρκων της, τα οποία εκτείνονται πέραν των χωρικών της υδάτων, παραβιάζοντας την ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πάρκου της Ανατολικής Μεσογείου (Φετιγιέ-Κας), το οποίο «στραγγαλίζει» γεωγραφικά το Καστελόριζο: το περικλείει από όλες τις πλευρές, εκτός από τα ίδια τα 6 ν.μ. των χωρικών του υδάτων, το αποκόπτει ουσιαστικά από τη Ρόδο και δεν το αποτυπώνει καν ως παράγοντα στη διαμόρφωση των θαλάσσιων ορίων. Το νησί στοχοποίησε, εξάλλου, και ο ίδιος ο κ. Ερντογάν με δηλώσεις του.
Στο ίδιο σκηνικό εντάσσεται και η επίσκεψη στην Αθήνα του επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραήμ Καλίν. Η ελληνική πλευρά επιβεβαίωσε τη συνάντησή του με τον ομόλογό του στην ΕΥΠ, πρέσβη Θεμιστοκλή Δεμίρη. Ωστόσο ο τουρκικός Τύπος έκανε λόγο για «τελεσίγραφο» εκ μέρους Καλίν προς την ελληνική πλευρά, κάτι που η δεύτερη διέψευσε.
Ετοιμότητα για όλα τα σενάρια
Η Αθήνα διαμηνύει ότι είναι προετοιμασμένη για όλα τα σενάρια ακόμα και για μια αντίδραση επί του πεδίου, η οποία, αν υπάρξει, θα απαντηθεί. Η τριήμερη επίσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, στο Καστελόριζο, που ολοκληρώθηκε χθες, περιείχε συμβολισμό αλλά και μηνύματα στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.
Τις προηγούμενες ημέρες, ο κ. Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, στο Ελ Αλαμέιν, και την επομένη με τον πρόεδρο της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, στο Παρίσι. Η τουρκική προκλητικότητα ήταν στο επίκεντρο και των δύο συναντήσεων.
Το επόμενο διάστημα, ο κ. Μητσοτάκης πρόκειται να επισκεφτεί την Σαουδική Αραβία, για να συναντηθεί με τον ομόλογό του και πρίγκιπα διάδοχο της Μοναρχίας, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν.
Χωρικά ύδατα
Εκτός από τις επαναβεβαιώσεις των σχέσεων με τους στρατηγικούς της εταίρους, η Αθήνα υπέγραψε με την Ιερουσαλήμ τη σύμβαση για την προμήθεια των ισραηλινών εξοπλιστικών συστημάτων που θα θεμελιώσουν την «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Επιπλέον, ανακίνησε το ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικώς της Κρήτης. Στις σχετικές δημόσιες τοποθετήσεις του, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, ήταν προσεκτικός, μιλώντας για ένα δικαίωμα μονομερές και αναφαίρετο που η Ελλάδα δεν απεμπολεί και θα ασκήσει όποτε το κρίνει σκόπιμο.
Σύμφωνα με ορισμένους έμπειρους παρατηρητές της ελληνικής διπλωματίας, το «χαρτί» περί επέκτασης των χωρικών υδάτων αξιοποιείται και προς άσκηση πίεσης εναντίον της Τουρκίας προκειμένου αυτή να εγκαταλείψει τους υψηλούς τόνους αλλά και τις «σκέψεις» για μια θερμή κρίση. Το κατά πόσο αυτό λειτουργεί δεν είναι γνωστό.
Ορόσημα
Οπωσδήποτε, στα ελληνοτουρκικά, διαγράφονται δύο προσεχή ορόσημα: η επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και το τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Το καλώδιο βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης Μητσοτάκη–Μακρόν με τις έρευνες βυθομέτρησης να αναμένονται να επανεκκινήσουν το επόμενο διάστημα, σίγουρα προ του τέλους του 2026.
Στην Αθήνα θεωρούν ότι λόγω της στενής εμπλοκής του Παρισιού, μέσω Meridiam, αλλά και των «ευχών» της γαλλικής κυβέρνησης, θα αποφευχθεί ένα σκηνικό ανάλογο της Κάσου τον Ιούλιο του 2024.
Μιλώντας για το θέμα, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε στην Political ότι «στο ζήτημα της έρευνας και πόντισης καλωδίων, που συνιστά ελευθερία του δικαίου της θάλασσας, δεν χωρεί μέση οδός». «Όποιος θεωρεί», συνέχισε, «ότι μπορεί να παραβιάζει διεθνείς και ευρωπαϊκούς κανόνες χωρίς τίμημα, στο τέλος πληρώνει με τόκο».
Η Άγκυρα, μέσω πηγών της, έχει προαναγγείλει ότι απαιτεί ενημέρωση για το έργο, ενώ η Αθήνα διαμηνύει σε κάθε τόνο ότι δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από κανένα. Τι θα συμβεί εάν εκτός από ρητορική αντίθεση, η Άγκυρα αντιδράσει και στο πεδίο, παραμένει ερώτημα.
Mavi Vatan ενόψει
Σε δεύτερο στάδιο, η Αθήνα θα παρακολουθεί την επίσημη θεσμοθέτηση του επεκτατικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan).
Πρόκειται για μια ενέργεια που εφόσον υλοποιηθεί, θα επιβαρύνει θεμελιωδώς τις διμερείς σχέσεις. Και τούτο, διότι, θα προσθέσει ένα ακόμα βαρίδι στο υπάρχον τουρκικό αναθεωρητικό πλέγμα διεκδικήσεων, στο οποίο η Άγκυρα θα προσφεύγει και με την επίφαση του εσωτερικού δικαίου.
Τα παραπάνω συνθέτουν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια θερμή κρίση. Υπό αυτό το πρίσμα, μια πιθανή συνάντηση των κ.κ. Μητσοτάκη – Ερντογάν, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στα τέλη Σεπτεμβρίου, στη Νέα Υόρκη, εκτιμάται από κυβερνητικά στελέχη ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει πυροσβεστικά.
Φυσικά, το κατά πόσο όλα τα παραπάνω αναθεωρούν την ψύχραιμη ανάγνωση της αγοράς είναι υπό αίρεση.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
