Δύο μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις με κοινό παρονομαστή τη χώρα μας, εκείνη που θα συνδέσει Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ (Great Sea Interconnector), αλλά και εκείνη που θα συνδέσει τη χώρα μας με την Αίγυπτο (GREGY), βρέθηκαν την Πέμπτη στο επίκεντρο του συνεδρίου Energy Corridors, καθώς αναμένεται να αλλάξουν ριζικά τον χάρτη της Ανατολικής Ευρώπης και όχι μόνο.
Το μεγάλο ζητούμενο, πλέον, είναι αν οι νέες ενεργειακές διασυνδέσεις θα περάσουν από τη φάση του σχεδιασμού στην υλοποίηση, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της ευρύτερης περιοχής.
GSI: Η Κύπρος στο σταυροδρόμι Ευρώπης και Μ. Ανατολής
Ο Ντίνος Λευκαρίτης, CEO της Petrolina, μιλώντας σε πάνελ του συνεδρίου για τον GSI, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, σημειώνοντας ότι «αν καταφέρουμε να κάνουμε πράξη όσα είπαμε, θα είμαστε σε έναν πάρα πολύ καλό δρόμο. Απλώς ελπίζω να γίνει.
Η Κύπρος παίζει μεγάλο ρόλο, γιατί η ενοποίηση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας μπορεί να δώσει νέα πνοή στην Ευρώπη».
Όπως ανέφερε, το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από τις εξαγγελίες στην υλοποίηση, καθώς «έχει μεγάλη σημασία να δούμε αν θα καταφέρουμε να γίνει πράξη, γιατί γνωρίζουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν η Ελλάδα και η Κύπρος στο πολιτικό κομμάτι».
Η υλοποίησή του GSI θα μπορούσε να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και να δημιουργήσει μια νέα ενεργειακή γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή.
Η σημασία του έργου δεν περιορίζεται, βέβαια, μόνο στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που αφορά την ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης και την ενίσχυση της συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από την πλευρά του ο Κυριάκος Ιορδάνου, Γενικός διευθυντής του Υπουργείου Ενέργειας της Κύπρου, τόνισε ότι η πρώτη διάσταση του έργου, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική, είναι η ευρωπαϊκή, η οποία έχει ως στόχο τη διασύνδεση όλων των κρατών-μελών μέσω του Grid Package και της πρωτοβουλίας για τον εξηλεκτρισμό.
Όπως εξήγησε, «η διασύνδεση μας διασφαλίζει ότι δεν θα είμαστε ενεργειακά απομονωμένοι και ότι θα μπορούμε να μεταφέρουμε πλεονάσματα ηλεκτρικής ενέργειας σε άλλες χώρες».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη γεωπολιτική διάσταση του έργου, επισημαίνοντας ότι «η διασύνδεση με το Ισραήλ σημαίνει ότι ανοίγει ένα παράθυρο συνεργασίας με την Εγγύς και τη Μέση Ανατολή.
Το Ισραήλ θα αποτελέσει την οδό διασύνδεσης με τις ευρωπαϊκές χώρες. Άρα, πέρα από τον ενεργειακό διάδρομο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία και ο ευρύτερος διάδρομος IMEC».
Ο ίδιος αναφέρθηκε και στις σημαντικές προκλήσεις, που αντιμετωπίζει το έργο, καθώς το κόστος, οι τεχνικές απαιτήσεις και οι γεωπολιτικές συνθήκες καθιστούν απαραίτητη την επανεξέταση του σχεδιασμού.
«Προβλήματα στο καλώδιο GSI υπάρχουν. Αρχικά προβλεπόταν η ολοκλήρωση του έργου το 2029, όμως έχουν αλλάξει οι συνθήκες και το κόστος.
Ζητήθηκε από τον ΑΔΜΗΕ να απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για νέα μελέτη βιωσιμότητας, προκειμένου να αποτυπωθεί το οικονομικό σκέλος του έργου και να διαπιστωθεί αν αλλάζει ο οικονομικός σχεδιασμός», εξήγησε.
Ο κ. Ιορδάνου αναφέρθηκε και στον ελέφαντα στο δωμάτιο, δηλαδή την Τουρκία, τονίζοντας πως «διεκδικεί θαλάσσιες περιοχές μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου. Αυτό δημιουργεί ζητήματα όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για την Ελλάδα, καθώς επηρεάζει και το έργο GREGY».
