Σε κομβικό σημείο εισέρχονται οι διεργασίες για τον Κάθετο Διάδρομο, μετά τις χθεσινές συμφωνίες που «κλείδωσαν» στην Ουάσινγκτον στο πλαίσιο του Transatlantic Gas Security Summit. Συνολικά έξι μνημόνια κατανόησης (MοU) για προμήθεια αμερικανικού LNG, με ισχυρό ελληνικό αποτύπωμα, αναδεικνύουν τη στρατηγική επιλογή των ΗΠΑ να αποτελέσει η χώρα μας τη βασική πύλη εισόδου προς την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Παρότι η δυναμική των συμφωνιών που υπεγράφησαν χθες είναι μεγάλη, καθώς αποδίδουν στη χώρα μας πρωταγωνιστικό ρόλο, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η επίλυση των αγκυλώσεων του Κάθετου Διαδρόμου, που μέχρι πρότινος τουλάχιστον κρατούσαν το εγχείρημα «παγωμένο».
Και μπορεί οι χθεσινές συμφωνίες να άνοιξαν τον δρόμο, αλλά το αν θα ακολουθήσουν οι αναγκαίες θεσμικές και ρυθμιστικές αλλαγές θα κρίνει τελικά αν το φιλόδοξο αυτό εγχείρημα θα περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Τι περιλαμβάνουν οι έξι συμφωνίες που «κλείδωσαν»
Στο επίκεντρο της χθεσινής ημέρας βρίσκονται τέσσερα μνημόνια της Atlantic SEE LNG Trade, ένα της Metlen και ένα της MET.
Η Atlantic SEE LNG Trade, κοινοπραξία του Ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, υπέγραψε μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης αμερικανικού LNG με τέσσερις χώρες του Κάθετου Διαδρόμου, την Αλβανία, τη Βουλγαρία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Ουκρανία.
Οι συμφωνίες της Atlantic SEE καλύπτουν ένα ευρύ γεωγραφικό τόξο, καθώς υπεγράφησαν με την ουκρανική Naftogaz, τη βουλγαρική Bulgargaz, εταιρείες από τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη και το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέσω Ελλάδας το LNG θα κατευθύνεται και σε αγορές πέραν του στενού άξονα του Κάθετου Διαδρόμου.
Από την πλευρά της, η Metlen υπέγραψε μνημόνιο με τη Shell, τον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικού LNG παγκοσμίως. Σύμφωνα με το MoU, οι δύο εταιρείες θα προμηθεύουν και θα εμπορεύονται ποσότητες περίπου 0,5 έως 1,0 bcm ετησίως για την πενταετία 2027–2031, με παράδοση στις ελληνικές εγκαταστάσεις υποδοχής και αεριοποίησης στη Ρεβυθούσα και στην Αλεξανδρούπολη.
Προβλέπεται δε και η χρήση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου για τη πρόσβαση και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές, πέραν αυτών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Αντίστοιχη συμφωνία υπεγράφη και από τη MET με τη Shell, ενισχύοντας περαιτέρω το μήνυμα ότι η αγορά στηρίζει το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο και το κόστος τα βασικά «αγκάθια»
Όπως έχουμε αναφέρει πολλάκις το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου αντιμετωπίζει μία σειρά από αγκυλώσεις. Οι υψηλές ταρίφες διαμετακόμισης, η πολυπλοκότητα στο ρυθμιστικό πλαίσιο και έλλειψη ενιαίων κανόνων εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για νέους πελάτες και επενδυτές.
Ειδικότερα, όσον αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο, οι Βρυξέλλες, τόσο καιρό επέμεναν πως τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, δεν ευθυγραμμίζονται με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διέπουν τον ανταγωνισμό, τη διαφάνεια και την ισότιμη πρόσβαση τρίτων στα δίκτυα φυσικού αερίου.
Μάλιστα, η Κομισιόν επέμενε πως απαιτούνταν αλλαγές στους κανονισμούς της αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ, καθώς το μοντέλο ενιαίας δέσμευσης χωρητικότητας σε όλη την αλυσίδα του Κάθετου Διαδρόμου αποκλίνει από το ισχύον πλαίσιο, που προβλέπει χωριστή κατανομή δυναμικότητας ανά υποδομή.
Σχετικά με το ζήτημα των υψηλών ταριφών, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Κάθετος Διάδρομος είναι ο υψηλός ανταγωνισμός κυρίως με την Πολωνία.
Όσον αφορά την πολωνική διαδρομή, το βασικό της πλεονέκτημα είναι το χαμηλότερο κόστος, με τις ταρίφες να βρίσκονται στα 4,4 ευρώ/MWh έναντι περίπου 7 ευρώ/MWh μέσω Ελλάδας και Ρεβυθούσας, γεγονός που εξηγεί και το σχεδόν μηδενικό ενδιαφέρον στις τελευταίες δύο δημοπρασίες του Κάθετου Διαδρόμου.
