Μπορεί η ακύρωση του προγράμματος των αμερικανικών φρεγατών Constellation να ήταν για πολλούς «αναμενόμενη», ωστόσο όμως όπως όλα δείχνουν η Ελλάδα ήταν η μόνη που δεν το περίμενε, καθώς κόντρα σε όλα όσα ακούγονταν και γράφονταν το προηγούμενο διάστημα, είχε επιλέξει το συγκεκριμένο πλοίο να αποτελέσει την κύρια μονάδα επιφανείας του Στόλου του Πολεμικού Ναυτικού για την επόμενη δεκαετία.
Παρά το γεγονός ότι τα «καμπανάκια» που χτυπούσαν και επεσήμαναν ότι το πρόγραμμα των Constellation ήταν προβληματικό, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας επέλεξε να ακολουθήσει τη δική του «ρότα» και να ανακοινώσει ότι περιλαμβάνεται και στην «Ατζέντα 2030».
Μάλιστα τον Ιούλιο του 2024, κατά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε εισηγηθεί την ένταξη της Ελλάδας στην αρχική φάση του προγράμματος των φρεγατών Constellation.
Η φάση αυτή αφορούσε τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών με την πιθανή συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων στην παραγωγή των πλοίων, καθώς και τη μελλοντική προμήθεια έως και επτά μονάδων για το Πολεμικό Ναυτικό.
Η Ελλάδα είχε επενδύσει σημαντικό πολιτικό και στρατηγικό κεφάλαιο στην επιτυχή εξέλιξη του αμερικανικού προγράμματος, αποστέλλοντας και επίσημη επιστολή ενδιαφέροντος (LOR for LOA) για συμμετοχή στη σχεδίαση και ανάπτυξη των Constellation.
Αυτό έγινε παρά το γεγονός ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, από τον Απρίλιο του 2024 είχε ανακοινώσει ότι το πρόγραμμα Constellation θα έχει καθυστέρηση μέχρι και τρία χρόνια!
Τον Απρίλιο του 2025, η Ουάσιγκτον έκανε δεκτό το ελληνικό αίτημα, ενημερώνοντας πως η συμμετοχή στο σκέλος έρευνας και ανάπτυξης (R&D) απαιτούσε οικονομική συνεισφορά 2,7 εκατ. ευρώ.
Η συμφωνία προέβλεπε ότι το Πολεμικό Ναυτικό θα είχε ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των προδιαγραφών των φρεγατών, ώστε αυτές να ανταποκρίνονται στις επιχειρησιακές ανάγκες του ελληνικού στόλου. Ακολούθησε και αναλυτική ενημέρωση της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής.
Όλα αυτά για φρεγάτες που ακόμα δεν έχουν ολοκληρωθεί ούτε στις ΗΠΑ. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική πλευρά δεν κατέβαλε ολόκληρο το ποσό, αλλά μόνο μια προκαταβολή περίπου 150.000 ευρώ.
Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας ακύρωσης
Το πρόγραμμα Constellation σχεδιάστηκε ως η λύση στο κενό που δημιούργησαν τόσο η αποτυχία των LCS όσο και η απόσυρση των φρεγατών Oliver Hazard Perry.
Το Αμερικανικό Ναυτικό είχε άμεση ανάγκη για μια φρεγάτα αξιόπιστη, ικανή σε ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις και αεράμυνα περιοχής, χωρίς να εμπλακεί στον κίνδυνο μιας σχεδίασης από το μηδέν.
Το 2017, το πρόγραμμα FFG(X), ξεκίνησε με βασική απαίτηση η νέα φρεγάτα να βασιστεί σε αποδεδειγμένα επιτυχημένο υφιστάμενο σχέδιο. Το 2020, η επιλογή κατέληξε στη Fincantieri Marinette Marine, με την αμερικανική εκδοχή να πατά πάνω στην ιταλική FREMM.
Το αρχικό πλάνο έκανε λόγο για τουλάχιστον 20 πλοία, με χρηματοδότηση ήδη εξασφαλισμένη για τις έξι πρώτες μονάδες έως το 2024 και με στόχο κόστους κοντά στο 1 δισ. δολάρια ανά πλοίο, ποσό που θα μειωνόταν με την πάροδο του χρόνου και τη σταθεροποίηση της παραγωγής.
Στην πράξη, όμως, η προσαρμογή της FREMM εξελίχθηκε σε διαδικασία γεμάτη επιπλοκές, που σε κόστος έφτασε ακόμη και τα 1,4 δισ. δολάρια ανά μονάδα.
Ακόμα η πρώτη φρεγάτα της κλάσης, η μελλοντική USS Constellation, είναι ακόμα μόλις στο 12% της κατασκευής της!
Την προηγούμενη Τρίτη (25/11), ο υπουργός Ναυτικού Τζον Φέλαν δήλωσε ότι το Ναυτικό «απομακρύνεται στρατηγικά από το πρόγραμμα Constellation».
Η κατασκευή θα συνεχιστεί μόνο στις δύο πρώτες μονάδες (Constellation και Congress). Το Ναυτικό, όπως είπε, θα στραφεί σε ένα νέο τύπο μικρού σκάφους επιφανείας που θα μπορεί να κατασκευάζεται πιο γρήγορα και σε μεγαλύτερους αριθμούς.
Παράλληλα, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχε τονίσει στο πλαίσιο του δόγματος «Arsenal of Freedom» ότι «η ταχύτητα παράδοσης είναι πλέον η βασική αρχή». Το Ναυτικό επιδιώκει στόλο 73 μικρών σκαφών, και η Constellation θεωρήθηκε πλέον υπερβολικά αργή, βαριά και ακριβή για να ανταποκριθεί σε αυτόν τον στόχο.
Προβλήματα είχαν εντοπιστεί και το καλοκαίρι του 2025, στην έκθεση του Γραφείου Λογοδοσίας της αμερικανικής κυβέρνησης (GAO – Government Accountability Office) όπου αναφέρονταν ότι είναι αναπόφευκτες τόσο οι καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα παράδοσης των φρεγατών Constellation όσο και οι αυξήσεις κόστους.
Μετά από αυτές τις εξελίξεις ο σχεδιασμός του υπουργείου Εθνικής Άμυνας αλλά και του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού θα πρέπει να αλλάξει και να στραφεί σε λύσεις που αφορούν πλοία «υπαρκτά» και όχι σε νέα σχέδια επί ...χάρτου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
