Δύο σημαντικά ορόσημα στην απομείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους

Η πορεία αποκλιμάκωσης του δημοσίου χρέους αποτελεί ένα διπλό ορόσημο για την ελληνική οικονομία, σηματοδοτώντας την επιστροφή της χώρας σε συνθήκες σταθερότητας και βιωσιμότητας μετά από περισσότερο από μία δεκαετία δημοσιονομικών προκλήσεων.

Το πρώτο ορόσημο αφορά τη φετινή επίδοση, καθώς το ελληνικό δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ. Για πρώτη φορά από το 2010, όταν το χρέος είχε εκτιναχθεί στο 146% του ΑΕΠ, η Ελλάδα επιστρέφει σε επίπεδα προ κρίσης, κλείνοντας έναν κύκλο που σηματοδότησε την έναρξη της εποχής των μνημονίων.

Το δεύτερο ορόσημο αναμένεται το 2029, όταν –σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις– το χρέος θα μειωθεί κάτω από το 120% του ΑΕΠ, όριο που θεωρείται κρίσιμο για τις αγορές και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.

Προβλέψεις για την πορεία του χρέους

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του υπουργείου Οικονομικών, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να περιοριστεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ (357,5 δισ. ευρώ), από 146,1% του ΑΕΠ το 2025. Το 2027 αναμένεται περαιτέρω μείωση στο 131,5% του ΑΕΠ (355,8 δισ. ευρώ), για να υποχωρήσει στο 124,6% το 2028 (349,8 δισ. ευρώ) και στο 119% του ΑΕΠ (346 δισ. ευρώ) το 2029.

Όπως επισημαίνει το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) στην τελευταία του έκθεση, η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην ισχυρή ανάπτυξη και στη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων. Η Ετήσια Έκθεση Προόδου 2026 αναφέρει ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα συνέβαλαν κατά 4,9 ποσοστιαίες μονάδες στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ το 2025 και κατά 3,2 μονάδες το 2026. Παράλληλα, θετική ήταν και η συμβολή της πολιτικής πρόωρων αποπληρωμών που υλοποιούν το υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ).

Η ανάλυση του ΕΔΣ για τη δομή του χρέους

Στην έκθεσή του, το ΕΔΣ παρουσιάζει την «ακτινογραφία» του δημοσίου χρέους. Κατά την περίοδο των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (2010–2018), η Ελλάδα έλαβε δανειακά κεφάλαια ύψους 288,7 δισ. ευρώ από διμερή δάνεια με χώρες της ευρωζώνης (Greek Loan Facility - GLF), το European Financial Stability Facility (EFSF), τον European Stability Mechanism (ESM) και το ΔΝΤ, με ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής. Το χρέος προς το ΔΝΤ, ύψους 32,1 δισ. ευρώ, εξοφλήθηκε πλήρως τον Απρίλιο του 2022, ενώ το υπόλοιπο των 211,4 δισ. ευρώ αφορά δάνεια από τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης, με αποπληρωμή έως το 2070.

Από αυτά, τα 52,9 δισ. ευρώ προήλθαν από διμερή διακρατικά δάνεια μέσω του GLF, με ανεξόφλητο υπόλοιπο 26,3 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο της στρατηγικής ενεργής διαχείρισης του χρέους, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές: τον Δεκέμβριο του 2024 εξοφλήθηκαν 7,94 δισ. ευρώ για λήξεις 2026–2028 και τον Δεκέμβριο του 2025 αποπληρώθηκαν πρόωρα 5,29 δισ. ευρώ για υποχρεώσεις της περιόδου 2033–2041.

Ο ΟΔΔΗΧ έχει ήδη ανακοινώσει νέα πρόωρη εξόφληση ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ για δόσεις με αρχικές λήξεις το 2029 και τα έτη 2033–2035. Υπολογίζεται ότι στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ, τα οποία θα αποπληρωθούν σε τέσσερα χρόνια με ετήσιες καταβολές 5 δισ. ευρώ, έως το 2031. Η επιτάχυνση της αποπληρωμής αναμένεται να ενισχύσει τη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, να περιορίσει τις δαπάνες τόκων και να σταθεροποιήσει το προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας.

Δάνεια EFSF και ESM

Από τα δάνεια του EFSF ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ανέρχεται σε περίπου 125,7 δισ. ευρώ, με αποπληρωμή έως το 2070. Η χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 58,8 δισ. ευρώ που αντλήθηκε από τον ESM κατά το τρίτο πρόγραμμα θα αποπληρωθεί σταδιακά από το 2034 έως το 2060.

Η σταθερή αποκλιμάκωση του χρέους, σε συνδυασμό με την ισχυρή αναπτυξιακή πορεία και τη συνετή δημοσιονομική πολιτική, ενισχύει τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω βελτίωση της πιστοληπτικής της θέσης τα επόμενα χρόνια.