Μάλιστα, η Πολωνία πρόσφατα προχώρησε σε ταχεία αδειοδότηση δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου συνολικού μήκους 280 χιλιομέτρων, ενισχύοντας τη μεταφορική της δυναμικότητα προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία, εντείνοντας ουσιαστικά τον ανταγωνισμό.
Παρά την τεράστια δυναμική των συμφωνιών που κλείστηκαν χθες, το βασικό διακύβευμα παραμένει η άρση των παραπάνω αγκυλώσεων που καθιστούν τον Κάθετο Διάδρομο λιγότερο ανταγωνιστικό σε σχέση με άλλες διαδρομές.
Κυρώσεις στο «καμουφλαρισμένο» ρωσικό αέριο ζητά η Ελλάδα
Για το σκοπό αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, διεξήχθη ειδικό working group, με τη συμμετοχή των υπουργών Ενέργειας των πέντε χωρών διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου, δηλαδή Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, των Διαχειριστών, της πρέσβεως των ΗΠΑ στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοιλ, του ειδικού απεσταλμένου για την Παγκόσμια Ενεργειακή Ολοκλήρωση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Τζόσουα Βολτς, καθώς και της Γενικής Διευθύντριας Ενέργειας της Κομισιόν Ντίτε Γιόργκενσεν (DG Energy), αλλά και των εμπλεκομένων εταιρειών.
Μάλιστα, τα παραπάνω ζητήματα τέθηκαν ανοιχτά χθες από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, ενώ σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες η ελληνική αντιπροσωπεία έθεσε επί τάπητος και την ανάγκη να αποτραπεί η έμμεση επανείσοδος ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω τρίτων χωρών, ιδίως από τα Δυτικά Βαλκάνια.
Επιπλέον, η ελληνική πλευρά ζήτησε την επιβολή κυρώσεων σε περιπτώσεις «καμουφλαρισμένου» ρωσικού αερίου που διακινείται με άλλη ετικέτα, με το ζήτημα να βρίσκει την κατανόηση της Κομισιόν, χωρίς ωστόσο να προκύπτει από τη χθεσινή τουλάχιστον συνάντηση άμεσα συγκεκριμένος οδικός χάρτης.
Αυτό που σίγουρα συμφωνήθηκε είναι η συνέχιση των τεχνικών διαβουλεύσεων σε μικρότερες ομάδες, με στόχο την κατάρτιση προσυμφωνημένων κειμένων σε υπουργικό επίπεδο.
Πάντως, οι διεργασίες για τον Κάθετο Διάδρομο θα συνεχιστούν και σήμερα, καθώς ο κ. Παπασταύρου αναμένεται να έχει επίσημες διμερείς συναντήσεις τόσο με τον Αμερικανό ομόλογό του, Κρις Ράιτ και τον Υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ όσο και με μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας.
Κοινό ανακοινωθέν 13 χωρών για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο
Χθες υπεγράφη κοινή δήλωση για τη διαφοροποίηση των πηγών τροφοδοσίας της Ευρώπης και την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, με σαφείς αναφορές στην ανάγκη άρσης των πολλών αγκυλώσεων του Κάθετου Διαδρόμου, προχώρησαν από την Ουάσινγκτον 13 χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, συμπεριλαμβάνοντας και κράτη που δεν συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο.
Την κοινή δήλωση υπογράφουν οι Υπουργοί Ενέργειας και οι εκπρόσωποι της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Δημοκρατίας της Κροατίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.
«Η ευρωπαϊκή ενεργειακή ανεξαρτησία αποτελεί προϋπόθεση για την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Η κοινή δήλωση είναι ένα εργαλείο που θα μας επιτρέψει να αυξήσουμε τους όγκους LNG, να ενοποιήσουμε τις αγορές και να απελευθερώσουμε οριστικά την περιοχή από τις προμήθειες από την Ανατολή», αναφερόταν, μεταξύ άλλων, στο κοινό ανακοινωθέν.
Εν αναμονή της συμφωνίας της Onex
Αξίζει να σημειώσουμε πως σήμερα παρουσία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και του Σταύρου Παπασταύρου θα πραγματοποιηθεί η τελετή υπογραφής συμφωνίας της ελληνικής ONEX Shipyards and Technologies με τον νοτιοκορεάτικο όμιλο Hanwha Power Systems με στόχο την κατασκευή στις ΗΠΑ πλοίων μεταφοράς LNG και πλωτών χώρων παραγωγής ενέργειας.
Η συμφωνία αυτή αναμένεται να αποτελέσει το «κλειδί» για την ενεργειακή αναβάθμιση της χώρας μας, αλλά και την καθιέρωσή της ως ενεργειακό κόμβο, μέσω των πλοίων μεταφοράς LNG και FSRU.
Σύμφωνα με όσα είπε πριν από λίγο ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, η συμφωνία αυτή μπορεί να επεκταθεί στο μέλλον, επιτρέποντας την κατασκευή ανάλογων πλοίων και στα ναυπηγεία της Ελευσίνας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
