Ηλεκτρονικές πληρωμές: Πώς λειτουργούν οι τραπεζικές κάρτες και πώς το IRIS

Δύο παράλληλες λύσεις στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, σε μεγάλο βαθμό συμπληρωματικές, αποτελούν οι τραπεζικές κάρτες και το IRIS. 

Παρότι συχνά συγκρίνονται, έχουν σχεδιαστεί με διαφορετική φιλοσοφία και εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες.

Οι τραπεζικές κάρτες δίνουν έμφαση σε ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών - από αγορές στο εξωτερικό και δυνατότητες πίστωσης έως προστασία καταναλωτή και προγράμματα επιβράβευσης. 

Το IRIS, αντίθετα, εστιάζει στις άμεσες και χαμηλού κόστους μεταφορές χρημάτων και πληρωμές.

Πώς λειτουργούν οι κάρτες

Όταν ένας καταναλωτής πληρώνει με κάρτα, ο έμπορος δεν εισπράττει ολόκληρο το ποσό της συναλλαγής. Σε μια αγορά 100 ευρώ, για παράδειγμα, μπορεί να καταλήξουν στον επαγγελματία περίπου 98,5 ευρώ.

Η διαφορά μοιράζεται ανάμεσα στην τράπεζα του πελάτη, την τράπεζα του εμπόρου και τα διεθνή δίκτυα πληρωμών όπως η Visa και η Mastercard.

Από αυτές τις προμήθειες χρηματοδοτείται και μέρος των προγραμμάτων επιβράβευσης. Οι πόντοι και οι επιστροφές χρημάτων δεν αποτελούν ουσιαστικά «δώρο» της τράπεζας, αλλά επιστροφή μέρους των εσόδων που δημιουργεί η ίδια η συναλλαγή. 

Έτσι, οι τράπεζες δίνουν κίνητρο στους πελάτες να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη κάρτα.

Παράλληλα, οι κάρτες δεν προσφέρουν μόνο μια μέθοδο πληρωμής. Συνοδεύονται από δυνατότητα δόσεων, άτοκη πίστωση στις πιστωτικές κάρτες, προστασία απέναντι σε απάτες ή μη παράδοση προϊόντων, ταξιδιωτικές ασφάλειες και παγκόσμια αποδοχή μέσω δικτύων όπως η Visa και η Mastercard.

Πίσω από αυτές τις υπηρεσίες βρίσκονται σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογία, μηχανισμούς ασφαλείας και συστήματα ανίχνευσης απάτης.

Πώς λειτουργεί το IRIS

Το IRIS βασίζεται σε διαφορετική λογική. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σύστημα άμεσης μεταφοράς χρημάτων από τραπεζικό λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό, με πολύ χαμηλό κόστος για τον επαγγελματία και χωρίς χρέωση για τον καταναλωτή στις περισσότερες χρήσεις.

Αυτό αποτελεί και το βασικό του πλεονέκτημα. Ο επαγγελματίας πληρώνει αισθητά μικρότερες προμήθειες σε σχέση με τις κάρτες, ενώ τα χρήματα μεταφέρονται άμεσα.

Για αυτό και το IRIS είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε πληρωμές μεταξύ ιδιωτών, σε μικρές επιχειρήσεις ή σε επαγγελματίες όπως τεχνίτες και ελεύθεροι επαγγελματίες.

Ωστόσο, όπως σημειώνουν τραπεζικές πηγές, ακριβώς επειδή το κόστος της συναλλαγής είναι τόσο χαμηλό, δεν υπάρχει αντίστοιχο περιθώριο για γενναία προγράμματα επιστροφών ή πόντων. Με απλά λόγια, το οικονομικό μοντέλο που στηρίζει τα rewards στις κάρτες δεν υπάρχει στο IRIS.

Επιπλέον, το IRIS δεν σχεδιάστηκε ως διεθνές δίκτυο πληρωμών με δυνατότητες χρήσης στο εξωτερικό, ταξιδιωτικές παροχές ή προγράμματα επιβράβευσης. Ο ρόλος του είναι πιο συγκεκριμένος: γρήγορες και οικονομικές συναλλαγές μέσα από το τραπεζικό σύστημα.

Στην πράξη όμως πρόκειται για δύο διαφορετικά εργαλεία.

Οι κάρτες καλύπτουν πιο σύνθετες ανάγκες, όπως αγορές στο εξωτερικό, ηλεκτρονικό εμπόριο με προστασία καταναλωτή, δόσεις και πρόσβαση σε ένα παγκόσμιο δίκτυο αποδοχής.

Το IRIS, αντίθετα, είναι ιδανικό για άμεσες πληρωμές χαμηλού κόστους στην ελληνική αγορά. Δεν σχεδιάστηκε για να αντικαταστήσει πλήρως τις κάρτες, αλλά για να καλύψει διαφορετικές χρήσεις στις καθημερινές συναλλαγές.

Πώς απαντούν οι τράπεζες στην κριτική για τις επιβραβεύσεις

Για να λειτουργήσει ένα πρόγραμμα επιβράβευσης απαιτούνται συνεργασίες με εμπόρους, τεχνικές υποδομές, συστήματα παρακολούθησης συναλλαγών και, κυρίως, ένα οικονομικό μοντέλο που να το χρηματοδοτεί.

Στις κάρτες, αυτό το μοντέλο έχει χτιστεί εδώ και δεκαετίες πάνω στις προμήθειες των συναλλαγών. Στο IRIS, όπου το κόστος είναι σημαντικά χαμηλότερο, μια αντίστοιχη δομή θα απαιτούσε διαφορετική προσέγγιση και νέες επενδύσεις.

Όπως σημειώνουν τραπεζικά στελέχη, το βασικό ερώτημα δεν είναι IRIS ή κάρτες τι ιδιαίτερα ανάγκες καλύπτουν τα δυο εργαλεία πληρωμών.

Οι κάρτες αποτελούν ένα πλήρες σύστημα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών με διεθνή εμβέλεια και δυνατότητες χρηματοδότησης. Το IRIS λειτουργεί ως ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό εργαλείο για άμεσες και οικονομικές πληρωμές και μεταφορές χρημάτων.

Τα δύο συστήματα λειτουργούν τελικά συμπληρωματικά, καλύπτοντας διαφορετικές ανάγκες καταναλωτών και επιχειρήσεων.