Την τελική πρόταση του νέου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό παρουσίασαν πριν από λίγη ώρα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, δίνοντας τις βασικές κατευθύνσεις και κανόνες για το σύνολο της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Αξίζει να αναφέρουμε, πως η πρόταση αυτή ενδέχεται να διαφοροποιηθεί, καθώς θα ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση που θα ολοκληρωθεί στις 25 Ιουνίου. Στη συνέχεια το σχέδιο θα εισαχθεί στο Εθνικό Συμβούλιο Χωροταξίας. Στόχος είναι έως τα τέλη Ιουνίου να έχει υπογραφεί η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ).
Όπως διαβεβαίωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δεν θα υπάρξει αιφνιδιασμός για επενδυτικά έργα που έχουν ήδη λάβει τις απαιτούμενες εγκρίσεις.
«Παρουσιάζουμε την πρότασή μας για το νέο χωροταξικό, την πυξίδα της στρατηγικής μας για τον τουρισμό τα επόμενα χρόνια. Μια πρόταση που έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό που υφίσταται για περισσότερο από μία δεκαετία.
Μια πρόταση, όμως, που εδράζεται στο σχέδιο που παρουσιάστηκε τον Ιούλιο του 2024, εμπλουτισμένο μέσα από τα σχόλια που τέθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση.
Να οδηγήσουμε τη χώρα από την αποσπασματικότητα στη συνοχή, να οργανώσουμε τον χώρο. Η χωροταξία απαντά σε τρία βασικά ερωτήματα: πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί κάθε δραστηριότητα, με διαφάνεια. Γιατί οι κανόνες θέτουν όρια και αποτελούν προϋπόθεση ασφάλειας και εμπιστοσύνης για όλους.
Ταυτόχρονα, προχωράμε για πρώτη φορά στην ολοκλήρωση τριών χωροταξικών: για τον τουρισμό, για τις ΑΠΕ μέσα στις επόμενες ημέρες και, λίγο αργότερα, για τη βιομηχανία.
Το ταυτόχρονο αυτό βήμα έχει μεγάλη σημασία, γιατί επιτρέπει τη μέγιστη δυνατή συσχέτιση και αποτρέπει συγκρούσεις μεταξύ των διαφορετικών δραστηριοτήτων», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου.
«Αυτό που παρουσιάζουμε σήμερα επιδέχεται το ενδεχόμενο αλλαγών. Κάναμε τις αλλαγές που έπρεπε να γίνουν. Είναι ένα σύστημα αρχών, κατευθύνσεων και κανόνων που έρχεται να διατρέχει το σύνολο της τουριστικής ανάπτυξης της χώρας, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, στο πλαίσιο μιας συνθετικής στρατηγικής για τον ελληνικό τουρισμό.
Ο πυρήνας έχει το μέτρο και την ισορροπία, τον σεβασμό προς το πολιτιστικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον άνθρωπο, τόσο ως κάτοικο όσο και ως επισκέπτη.
Το κρίσιμο ζητούμενο στο οποίο απαντά είναι να προστατεύσουμε αυτό που κάνει την Ελλάδα ξεχωριστή: την τοπική αυθεντικότητα, τα νησιά, την πολιτιστική ταυτότητα. Και δεν είναι παράπλευρο αυτό το ζητούμενο. Είναι ο λόγος που η Ελλάδα είναι διεθνής προορισμός.
Η χώρα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα και μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στον παγκόσμιο τουρισμό. Χρειάζεται, όμως, ένα επιχειρησιακό σχέδιο σε μια δύσκολη εξίσωση, ως εργαλείο μιας στρατηγικής με κεντρικό άξονα τη διάχυση της τουριστικής ανάπτυξης με δίκαιο τρόπο σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Κατευθύνει, με ξεκάθαρους στόχους, μέσα από πολυετή και επιστημονική μελέτη, το μέλλον της ανάπτυξης της χώρας, με άξονες τη χρονική και χωρική διάχυση της τουριστικής ανάπτυξης, τη μείωση των ανισοτήτων εντός των περιφερειών, την απλούστευση διαδικασιών χωροθέτησης και την προώθηση γενικών υποδομών αναγκαίων για την τουριστική ανάπτυξη, όπως οι μεταφορές, οι ψηφιακές υποδομές κ.λπ», ανέφερε από την πλευρά της η υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη.
