Στις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου για τον Προσωπικό Βοηθό των ΑμεΑ, που περιλαμβάνουν διατάξεις για τους ελέγχους στην κάνναβη, αναφέρθηκε ο πρώην πρωθυπουργός και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Α. Παπανδρέου, σε παρέμβασή του στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής.
Ο κ. Παπανδρέου χαρακτήρισε χρήσιμες τις προβλέψεις που αντιμετωπίζουν τα νοθευμένα και «ψεκασμένα» προϊόντα, τα συνθετικά κανναβινοειδή και την ανεξέλεγκτη διάθεση ουσιών άγνωστης σύνθεσης.
Όπως τόνισε, «ορθώς προβλέπουν ελέγχους», ωστόσο το κεφάλαιο παραμένει εγκλωβισμένο σε μια «παλιά, αποτυχημένη λογική» με περισσότερες απαγορεύσεις και αυστηρότερες ποινές, χωρίς να αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος.
«Το ερώτημα δεν είναι αν εγκρίνουμε τη χρήση, αλλά ποιος ελέγχει την αγορά», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι σήμερα «τα παράνομα δίκτυα καθορίζουν τι πωλείται, σε ποιον και σε ποια τιμή». Η απαγόρευση, πρόσθεσε, «δεν εξαφάνισε την αγορά, την παρέδωσε στη μαφία».
Αναφερόμενος στις ποινικές προβλέψεις, επισήμανε ότι το ισχύον πλαίσιο εξακολουθεί να τιμωρεί την κατοχή ή καλλιέργεια κάνναβης για προσωπική χρήση με φυλάκιση έως πέντε μήνες, κάτι που, όπως είπε, «δεν είναι μικρή ποινή για έναν δεκαεννιάχρονο που συλλαμβάνεται». Η διαδικασία, ακόμη και χωρίς καταδίκη, αποτελεί «την ίδια την τιμωρία», πρόσθεσε.
Κριτική στο νομοσχέδιο και προτάσεις για αλλαγή πολιτικής
Ο πρώην πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι το νομοσχέδιο «δεν προστατεύει τον χρήστη από την ποινική δίωξη, δεν διαχωρίζει τον χρήστη από τον διακινητή και δεν αφαιρεί έσοδα από το οργανωμένο έγκλημα».
Επισήμανε επίσης ότι η εξίσωση διαφορετικών συμπεριφορών με ίδιες ποινές αποτελεί «κατάλυση της αναλογικότητας» και «κάκιστη νομοθέτηση».
Τόνισε ότι καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη, αλλά οι πραγματικοί κίνδυνοι της κάνναβης σχετίζονται με τη νεαρή ηλικία έναρξης, τη συχνή χρήση και την έλλειψη ελέγχου στα νοθευμένα προϊόντα.
«Η απαγόρευση δεν καταργεί τον κίνδυνο, καταργεί τη δυνατότητα της Πολιτείας να τον ελέγξει», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι «ναρκωτικά διακινούνται ακόμη και μέσα στις φυλακές».
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η απαγόρευση δημιουργεί επαφή των χρηστών με τους διακινητές, ενώ η νόμιμη, ελεγχόμενη διάθεση «απομακρύνει τον χρήστη από τη μαφία».
Ζήτησε, επίσης, διερεύνηση καταγγελιών για αύξηση της διαθεσιμότητας κοκαΐνης σε τουριστικές περιοχές, θέτοντας ερωτήματα προς την κυβέρνηση για τα διαθέσιμα στοιχεία και τις ενέργειες των αρμόδιων υπηρεσιών.
Διεθνή παραδείγματα και προτάσεις πολιτικής
Μεταφέροντας διεθνή εμπειρία, ο κ. Παπανδρέου αναφέρθηκε στην Πορτογαλία, που αποποινικοποίησε την προσωπική χρήση όλων των ουσιών το 2001, και στον Καναδά, όπου η νομιμοποίηση της κάνναβης το 2018 οδήγησε στη μεταφορά της αγοράς από τα παράνομα στα νόμιμα δίκτυα.
Αντίστοιχες πολιτικές, είπε, ακολουθούν Γερμανία, Μάλτα, Λουξεμβούργο, Τσεχία, Ελβετία και Ολλανδία, με την Ευρώπη να «αλλάζει σελίδα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιτυχία μιας πολιτικής για τα ναρκωτικά «μετριέται με το πόσο συρρικνώθηκε η παράνομη αγορά και πόσα εγκληματικά έσοδα δεσμεύθηκαν», όχι με τον αριθμό συλλήψεων ή κατασχέσεων.
Οι προτάσεις του Γιώργου Α. Παπανδρέου
Ο κ. Παπανδρέου παρουσίασε επτά προτάσεις για μια νέα προσέγγιση: αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης για προσωπική χρήση· εξαίρεση του χρήστη από τις ποινές του άρθρου 20· κλιμακωτό σύστημα κυρώσεων· υποχρεωτικούς εργαστηριακούς ελέγχους· απαγόρευση διαφήμισης και αυστηρή προστασία ανηλίκων· αυστηρά ρυθμιζόμενο σύστημα νόμιμης διάθεσης και παύση εκκρεμών διώξεων για πράξεις προσωπικής χρήσης.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι «η αποποινικοποίηση του χρήστη δεν είναι υποχώρηση απέναντι στη μαφία, αλλά το πρώτο βήμα για να πάρουμε τον χρήστη από τα χέρια της».
Όπως είπε, «μια πολιτική που τιμωρεί τον χρήστη αλλά διατηρεί τα κέρδη του διακινητή δεν είναι πολιτική κατά των ναρκωτικών» και «μια Πολιτεία που ανακτά τον έλεγχο της αγοράς προστατεύει τη δημόσια υγεία και τους πολίτες».