Όπως τόνισε, «το θέμα αυτό συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου-Ισραήλ είναι ένα μεγάλο υποθαλάσσιο έργο, το οποίο διέρχεται από περιοχές που δεν βρίσκονται αποκλειστικά υπό ευρωπαϊκή δικαιοδοσία».
GREGY: Η πράσινη ενέργεια της Αιγύπτου προς την Ευρώπη
Την ίδια στιγμή, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου, γνωστή ως GREGY, δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό διάδρομο που μπορεί να μεταφέρει καθαρή ενέργεια από τη Βόρεια Αφρική προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η Αίγυπτος διαθέτει τεράστιο δυναμικό ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και το έργο φιλοδοξεί να αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα προς όφελος της Ευρώπης.
Ο Διομήδης Δορκοφίκης, Partner στο Foresight Group, ανέφερε ότι η ανάγκη για τέτοιου είδους έργα προκύπτει από τις ίδιες τις απαιτήσεις της ενεργειακής μετάβασης.
«Από το 2020 ξεκινήσαμε να επενδύουμε στην αποθήκευση ενέργειας και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, γιατί οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχουν στοχαστικό χαρακτήρα», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, οι ΑΠΕ δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά χωρίς υποστηρικτικές υποδομές, καθώς «η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να βασιστεί σε μία μόνο λύση».
Αναφερόμενος ειδικά στο GREGY, σημείωσε ότι η διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου μπορεί να έχει σημαντικό οικονομικό όφελος, καθώς «η Αίγυπτος έχει ήδη δρομολογήσει μεγάλες επενδύσεις σε έργα ΑΠΕ και μέσω του έργου εκτιμάται ότι μπορεί να επιτευχθεί μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τους Έλληνες καταναλωτές κατά περίπου 20%».
Παράλληλα, τόνισε ότι η ποσότητα ενέργειας που θα μπορούσε να μεταφερθεί είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς «η ενέργεια που θα διοχετεύεται μέσω της Αιγύπτου, περίπου 22 TWh ετησίως, αντιστοιχεί σε σχεδόν δύο φορές τη σημερινή βιομηχανική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας».
Τα καλώδια δεν αρκούν, ανάγκη για αποθήκευση
Παρότι η ανάπτυξη των διασυνδέσεων αποτελεί βασικό κομμάτι της ενεργειακής μετάβασης, δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα, καθώς η αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ δημιουργεί την ανάγκη για αποθήκευση, ώστε η ενέργεια να είναι διαθέσιμη όταν υπάρχει ζήτηση.
Ο κ. Δορκοφίκης υπογράμμισε ότι «η απανθρακοποίηση από μόνη της δεν αρκεί. Είναι απαραίτητες οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, καθώς και η αποθήκευση ενέργειας, όχι μόνο με μπαταρίες αλλά και με αντλησιοταμίευση, η οποία προσφέρει μεγαλύτερη διάρκεια αποθήκευσης».
Η νέα ενεργειακή πραγματικότητα απαιτεί, επομένως, έναν συνδυασμό παραγωγής, αποθήκευσης και μεταφοράς, ώστε οι επενδύσεις στις ΑΠΕ να μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως.
Η χρηματοδότηση ως κρίσιμος παράγοντας
Πέρα από τις τεχνικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, καθοριστικής σημασίας για την πορεία των έργων αποτελεί η χρηματοδότησή τους.
Ο Κυριάκος Ιορδάνου επισήμανε ότι «ένα ακόμη σημαντικό θέμα συζήτησης είναι η χρηματοδότηση του GSI. Ένας από τους λόγους για τους οποίους επιδιώκουμε την επανεξέταση της αξίας του είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο μπορούν να εισέλθουν νέοι επενδυτές στο έργο».
Από την πλευρά του, ο κ. Δορκοφίκης εξήγησε ότι τα έργα τέτοιου μεγέθους απαιτούν συνδυασμό πηγών χρηματοδότησης.
Όπως ανέφερε, «τα απαιτούμενα κεφάλαια πρέπει να προέρχονται από συνδυασμό πηγών χρηματοδότησης, όπως επιχορηγήσεις, θεσμικά κεφάλαια και ιδιωτικές επενδύσεις», ενώ σημείωσε ότι το GSI ακολουθεί μοντέλο σταθερής απόδοσης, με μέρος του κόστους να μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή.
Kαι παρότι το κόστος για το μέσο κυπριακό νοικοκυριό, μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων, να είναι σημαντικό, ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η λειτουργία του έργου μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση περίπου 400 εκατ. ευρώ ετησίως.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