Για πρώτη φορά η Ελλάδα αποκτά ενιαίο πλαίσιο οργάνωσης
Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, για πρώτη φορά, ολόκληρη η Ελλάδα αναλύεται και οργανώνεται μέσα από ένα ενιαίο σύστημα τριών διακριτών κατηγοριών στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τη σαφή οργάνωση της τουριστικής δραστηριότητας.
Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να βάλει τέλος στην αποσπασματική ανάπτυξη, δημιουργώντας ένα ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων και κατευθύνσεων για το πού, πώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί ο τουρισμός στη χώρα.
Έτσι, η πρώτη κατηγορία αφορά τη χωρική κατανομή του τουριστικού φαινομένου, με αντικειμενικό κριτήριο τις υφιστάμενες τουριστικές κλίνες ανά στρέμμα.
Η δεύτερη κατηγορία βασίζεται στα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, αναγνωρίζοντας ότι διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες έχουν οι μητροπολιτικές περιοχές, διαφορετικές τα νησιά, οι παράκτιες ζώνες και οι ορεινές περιοχές.
Η τρίτη κατηγορία αφορά περιοχές ειδικού καθεστώτος προστασίας, όπως οι περιοχές του εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, οι προστατευόμενοι παραδοσιακοί και εγκαταλελειμμένοι οικισμοί, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα μνημεία και οι ιστορικοί τόποι.
Με βάση αυτές τις κατηγορίες, το νέο χωροταξικό προβλέπει αφενός κατευθυντήριες γραμμές σχεδιασμού και αφετέρου άμεσα εφαρμόσιμες ρυθμίσεις μέσω της έκδοσης Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ).
Μάλιστα, σε περίπτωση αλληλοεπικάλυψης ή σύγκρουσης μεταξύ των τριών κατηγοριών, θα υπερισχύουν πάντα οι πιο αυστηρές και προστατευτικές προβλέψεις για το φυσικό περιβάλλον.
Πέντε κατηγορίες τουριστικής ανάπτυξης στις δημοτικές ενότητες
Σε ό,τι αφορά τη χωρική διάρθρωση των 1.035 δημοτικών ενοτήτων της χώρας, το νέο πλαίσιο διαμορφώνει πέντε βασικές κατηγορίες: περιοχές ελεγχόμενης ανάπτυξης, αναπτυγμένες περιοχές, αναπτυσσόμενες περιοχές, περιοχές πρώιμης ανάπτυξης και περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης.
Σύμφωνα με τον υπουργό, στις τελευταίες θα δοθούν επιπλέον κίνητρα για την ενίσχυση της τουριστικής ανάπτυξης.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις 18 δημοτικές ενότητες που θεωρούνται ήδη κορεσμένες τουριστικά, μεταξύ αυτών η Κέρκυρα, η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Ρόδος και περιοχές της Κρήτης, και εντάσσονται στην κατηγορία Α.
Αύξηση αρτιότητας για περιορισμό της διάσπαρτης δόμησης
Στις περιοχές της κατηγορίας Α προβλέπεται αύξηση της ελάχιστης αρτιότητας στα 16 στρέμματα. Σήμερα, η ελάχιστη αρτιότητα σε όλη την Ελλάδα είναι 4 στρέμματα. Με τη νέα ΚΥΑ η ελάχιστη αρτιότητα σε όλη τη χώρα αυξάνεται στα 8 στρέμματα, στις περιοχές κατηγορίας Β θα διαμορφωθεί στα 12 στρέμματα, ενώ στις περιοχές κατηγορίας Α θα φτάσει τα 16 στρέμματα.
Σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, στόχος αυτής της ρύθμισης είναι η μείωση της πίεσης στο περιβάλλον, ο περιορισμός της διάσπαρτης δόμησης και η ενίσχυση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης και πρόκειται για την πρώτη ρύθμιση που θα τεθεί άμεσα σε εφαρμογή.
