Σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της αντιπλημμυρικής προστασίας σε Θεσσαλία και Φθιώτιδα αποτελεί το πρόγραμμα Aqua Montis, το οποίο περιλαμβάνει εκτεταμένα έργα ορεινής υδρονομίας συνολικού προϋπολογισμού περίπου 123 εκατ. ευρώ.
Η χρηματοδότηση προέρχεται από το ΕΣΠΑ 2021-2027 και το Πράσινο Ταμείο, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.
Η χρηματοδότηση δημόσιας δαπάνης ύψους 96,1 εκατ. ευρώ εγκρίθηκε από τον αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, έπειτα από συνεργασία με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου. Το ποσό αφορά το πρόγραμμα «Έργα ορεινής υδρονομίας στην Περιφέρεια Θεσσαλίας - Aqua Montis» στο πλαίσιο του Προγράμματος «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» του ΕΣΠΑ.
Παράλληλα, έργα προϋπολογισμού 26,5 εκατ. ευρώ στις ορεινές λεκάνες του Δασαρχείου Βόλου έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί από τη Γενική Γραμματεία Δασών του ΥΠΕΝ, με χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο.
Το πρόγραμμα προβλέπει την κατασκευή περίπου 1.300 φραγμάτων, μονών και διπλών, καθώς και άλλων έργων ορεινής υδρονομίας στο Υδατικό Διαμέρισμα της Θεσσαλίας, εντός των ορίων της Περιφέρειας Θεσσαλίας και της ΠΕ Φθιώτιδας.
Τα έργα λειτουργούν ως «λύσεις βασισμένες στη φύση» και στοχεύουν στην αναβάθμιση της αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής προστασίας των ορεινών περιοχών. Έτσι, συμβάλλουν στην αποτροπή ή μείωση των καταστροφικών συνεπειών από ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως τα Daniel και Elias που έπληξαν την περιοχή τον Σεπτέμβριο του 2023.
Στόχοι και οφέλη των παρεμβάσεων
Τα έργα θα υλοποιηθούν στις ορεινές λεκάνες αρμοδιότητας των δασαρχείων Αγιάς, Λάρισας, Μουζακίου, Τρικάλων και Λαμίας. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι βασικοί στόχοι περιλαμβάνουν:
- Πρόληψη πλημμυρικών και κατολισθητικών φαινομένων στα πεδινά μέσω συγκράτησης υδάτων και φερτών υλικών στα ορεινά.
- Αναβάθμιση των υφιστάμενων έργων ορεινής υδρονομίας ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους και να προσαρμοστούν στις νέες κλιματικές συνθήκες.
- Προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων μέσω αναδασώσεων και φυτοτεχνικών ενισχύσεων, διατηρώντας τη συνοχή των δασών και τη σταθερότητα των εδαφών.
- Ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή για το ευρύτερο υδατικό διαμέρισμα Θεσσαλίας.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν φράγματα, αναβαθμούς, τοίχους αντιστήριξης, έργα καθαρισμού και διευθέτησης χειμάρρων, με στόχο τη ρύθμιση της απορροής, τον περιορισμό της διάβρωσης και την προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων.
Στην πεδινή ζώνη, τα έργα μειώνουν την πλημμυρική αιχμή, προστατεύουν τα εδάφη από διαβρώσεις και αποθέσεις, αυξάνουν τη διάρκεια ζωής των ταμιευτήρων και μειώνουν το κόστος συντήρησης των εγγειοβελτιωτικών έργων. Συνολικά, ενισχύεται η θωράκιση των περιοχών από πλημμυρικά φαινόμενα και προστατεύονται η ανθρώπινη ζωή και οι υποδομές.
Η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας Δασών του ΥΠΕΝ ολοκλήρωσε τις προκαταρκτικές μελέτες για όλες τις ορεινές λεκάνες του Aqua Montis, εξασφαλίζοντας ώριμες διαδικασίες και συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις για την υλοποίηση των έργων.
Στις ορεινές λεκάνες του Δασαρχείου Βόλου, το έργο ύψους 26,5 εκατ. ευρώ έχει ήδη συμβασιοποιηθεί, με τη διαδικασία ανάθεσης να υποστηρίζεται τεχνικά από την ΕΕΣΥΠ ΑΕ (πρώην ΤΑΙΠΕΔ ΑΕ). Το συνολικό έργο χαρακτηρίζεται από υψηλή ωριμότητα και αποτελεί αποφασιστικό βήμα για την ολοκλήρωση της αντιπλημμυρικής προστασίας στην περιοχή.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογράμμισε πως «η Θεσσαλία χρειάζεται ουσιαστική θωράκιση απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα» και ότι με το Aqua Montis προχωρούν 1.300 έργα ορεινής υδρονομίας, επενδύοντας στην πρόληψη και την προστασία.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, τόνισε ότι το πρόγραμμα αποτελεί ακόμη μία δράση για τη θωράκιση της χώρας έναντι της κλιματικής κρίσης, επισημαίνοντας τη σημασία των ευρωπαϊκών πόρων για το κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα της χώρας.