Μενδώνη: Νέος φωτισμός σε Λευκό Πύργο, Επταπύργιο και βυζαντινά τείχη

Το Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε την ολοκλήρωση του έργου αποκατάστασης και ανάδειξης του μοναδικού βυζαντινού οχυρωματικού συνόλου της Θεσσαλονίκης, που περιλαμβάνει το Επταπύργιο, τον Λευκό Πύργο και τα βυζαντινά τείχη. Το έργο ολοκληρώνεται με τον σύγχρονο φωτισμό των μνημείων, αναδεικνύοντας τη σημασία τους για την ιστορική ταυτότητα της πόλης.

Η υλοποίηση γίνεται με δωρεά της εταιρείας ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. προς το Υπουργείο Πολιτισμού, ενώ η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία» του ΕΣΠΑ. 

Ήδη έχουν ολοκληρωθεί σημαντικές εργασίες αποκατάστασης βυζαντινών μνημείων, ενώ έως το τέλος του 2026 προβλέπεται να ολοκληρωθεί και η συντήρηση των βόρειων, βορειοδυτικών και δυτικών τειχών. 

Τα βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης, μνημείο μεγάλης ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας, περιλαμβάνονται από το 1988 στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Από το 2019, εκτελέστηκαν και εκτελούνται μείζονες παρεμβάσεις στο σύνολο των βυζαντινών μνημείων της Θεσσαλονίκης. 

Η προστασία, η αποκατάσταση και η ανάδειξη των βυζαντινών τειχών της Θεσσαλονίκης αποτέλεσαν προτεραιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού. Τα σωζόμενα τμήματα, με τους πολυάριθμους πύργους και τις πύλες, αποτελούν πολύτιμους μάρτυρες της μακραίωνης ιστορίας της Θεσσαλονίκης. 

Το έργο αποκατάστασης του οχυρωματικού συνόλου ολοκληρώνεται τώρα με μια καθοριστική παρέμβαση: 

Τον φωτισμό του Επταπυργίου, του Λευκού Πύργου και των τειχών... Ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Ευάγγελο Μυτιληναίο για τη γενναιόδωρη δωρεά του προς τη Θεσσαλονίκη και το Υπουργείο Πολιτισμού».

Ο φωτισμός ως στοιχείο ανάδειξης

Οι παρεμβάσεις εστιάζουν στην ανάδειξη του Λευκού Πύργου, του Επταπυργίου και των επιμέρους τμημάτων των τειχών, καθώς και στην αναβάθμιση του υφιστάμενου φωτισμού όπου απαιτείται. 

Στόχος είναι η βελτίωση της εικόνας των μνημείων κατά τις νυχτερινές ώρες και η διασφάλιση της λειτουργικότητας και της μακροχρόνιας συντήρησης του συστήματος.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον Λευκό Πύργο, το εμβληματικό τοπόσημο της Θεσσαλονίκης, ο οποίος θα φωτιστεί με τεχνολογία υψηλών και βιοκλιματικών προδιαγραφών, προσδίδοντας νέα διάσταση στη νυχτερινή εικόνα της πόλης.

Η ιστορική σημασία των βυζαντινών τειχών

Τα βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης συγκαταλέγονται στα πιο εντυπωσιακά οχυρωματικά έργα της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η οχύρωση της πόλης ξεκίνησε με την ίδρυσή της από τον Κάσσανδρο το 316 π.Χ. και εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες με αλλεπάλληλες επεκτάσεις και επισκευές.

Κατά τη βυζαντινή περίοδο, το οχυρωματικό σύστημα έφθασε σε μήκος περίπου 8 χιλιομέτρων, ενισχυμένο με πύργους και προτείχισμα, που κατέληγαν στην Ακρόπολη. Εκεί δημιουργήθηκε το Επταπύργιο, τελευταίο καταφύγιο των κατοίκων κατά την ύστερη βυζαντινή εποχή. 

Στην οθωμανική περίοδο, το Επταπύργιο υπέστη εκτεταμένες μετασκευές, λειτουργώντας ως αμυντικό και διοικητικό κέντρο της πόλης.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το 1989 χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή, ενώ στη συνέχεια αποδόθηκε στο Υπουργείο Πολιτισμού. 

Από την αρχική περίμετρο των περίπου 8 χιλιομέτρων, σήμερα διατηρούνται ορατά περίπου 4, τα οποία αποτελούν σύνθετο σύνολο κατασκευαστικών φάσεων, κυρίως της ύστερης ρωμαϊκής και πρώιμης βυζαντινής περιόδου. Το μνημείο εξακολουθεί να δεσπόζει στο αστικό τοπίο, οριοθετώντας τον ιστορικό πυρήνα της Θεσσαλονίκης.