Πλαφόν στις τουριστικές κλίνες στα νησιά
Η δεύτερη βασική ρύθμιση αφορά τον αριθμό των επιτρεπόμενων τουριστικών κλινών. Στις 18 κορεσμένες περιοχές προβλέπεται ανώτατο όριο 100 κλινών ανά τουριστική ανάπτυξη, ενώ στις περιοχές Β το όριο ανέρχεται στις 350 κλίνες, στις περιοχές Γ, Δ και Ε, όπου η τουριστική πίεση είναι χαμηλότερη, δεν προβλέπεται περιορισμός.
Παράλληλα, τα νησιά κατηγοριοποιούνται και με βάση τα ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά και την έκτασή τους.
Η νέα προσέγγιση αναγνωρίζει ότι τα νησιά διαθέτουν ιδιαίτερα φυσικά οικοσυστήματα και μοναδική βιοποικιλότητα που απαιτούν αυξημένη προστασία.
Έτσι, τα μεγάλα νησιά, άνω των 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων, θα υπόκεινται σε αυστηρότερο έλεγχο όσον αφορά την οργανωμένη τουριστική ανάπτυξη, στα νησιά μεσαίας έκτασης, από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα, επιτρέπεται ήπια ανάπτυξη έως 100 κλίνες, ενώ στα μικρά νησιά κάτω των 20 τετραγωνικών χιλιομέτρων προβλέπονται επίσης μόνο ήπιες χρήσεις έως 100 κλίνες.
Επιπλέον, τα νησιά κάτω από 1.000 στρέμματα αποκτούν ειδικό καθεστώς αυξημένης προστασίας. Στόχος αυτής της κατηγοριοποίησης είναι να δοθεί σαφές μήνυμα υπέρ του τουρισμού στα νησιά, χωρίς όμως να αλλοιωθεί η φυσιογνωμία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.
Το νέο χωροταξικό προβλέπει πολλαπλά επίπεδα προστασίας για περιοχές ιδιαίτερης ιστορικής, πολιτιστικής και περιβαλλοντικής αξίας.
Για τον λόγο αυτό θεσπίζονται ειδικές προβλέψεις για το εθνικό σύστημα προστατευόμενων περιοχών, τους προστατευόμενους παραδοσιακούς και εγκαταλελειμμένους οικισμούς, τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τους ιστορικούς τόπους.
Αλλαγές στη βραχυχρόνια μίσθωση
Παράλληλα, το νέο χωροταξικό καθορίζει το πλαίσιο και τους κανόνες με τους οποίους μπορούν να ρυθμίζονται τουριστικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Ενδεικτικά, προωθούνται μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της βραχυχρόνιας μίσθωσης, όπως:
- ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία,
- η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος,
- η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας,
- περιορισμούς ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών.
Αξίζει να σημειώσουμε πως αναφερόμενη στη βραχυχρόνια μίσθωση, η υπουργός Τουρισμού υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικές παρεμβάσεις.
Όπως σημείωσε, απαιτείται συνολικός σχεδιασμός στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τον ελληνικό τουρισμό, ώστε να εξασφαλιστεί ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη, τις τοπικές κοινωνίες και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Αυστηρή προστασία της παράκτιας ζώνης
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην προστασία της παράκτιας ζώνης. Στα πρώτα 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύεται πλήρως κάθε κατασκευή, με μοναδικές εξαιρέσεις τις απολύτως αναγκαίες υποδομές κοινής ωφέλειας, όπως η πρόσβαση ατόμων με αναπηρία.
Η βασική φιλοσοφία της ρύθμισης, σύμφωνα με τον κ. Παπασταύρου, είναι ότι «η ακτή αποτελεί δημόσιο αγαθό που ανήκει σε όλους και όχι σε λίγους».
Ρυθμίσεις και για το νερό, θαλασσινό νερό στις πισίνες
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει και προβλέψεις για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Για τις πισίνες συνιστάται η χρήση θαλασσινού νερού, ενώ για κάθε νέα τουριστική υποδομή, ανεξαρτήτως μεγέθους, προτείνεται η δημιουργία υδατοδεξαμενής συλλογής όμβριων υδάτων.