Κυκλική οικονομία, καινοτομία και design βρίσκονται στο επίκεντρο μίας από τις πιο πρωτότυπες διεθνείς δράσεις που φιλοξενούνται αυτό το διάστημα στην Κρήτη, σύμφωνα με ανακοίνωση των διοργανωτών. Από το μαλλί των προβάτων και τα υπολείμματα της ελιάς, μέχρι το αβοκάντο, την κεραμική των Μαργαριτών και την υφαντική των Ανωγείων, τριάντα φοιτητές, ερευνητές και καθηγητές από 25 κορυφαία πανεπιστήμια συμμετέχουν στα Periplus Workshops στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Ψηλορείτη και στα Ανώγεια.
Το διεθνές αυτό ερευνητικό εργαστήριο, που διεξάγεται από 20 έως 30 Ιουλίου, επιδιώκει να αναδείξει τον φυσικό και πολιτιστικό πλούτο της Κρήτης ως πρώτη ύλη για νέα προϊόντα, επιχειρηματικές ιδέες και ένα διαφορετικό μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης. Συμμετέχουν επιστήμονες από τομείς όπως το design, η αρχιτεκτονική, οι εφαρμοσμένες τέχνες, τα media και η χειροτεχνία, προερχόμενοι από ιδρύματα όπως το Royal College of Art, το Central Saint Martins, το UC Berkeley, το ETH Zurich, το TU Delft, το Yale University, το Carnegie Mellon University, το Pratt Institute, το National University of Singapore, το University of Sydney και άλλα διεθνώς αναγνωρισμένα πανεπιστήμια.
Ο στόχος του εργαστηρίου είναι η διαμόρφωση προτάσεων που μπορούν να μετατραπούν σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της κυκλικής οικονομίας και του λαογραφικού πολιτισμού της Κρήτης. Η ακαδημαϊκή έρευνα δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο για πρακτικές λύσεις.
«Αναζητούμε την αξία όσων σήμερα καταλήγουν στα σκουπίδια»
Όπως δηλώνει ο επικεφαλής του προγράμματος στην Κρήτη, designer Δημήτρης Σκουρογιάννης, το Periplus εστιάζει στην ανάδειξη της υπολειμματικής αξίας προϊόντων που συχνά παραμένουν αναξιοποίητα. Η φιλοσοφία του εργαστηρίου στηρίζεται στην αναζήτηση νέων χρήσεων για υλικά που μέχρι σήμερα θεωρούνται απόβλητα ή έχουν περιορισμένη αξιοποίηση.
Συγκεκριμένα, από την ελιά αξιοποιείται μόλις το 15% του συνολικού προϊόντος, ενώ το υπόλοιπο παραμένει ανεκμετάλλευτο. Το ίδιο ισχύει και για άλλα προϊόντα της Κρήτης, όπως το μαλλί και το αβοκάντο, που βρίσκονται στο επίκεντρο της έρευνας.
«Το ζητούμενο είναι να δούμε τι καινοτόμα προϊόντα μπορούν να δημιουργηθούν από υλικά που σήμερα αντιμετωπίζονται ως υπολείμματα και στις περισσότερες περιπτώσεις οδηγούνται στα σκουπίδια. Μέσα από το design, τις εφαρμοσμένες τέχνες και τις σύγχρονες μεθόδους σχεδιασμού προσπαθούμε να μετατρέψουμε αυτά τα υλικά σε νέες πρώτες ύλες, με πραγματικές επιχειρηματικές προοπτικές», τονίζει.
Ο Δημήτρης Σκουρογιάννης υπογραμμίζει ότι η Κρήτη διαθέτει τα εχέγγυα ώστε να αποτελέσει πρότυπο για την ανάπτυξη αντίστοιχων δράσεων και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Η ισχυρή παραγωγική βάση, η πολιτιστική ταυτότητα και η παράδοση στη χειροτεχνία δημιουργούν το κατάλληλο περιβάλλον για εφαρμογές κυκλικής οικονομίας.
Εφόσον αποδειχθεί ότι τα υπολείμματα μπορούν να αποκτήσουν νέα οικονομική αξία μέσω καινοτομίας, το μοντέλο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες παραγωγικές περιοχές της χώρας. Παράλληλα, η δράση στοχεύει στην αλλαγή της οπτικής των τοπικών κοινωνιών για τις δυνατότητές τους.
Η έρευνα των διεθνών ομάδων πραγματοποιείται στην κρητική ύπαιθρο, με επισκέψεις σε παραγωγικές μονάδες και εργαστήρια. Οι συμμετέχοντες γνώρισαν παραδοσιακές πρακτικές κτηνοτροφίας και τυροκομίας στο μιτάτο του Γιώργου Σαμόλη στη Νίδα, ενώ επισκέφθηκαν και το εργαστήριο κεραμικής των Γιώργου Δαλαμβέλα και Μαρινίκης Μανιά στις Μαργαρίτες.
Μέσα από αφηγήσεις τοπικών συλλόγων και παραχώρηση παραδοσιακών αντικειμένων, οι ομάδες ήρθαν σε επαφή με τη λαογραφική ιστορία του τόπου, χρησιμοποιώντας τα ως υλικό έρευνας και δημιουργικού σχεδιασμού.
Συμμετοχή της νέας γενιάς και παρουσίαση αποτελεσμάτων
Για πρώτη φορά, στη φετινή διοργάνωση εντάσσεται η συμμετοχή της τοπικής εκπαιδευτικής κοινότητας, με δώδεκα μαθητές από τα σχολεία της περιοχής να συμμετέχουν σε παράλληλο Δημιουργικό Θερινό Σχολείο. Στόχος είναι το μήνυμα της κυκλικής οικονομίας και της καινοτομίας να περάσει στις νεότερες γενιές, δημιουργώντας νέες προοπτικές ανάπτυξης για την Κρήτη.
Το Periplus Workshops διοργανώνεται από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό The Periplus Project και διεθνές δίκτυο ακαδημαϊκών συνεργατών, με τη συνεργασία τοπικών φορέων και επιχειρήσεων. Τα αποτελέσματα της δεκαήμερης ερευνητικής διαδικασίας θα παρουσιαστούν σε δημόσια έκθεση την Τετάρτη 29 Ιουλίου, στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων.
Η έκθεση θα αναδείξει προτάσεις για νέα προϊόντα, υλικά και εφαρμογές, με στόχο να αποδειχθεί ότι η πολιτιστική κληρονομιά, ο πρωτογενής τομέας και τα αναξιοποίητα υπολείμματα της κρητικής παραγωγής μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ένα νέο μοντέλο βιώσιμης επιχειρηματικότητας για την Κρήτη και την ελληνική περιφέρεια.